ayt. SınıfCoğrafya
Türkiye'de Bitki Türlerinin Değişim ve Sürekliliği — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Türkiye'de bitki örtüsünü etkileyen sıcaklık, yağış, toprak ve yükselti etkenlerini açıklar.
- Bitki kuşaklarının yükseltiye göre nasıl sıralandığını karşılaştırır.
- Doğal ve insan kaynaklı bitki örtüsü değişimlerini ayırt eder.
- Endemik tür, buzul sığınakları ve relikt endemik kavramlarını yorumlar.
- Yerinde koruma ile doğal çevresi dışında koruma yaklaşımlarını karşılaştırır.
- Bitki örtüsü değişimini uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile izler.
Önemli noktalar
- Sıcaklık ve yağış, bitki örtüsünün en belirleyici iki doğal etkenidir.
- Türkiye'de bitki örtüsü dikey kuşaklar hâlinde yukarı doğru değişir; ağaç sınırının üstünde dağ bozkırı ve alp çayırları başlar.
- Buzul döneminde buzulların ulaşamadığı alanlarda kalan türler, bugünkü endemik türlerin bir bölümünü oluşturur.
- Endemiklik yayılış alanıyla ilgilidir; türün nadir olması anlamına gelmez.
- Aşırı otlatma ince otları tüketir, yerine kalın ve sert otlar gelir; otlak verimi düşer.
- Tek türlü ağaçlandırma ağaç sayısını artırır ama genetik ve tür çeşitliliğini azaltır.
- Koruma çalışmaları iki yaklaşımla yürütülür: yerinde koruma ve doğal çevresi dışında koruma.
- Likenler gibi gösterge bitkiler, atmosfer kirliliğine duyarlılıkları sayesinde izlemede kullanılır.
Formüller ve kurallar
- Bitki kuşağı = yükselti + sıcaklık + yağış düzeni
- Endemik tür: yayılışı tek ülke ya da bölgeyle sınırlı tür
- Nadir tür ile endemik tür farklı kavramlardır
- Buzul sığınakları: buzulların ulaşamadığı korunmuş dar alan
- Süksesyon: pioner örtü → otsu bitkiler → çalılar → ağaçlar
- Zarar görme oranı = zarar gören sayı / toplam sayı · 100
- Koruma = yerinde koruma + doğal çevresi dışında koruma
- Ağaç sınırı üstünde: dağ bozkırı ve alp çayırları
Sık yapılan hatalar
- Endemik türü nadir tür sanmak: Endemiklik doğal yayılış alanıyla ilgilidir; birey sayısının az olması gerekmez.
- Ağaç sayısını biyolojik çeşitlilik sanmak: Tek türlü ağaçlandırma ağaç sayısını artırırken genetik çeşitliliği düşürür.
- Makiyi yalnızca park ve bahçelerde görmek: Maki doğal bir bitki formasyonudur ve kıyıdan 400 metreye kadar uzanır.
- Yangın sonrası alanın kalıcı boş kaldığını düşünmek: Alanda pioner türlerden başlayarak süksesyon işler.
- Ağaç sınırının üstünde orman bulunabileceğini varsaymak: Sınırın üzerinde dağ bozkırı ve alp çayırları bulunur.
- Koruma bölgesi ilan etmenin tek başına yeterli olduğunu düşünmek: Koruma bölgelerinde düzenli izleme ve uygulama gerekir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bitki kuşaklarını yükselti sırasıyla tabloya dök ve her kuşağa iki örnek tür ekle.
- Doğal etken ile insan kaynaklı etkenleri ayrı iki sütuna yazarak karıştırma.
- Endemik, relikt endemik, nadir ve tehlike altındaki kavramları tek kartta karşılaştır.
- Yerinde koruma ile doğal çevresi dışında korumayı örneklerle eşleştir.
- Koruma sorularında iki terim görürsen önce yaklaşımın yerini sor; sonra örneği düşün.
- Uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri kavramlarını bitki örtüsü örneğiyle birlikte ezberle.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Türkiye'de Bitki Türlerinin Değişim ve Sürekliliği konusunun çözümlü sorularını çöz.