9. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı

Masal ve Fablın Ortak Özellikleri ile Farkları — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Masal ile fablın ortak özelliklerini örneklerle sıralar.
İki türün kahraman çeviresi ve olay örgüsü arasındaki farkı açıklar.
Masalın döşeme-gelişme-sonuç-dilek, fablın serim-gelişme-sonuç-hisse yapısını karşılaştırır.
Yer ve zaman ögesinin iki türde farklı işlev gördüğünü gösterir.
Yazar ve aktarım yolu bakımından masal ile fablın ayrıldığını belirtir.
Fablın manzum ve mensur yazılabilmesi ile yazarının etkisini irdeler.
Verilen bir parçanın masal mı fabl mı olduğunu gerekçesiyle belirler.

Masal ile fablın ortak noktası ders verme amaçlarıdır; ikisi de kurgusal ve kısa anlatılardır.
Fabl kahramanları semboliktir; masal kahramanları ise olayın içinde görev yapan olay kahramanlarıdır.
Masalın son bölümü dilek, fablın son bölümü hissedir; bu ayrım iki türü en kolay ayıran ölçüttür.
Masalda yer ve zaman belirsizken fablda ikinci plandadır; fablda asıl önem taşıyan olay ve derstir.
Masalın anlatıcısı genellikle anonimdir ve metni yeniden kurabilir; fablın yazarı belli, metni sabittir.
Fabl manzum da mensur da yazılabilir; manzum yazılmış olana manzum fabl denir.
Masallarda olağanüstülük yoğundur, fabllarda ise kural olarak bulunmaz.
Fabl kısa ve özlüdür; uzun betimleme ve ayrıntılı psikolojik çözümleme bu türe yabancıdır.

Ortak özellik: ikisi de öğüt amacı taşır, kurgusaldır, kısadır ve insan dışı kahramanlar kullanabilir.
Masal bölümleri: döşeme, gelişme, sonuç, dilek. Döşeme tekerleme ile başlayan kalıplaşmış giriştir.
Fabl bölümleri: serim, gelişme, sonuç, hisse. Hisse, verilecek dersin açıkça belirtildiği son bölümdür.
Masalda kahraman geniş bir çevrede yer alır; fablda kahraman çevresi dardır ve çoğunlukla hayvanlardan oluşur.
Masalda yer ve zaman belirsizdir; fablda yer ve zaman ikinci plandadır, olay ve ders öne çıkar.
Masalda ders örtüktür, fablda ders açıktır: fablın hisse bölümü öğüdü doğrudan söyler.
Fabl kahramanı semboliktir; her kahraman bir insan tipini temsil eder (kurnazlık, tembellik, kibirlik).
Masal düzyazı olarak anlatılır ve anlatıcısı genellikle anonimdir; fabl manzum ya da mensur olabilir, yazarı bellidir.
Masalın olay örgüsü geniştir; fablınki dardır ve olay tek bir çatışmaya yoğunlaşır.
Yazılı fabl geleneğinin öncüsü Ezop; şiirli fablın öncüsü La Fontaine'dir.

Fabl ile masalı aynı tür sanmak: İkisi de öğüt verse de farklıdır. Fabl kısa ve semboliktir, sonunda hisse bölümü vardır; masal ise uzun, olağanüstü ve dilek bölümüyle kapanır.
Her masalda hayvan bulunduğunu varsaymak: Olağanüstü ve mahalli masallarda kahraman insanlar ya da hayaletler de olabilir. Masalı yalnızca hayvan anlatısı saymak eksik bir tanımdır.
Masalın sonunda mutlaka açık öğüt bulunduğunu düşünmek: Masalın son bölümü çoğunlukla iyi dilektir. Ders olayın içinde örtüktür ve dinleyici tarafından çıkarılır.
Fablın her zaman manzum yazıldığını varsaymak: Fabl manzum ya da mensur olabilir. Bir fablın şiirle yazılmış olması zorunlu değildir, ölçü yalnızca yazım biçimini belirler.
Fablda kahramanların gerçek hayvanları anlattığını düşünmek: Fabl kahramanları semboliktir. Her biri bir insan tipini temsil eder ve okur hayvanı değil temsil ettiği özelliği izler.
Masalda yer ve zamanın kesin olduğunu sandırmak: Masalda yer ve zaman belirsizdir. Uzak diyar ve çok eski zamanlar gibi ifadeler bu belirsizliğin göstergesidir.

Bir metnin masal mı fabl mı olduğunu bulmak için önce son bölüme bakın: iyi dilek mi, açık öğüt mü var?
Tekerleme ile başlayan girişler masala özgüdür; fabl böyle bir kalıpla açılmaz.
Parçada perili, devli ya da sihirli eşyalı bir sahne görüyorsanız o bölüm masalın olağanüstü türüne işaret eder.
Fabl kahramanlarının her birini bir insan tipine bağlamayı deneyin; bu, dersin neden o kahramanlarla anlatıldığını açıklar.
Kısa bir metin gördüğünüzde fabl olmalı diye düşünmek yerine son bölümde öğüt olup olmadığını kontrol edin.
Masalı fabldan ayırmak için uzunluğu değil, son bölümün işlevini esas alın; kısa masallar da vardır.