9. SınıfTarih

Tarım Devrimi'nin Eski Çağ Medeniyetlerindeki Yerleşmeye ve Ekonomiye Etkisi — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Tarım Devrimi'ni tanımlayarak neolitikleşme sürecinin aşamalarını açıklar.
Tarımın yerleşik hayata ve köy yerleşimine geçişteki etkisini neden-sonuç ilişkisiyle açıklar.
Artı ürünün ortaya çıkmasıyla iş bölümü, mülkiyet ve sınıflaşmanın nasıl geliştiğini belirtir.
Eski Çağ uygarlıklarında sulama, kanallar ve hayvancılığın ekonomik işlevlerini karşılaştırır.
Tarımın ortaya çıkardığı ticaret, takas ve para ilişkilerini açıklar.
Arkeolojik buluntulardan hareketle tarımsal faaliyetin varlığına kanıt gösterir.

Tarım Devrimi, yalnızca bir üretim biçimi değil; yerleşme, hukuk, din, sanat ve devlet düzenini değiştiren köklü bir dönüm noktasıdır.
Neolitikleşme yüzyıllar boyunca yavaş yürümüş ve farklı bölgelerde farklı zamanlarda gerçekleşmiştir.
Düzenli tarım, gıda fazlası yaratmış; bu fazla hem nüfusu artırmış hem de uzmanlaşmayı mümkün kılmıştır.
Köyden şehre geçişte, artı ürünün nasıl dağıtılacağı ve mülkiyetin nasıl korunacağı sorunu belirleyici olmuştur.
Sulama kanalları ve setler, nehir çevrelerinde tarımı düzenli hâle getirmiş; su yönetimi ise ortak kuralları zorunlu kılmıştır.
Artı ürünün bir bölümü tohum, bir bölümü yem, bir bölümü saklama için ayrıldığından tarım süreklilik gerektiren bir faaliyet hâline gelmiştir.
Ticaret, farklı bölgelerin ürünlerini önce takas, sonra para yoluyla değiş tokuş etmesiyle gelişmiştir.

Tarımın her toplulukta aynı anda başladığını düşünmek: Neolitikleşme farklı bölgelerde farklı zamanlarda ve farklı hızlarda gerçekleşmiştir. Bu yüzden Eski Çağ'ın başında bile avcılık-toplayıcılık sürdüren topluluklar bulunmaktadır.
Artı ürünü yalnızca fazla yenilen gıda sanmak: Artı ürün, tüketimden artan ve saklanabilen üründür. Saklanan ürün, zanaatkârların, din adamlarının ve askerlerin beslenmesini sağlar; toplumda uzmanlaşmayı mümkün kılar.
Yerleşik hayatın tek nedeni su ihtiyacı olduğunu söylemek: Kalıcı yerleşimde tarım, mülkiyet ve topluluk yaşamı belirleyicidir. Su ihtiyacı bir etkendir, ancak tek başına bir açıklama yapmaya yetmez.
Sulamanın toprağı her zaman verimli hâle getirdiğini varsaymak: Yanlış yönetilen sulama toprağı tuzlandırabilir ve verimsizleştirebilir. Bu nedenle bazı bölgelerde sulama yaygınlaşmamış, yağışa bağlı tarım sürdürülmüştür.
Ticaretin ilk kez sikkeyle başladığını düşünmek: Ticaret önce takas yoluyla yürümüş; sikke daha sonra ortaya çıkmıştır. Ölçeklenebilir bir değer ölçüsüne duyulan ihtiyaç, paranın doğuşunu açıklar.
Tarımın icadıyla birlikte yazının da bulunduğunu zannetmek: Neolitik dönemde henüz yazı yoktur. Yazı, tarım sayesinde doğan karmaşık toplumların kayıt tutma ihtiyacını karşılamak için çok daha sonra ortaya çıkmıştır.

Soru çözümünde önce neden-sonuç zincirini kurun: tarım, artı ürün, nüfus artışı, iş bölümü, kentleşme ve yazı bu sırayı izler.
Artı ürün ifadesini gördüğünüzde hemen üretim fazlası, biriken stok, zanaat ve ticaret kavramlarına bağlayın.
Taşınabilir malların takas edilmesini para ve sikke kavramlarıyla ilişkilendirin; ticaret önce takasla başlamıştır.
Neolitik sözcüğünde neo yeni, litik taş anlamına gelir; yeni taş alet anlatılırken bu ayrım işe yarar.
Sulama, set ve kanal soruları ilk uygarlıkların temel sorunudur; su yönetiminin tarımla bağlantısını mutlaka kurun.
Nüfus artışının tek nedeni olarak savaşları gösteren seçenekleri eleyin; beslenme olanakları ve üretim temel belirleyicidir.