9. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Fabl — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Fablın tanımını yapar ve temel özelliklerini belirtir.
- Fablda yer alan hisse (öğüt) bölümünün işlevini açıklar.
- Fabl ile masalı karşılaştırmalı olarak ayırt eder.
- Fabl türlerini (manzum, mensur) ve kahraman tiplerini sınıflandırır.
- Ezop ve La Fontaine gibi önemli fabl yazarlarını tanır.
Önemli noktalar
- Her fabl kahramanı bir insan tipini temsil eder; tipler semboliktir.
- Hisse bölümü açık ya da örtük olabilir, ancak ders her zaman vardır.
- Fabl kısa ve özlüdür; uzun betimleme fabla yabancı bir özelliktir.
- Tavşan ile kaplumbağa örneğinde tema sabır ve istikrardır.
- Fablda yer ve zaman genellikle ikinci plandadır; öne çıkan olay ve dersdir.
- Masala göre fablın kahraman çevresi daha dardır ve olay tek bir çatışmaya yoğunlaşır.
Formüller ve kurallar
- Fablın amacı doğrudan ders (öğüt) vermektir.
- Fablın kahramanları çoğunlukla hayvan ve bitkilerdir, insan gibi konuşurlar.
- Fablda son bölümün adı hissedir.
- Yapı: serim → gelişme → sonuç → hisse.
- Fabl manzum ya da mensur olabilir.
- Ezop yazılı geleneğin, La Fontaine şiirli fablın öncüsüdür.
Sık yapılan hatalar
- Fablda hayvanları gerçek hayvan sanmak: Kahramanlar semboliktir, insan tiplerini temsil eder.
- Fablda ders olmadığını düşünmek: Fablın varlık sebebi ders vermektir; bölümün adı hissedir.
- Fabl ile masalı eşitlemek: Fablın amacı doğrudan öğüttür, masalın önceliği anlatım ve dilektir.
- La Fontaine ile Ezopu karıştırmak: Ezop Antik Yunandır, La Fontaine 17. yüzyıl Fransızıdır ve manzum yazmıştır.
- Yaygın hata 5: Fabl konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Konuşan hayvan ve sonundaki ders gördüysen tereddütsüz fabl işaretle.
- Masal sorularında döşeme ve dilek ara; fablda bunlar yoktur, hisse vardır.
- Yazar sorularında coğrafyayı hatırla: Yunan → Ezop, Fransız → La Fontaine.
- Tema sorularında ödül-ceza düzenine bak: kimi ödüllendirdiyse tema onun erdemidir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.