ayt. SınıfCoğrafya

Türkiye'de Toprakların Kullanımı — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Toprak oluşumunda etkili olan etkenleri ve horizon katmanlarını açıklar.
Türkiye'de yaygın toprak tiplerini iklim ve ana kayayla ilişkilendirir.
Toprakların kullanım alanlarını ve tarım dışı kullanımları karşılaştırır.
Toprak verimsizleşmesini fiziksel, kimyasal ve biyolojik başlıklarda sınıflandırır.
Toprak koruma önlemlerini ve GPS, CBS ile uzaktan algılama yöntemlerini yorumlar.

Toprak dört bileşenden oluşur: mineral madde, organik madde (humus), su ve hava.
Toprak profili O, A, E, B ve C horizonlarından oluşur; renk ve doku katman katman değişir.
Alüvyal topraklar en verimli toprak tipidir; humus bakımından fakir olan kestane rengi step toprakları İç Anadolu'da yayılır.
Kahverengi orman toprağı nemli ılıman, podzol ise serin nemli ormanlık alanların toprağıdır; ikisi de asidik karakterdedir.
Toprak kullanımı tarım, çayır ve mera, orman ile yerleşme ve sanayi alanlarını kapsar.
Verimsizleşme fiziksel (erozyon, sığlaşma), kimyasal (tuzlanma, asitlenme) ve biyolojik olmak üzere üç başlıkta incelenir.
GPS uydu sinyalleriyle, uzaktan algılama uydu ve uçak görüntüleriyle, CBS ise veri katmanlarıyla çalışır.

Toprağın yalnızca humustan oluştuğunu sanmak: Toprak; mineral madde, organik madde, su ve hava bileşenlerinden oluşur.
E horizonunu B horizonuyla karıştırmak: E horizonu yıkanmış soluk renkli, B horizonu ise minerallerin biriktiği kırmızımsı katmandır.
Podzolik toprağı sıcak iklim toprağı sanmak: Podzol, iğne yapraklı sarıçam ormanlarının bulunduğu serin nemli alanların toprağıdır.
Erozyon çeşitlerini yer değiştirmek: Su erozyonu yağışlı ve eğimli, rüzgâr erozyonu kurak ve açık arazilerde yoğunlaşır.
Tuzlanmayı fiziksel verimsizleşme saymak: Tuzlanma, asitlenme ve alkalileşme kimyasal verimsizleşme başlığında incelenir.
Koruma kuşaklarının yalnızca su erozyonuna karşı kullanıldığını düşünmek: Ağaç kuşakları rüzgâr erozyonuna karşı da etkilidir.

Toprak tipini sorusunda önce iklim, sonra ana kaya ve bitki örtüsünü sor.
Horizon sırasını O, A, E, B, C olarak ezberle; renk ve doku hatırlamak soruları çözer.
Verimlilik sınıfı sorularında eğim, derinlik ve su varlığını birlikte değerlendir.
GPS, uzaktan algılama ve CBS kavramlarını ayrı ayrı tanımla; karıştırma sınav tuzağıdır.
Verimsizleşmeyi fiziksel, kimyasal, biyolojik başlıklarına ayırıp örnek ver.
Alüvyal toprağın verimli ama drenaj riski taşıdığını, kestane rengi toprağın ise verimli olsa da su tutma gücünün düşük olduğunu birlikte hatırla.