9. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Tanzimat, Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tanzimat Dönemi'nin hangi olayla başladığını belirtir.
- Tanzimat dergilerini adlarıyla sıralar.
- Tanzimat Dönemi'nin konularını ve edebî eğilimini açıklar.
- İlk özgün tiyatro eserini ve yazarını tanır.
- Servet-i Fünun Dönemi'nin yıllarını ve ilkesini söyler.
- Servet-i Fünun Dergisi'nde yayımlanan türleri ve yazarları tanır.
- Servet-i Fünun'ın ilk romanını ve yazarını belirtir.
- Fecr-i Ati Dönemi'nin yıllarını, dergisini ve tutumunu açıklar.
Önemli noktalar
- Tanzimat Dönemi 1830'da II. Meşrutiyet'le başlar ve sonrasında da sürer.
- İlk edebiyat dergisi Tercüman-ı Ahvâl'dır ve 1832'de yayımlanmıştır.
- Tanzimat Dönemi'nde ilk çeviri tiyatro eserleri sahnelenmiştir.
- İlk özgün tiyatro eseri Şinasi'nin Şair Evlenmesi'dir.
- Tanzimat Dönemi'nde düzyazı türleri gelişmiş ve dilin sadeleşmesi eğilimi başlamıştır.
- Servet-i Fünun Dönemi 1896-1908 arasında derginin adıyla anılır.
- Servet-i Fünun'un ilkesi sanat sanat içindir; bireyin iç dünyası öne çıkar.
- Servet-i Fünun'da müstehzi yayın geleneği vardır.
- Fecr-i Ati'de ulusalcı tavır benimsenmiş, dilde sadeleşme hızlanmıştır.
Formüller ve kurallar
- Tanzimat Dönemi başlangıcı = 1830 + II. Meşrutiyet.
- İlk edebiyat dergisi = Tercüman-ı Ahvâl (1832).
- Tanzimat dergileri = Tercüman-ı Ahvâl + İbret + Tezkire-i Fânî + Münif-i Efendi + Servet-i Fünun.
- Tanzimat konuları = ayna zammı + kadın + kölelik + tembellik + hurafe.
- İlk özgün tiyatro eseri = Şinasi + Şair Evlenmesi.
- Servet-i Fünun Dönemi = 1896-1908 + Servet-i Fünun dergisi.
- Servet-i Fünun ilkesi = sanat sanat içindir.
- Servet-i Fünun'da ölçü = nazımda aruz + hece ölçüsü serbestleştirilmiştir.
- Servet-i Fünun ilk romanı = Hüseyin Su + Yorgaki Kadın (1908).
- Fecr-i Ati = 1908-1912 + Tevfik Fikret'in dergisi + ulusalcı tavır.
Sık yapılan hatalar
- Tanzimat'ın ilk dergisini Servet-i Fünun sanmak: İlk edebiyat dergisi Tercüman-ı Ahvâl'dır.
- İlk özgün tiyatro eserinin yazarını karıştırmak: İlk özgün tiyatro eseri Şinasi'nin Şair Evlenmesi'dir.
- Servet-i Fünun'un ilkesini toplumcu gerçekçilik sanmak: İlke sanat sanat içindir.
- Servet-i Fünun'da hece ölçüsünün serbestleşmediğini düşünmek: Bu dönemde hece ölçüsü serbestleştirilmiştir.
- Fecr-i Ati'nin dergisinin sahibini yanlış bilmek: Fecr-i Ati, Tevfik Fikret'in dergisidir.
- Tanzimat yazarlarını Servet-i Fünun yazarlarıyla karıştırmak: İki dönemin yazar kadrosu farklıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Dönem sorularında önce yıl aralığı, sonra dergi adı, en son ilkeyi hatırlayın.
- İlk olanları ayrı bir liste hâlinde çalışın: ilk edebiyat dergisi ve ilk özgün tiyatro eseri.
- Tanzimat'ın yazarları ile Servet-i Fünun'un yazarlarını ayrı kartlara yazın.
- Sanat sanat içindir ilkesini Servet-i Fünun ile eşleştirin; bu ilke başka döneme ait değildir.
- Fecr-i Ati'yi millî edebiyatın habercisi olarak düşünün; ulusalcı tavır ve hızlanan sadeleşme bu bağı kurar.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Tanzimat, Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati konusunun çözümlü sorularını çöz.