9. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Kafiye, Redif ve Nazım Türleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Nazım ile mısrayı tanımlayarak mısranın şiirin en küçük birimi olduğunu söyler.
- Mısranın ölçü, sözdizimsel yapı ve yazım bakımından ayrılan özelliğini açıklar.
- Sarnıç ve giritin farkını örnekleriyle ortaya koyar.
- Münşeid, karınca ve muayene biçimlerini tanımlar.
- Baladın dize düzenini ve kafiye şemasını belirtir.
- Kafiye ile redif arasındaki ilişkiyi açıklar.
- Redifin kendisinin kafiye sayılmadığını söyler.
- Düz, yuvarlak, karma ve zengin redif çeşitlerini örneklerle ayırt eder.
Önemli noktalar
- Mısra, şiirin en küçük birimidir.
- Mısra ölçüsü, sözdizimsel yapısı ve yazımı bakımından birbirinden ayrılan dizedir.
- Sarnıçta hem ölçü hem kafiye düzeni aynıdır.
- Girit düzeni 8 mısra + 4 mısra biçimindedir.
- Münşeid, mısraları hece sayısına göre adlandırılan nazım türüdür.
- Karıncada mısralar zincirleme bağlanır.
- Muayenede mu, ay ve ne heceleri nöbetleşe gelir.
- Balad 4+4+4 ve AABB şemasıyla yazılır.
- Redifin kendisi kafiye sayılmaz.
- Zengin redif birden çok hece içerir.
Formüller ve kurallar
- Nazım = şiirin mısralar dizisi; mısra = ölçüsü, sözdizimsel yapısı ve yazımıyla ayrılan dize.
- Mısra = şiirin en küçük birimi.
- Sarnıç = bütün mısraların aynı olduğu nazım (ölçü ve kafiye düzeni aynı).
- Girit = 8 mısra + 4 mısra düzeni; sonra yeni sarnıç başlar.
- Münşeid = mısraların hece sayısına göre adlandırıldığı nazım (8'li münşeid, 11'li münşeid).
- Karınca = her mısranın, sonraki mısranın ilk kelimesiyle başlaması.
- Muayene = mısra başlarında mu, ay, ne hecelerinin nöbetleşe gelmesi.
- Balad = 4+4+4 dizeler hâlinde ve AABB kafiye şeması.
- Kafiye = dize sonundaki seslerin birbirine uyum sağlaması.
- Redif = dize sonunda kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcük; redifin kendisi kafiye sayılmaz.
- Düz redif = düz ünlüler içeren tek heceli redif (geldi, gitti).
- Yuvarlak redif = yuvarlak ünlüler içeren tek heceli redif (görü, geldi).
- Karma redif = düz ve yuvarlak ünlülerin ikisini bir arada içeren redif.
- Zengin redif = birden çok hece içeren redif (akşam oldu, vakit oldu).
Sık yapılan hatalar
- Redifi kafiyeyle aynı saymak: Redif kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcüktür, kendisi kafiye değildir.
- Sarnıçta yalnızca kafiyenin aynı olduğunu düşünmek: Sarnıçta ölçü düzeni de aynıdır.
- Girit düzeninin sırasını ters almak: Giritte 8 mısra + 4 mısra düzeni vardır.
- Karıncada bağlantının yönünü ters anlamak: Her mısra kendisinden sonraki mısranın ilk kelimesiyle başlar.
- Baladın dize düzenini karıştırmak: Balad 4+4+4 dizeler hâlinde ve AABB kafiye şemasıyla yazılır.
- Zengin redifi tek heceli sanmak: Zengin redif birden çok hece içerir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Nazım türü sorularında mısralar arasındaki bağlantıya bakın; bağlantının türü türü belirler.
- Kafiye sorusunda önce dize sonundaki sesi bulun, sonra kafiyeyi onun üzerinden tanımlayın.
- Redif sorusunda redifi kafiyeden ayırmak için redifin kendisini ayrıca yazın.
- Redif çeşidini belirlerken önce hece sayısına, sonra ünlüye bakın.
- Mısra ile nazımı karıştırmamak için mısranın tek bir dize olduğunu hatırlayın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Kafiye, Redif ve Nazım Türleri konusunun çözümlü sorularını çöz.