Tesisat Projesi ve Çizim Seti

Konu Anlatımı

Tesisat Projesi ve Çizim Seti

Tesisat işi, önce kâğıtta biter. Eğer borunun nereden geçeceği, hangi yükseklikte ilerleyeceği ve armatürün nereye takılacağı kâğıtta belirlenmemişse sahada alınan her karar ileride kimin hatası diye tartışılan bir belirsizlik olur. Tesisat projesi; boru hatlarının güzergâhını, çaplarını, kot ve seviye bilgilerini, vana ile armatürlerin konumlarını ve kullanılacak malzemenin cinsini teknik çizim diliyle gösteren belgedir.

Proje okumak bir yazı okumak değildir. Projede satır değil ilişki vardır: kolon nerede doğuyor, branşman hangi duvardan çıkıyor, kesitte boru tavan arasında hangi kotta duruyor. Bu yüzden proje okuyan, aynı zamanda bu çizim sahada neye dönüşür sorusunu cevaplayan kişidir. Konunun iki ana aracı vardır: proje dilini bilmek ve çizim setini doğru kullanmak.

1. Ne Öğreneceğim ve Ön Bilgi

Bu konuda öğrenilecekler şunlardır: tesisat projesinin hangi bilgileri taşıdığı, çizim setindeki aletlerin hangi işe yaradığı, ölçek ve teknik yazının doğru kullanımı, kümeli ölçü ile zincirleme ölçünün farkı, projedeki belirsizliğin nasıl çözüleceği.

Ön bilgi olarak teknik resmin temel çizgi ve ölçek kuralları, temiz su ile atık su tesisatının farkı, kat kavramı ve kot okumayı bilmek yeterlidir. Önceki konularda görülen görünüm, kesit ve şematik çizim bilgisi burada doğrudan kullanılır.

2. Temel Kavramlar ve Sınıflandırma

Çizim seti, projenin çizilmesi için gereken aletlerin adıdır. Cetvel boy ve mesafe ölçer; gönye açı kurar; açı ölçer var olan açıyı okur; keski borulara düz yüzey açar; perpa yatay ve düşey düzlemi belirler; makas kestiği için keskin ve dik duran çizgi elde eder; harf rakam şablonu teknik yazıyı tek yükseklikte üretir; silgi düzeltme yapar.

Proje dili üç grupta incelenir. Yerleşim planı binanın çevresini ve ana giriş noktalarını gösterir. Kat planı, üstten bakışla kolon, branşman, armatür ve ekipman yerleşimini verir. Kesit ve şematik çizim ise düşey hareketi, kot farkını ve akış sırasını anlatır.

Ölçek, çizim ile gerçek arasındaki matematiksel bağdır. 1:50 ölçek, çizimde 1 santimetrenin gerçekte 50 santimetre olduğu anlamına gelir. Ölçek her çizimde ölçek çizgisiyle belirtilir ve ölçü yazıları çizimle aynı birimdedir.

3. Basit Örnek ve Adım Adım Çözüm

Bir dairenin 1:50 ölçekli kat planında lavabo bağlantı noktası ile duvar arasında çizim üzerinde 4 santimetre ölçülmüştür. Bu mesafenin gerçek karşılığı sorulmaktadır.

1. Adım 1: Ölçek okunur. 1:50 ölçekte çarpan 50dir.
2. Adım 2: Çizimdeki değer çarpılır: 4 santimetre çarpı 50 eşittir 200 santimetre.
3. Adım 3: Santimetre metreye çevrilir: 200 santimetre bölü 100 eşittir 2 metre.
4. Adım 4: Sonuç yerinde doğrulanır; duvar yüzeyi ile lavabo bağlantısı arasında gerçekte 2 metre bulunmalıdır.

4. İleri Örnek ve Saha Uygulaması

Saha uygulaması: Bir apartmanın bodrum katındaki ana su kolonundan üstteki dört kata çıkılacaktır. Projede kolon konumu ile kat vanaları arasında mesafe yoktur; kolonun zemine oturma noktası ise kesitte ince bir çizik olarak belirtilmiştir. Bu durumda uygulama şu sırayla yürür:

• Önce kesitten kolonun gerçek kotu ve borunun geçeceği yön okunur.
• Sonra kat planında kolonun hangi duvara yaslandığı bulunur.
• Proje ile şantiye gerçeği karşılaştırılır; çelişki varsa yazılı onay istenir.
• Onay gelene kadar geçiş açılmaz; sıra bozulursa ilerideki tüm katlarda tekrarlı hata yapılır.
• Alınan ölçüm ve güzergâh kararları kâğıda geçirilerek proje kopyasına eklenir.

Ölçü vermede iki yöntem vardır. Zincirleme ölçüde ölçüler birbirine eklenerek verilir ve kolay anlaşılır. Kümeli ölçüde tüm ölçüler aynı başlangıç çizgisinden okunur; toplam ölçü diğerlerinden büyük yazılır. Kümeli ölçü, uzun hatlarda kaydırma hatasını önlediği için daha güvenlidir.

5. Karşılaştırma Tablosu ve Denetim

Denetimde ölçü zinciri kapatılır: toplam ölçü ile parça ölçülerin toplamı karşılaştırılır. Arada fark varsa projedeki ölçü grubunda kayıt hatası vardır ve saha ölçümü esas alınarak yazılı düzeltme istenir.

Proje setinde vaziyet planı, kat planları, kesitler, şematikler, boru çap listesi ve malzeme listesi birlikte düşünülmelidir. Çap listesi olmayan bir projede hat boyutu sahada tahminle yapılır; bu da ileride debi sorunlarının temelini atar.

6. Sık Yapılan Hatalar, Özet ve Kendini Dene

• Ölçeği yazmadan çizim yapmak. Ölçeksiz bir plan sahada kullanılamaz; her kat planında ölçek çizgisi bulunmalı ve birimiyle birlikte yazılmalıdır.
• Gözle ölçmek. Gözle ölçülen mesafeler belirgin biçimde hatalıdır; ölçü daima cetvelle alınmalı ve ölçekle karşılaştırılmalıdır.
• Teknik yazıyı elle ve değişken boyda yazmak. Harf yüksekliği çizim boyunca aynı olmalı, yazı yatay ve okunur açıda bulunmalı, şablon kullanılmalıdır.
• Ölçü çakışmasını sahada kendi başına çözmek. Projede çelişki varsa kendi kafanıza göre karar verilmez; yazılı onay alınana kadar uygulama yapılmaz.
• Ölçü yazısını nesne çizgisinin üstüne yazmak. Yazı ölçülmesi istenen yüzü kapatmamalı, okunur bir mesafede durmalı ve çizgiyi gizlememelidir.

Özet: Tesisat projesi uygulamanın tarifidir ve çizim seti bu tarifin aracıdır. Cetvel ölçü alır, gönye ve açı ölçer açıyı belirler, keski ve makas temiz çizgi çizer, harf rakam şablonu okunur teknik yazı üretir. Yerleşim planı, kat planı ve kesit birbirini tamamlayan üç bakış açısıdır; ölçek bu bakış açıları arasındaki matematiksel bağdır. Ölçü vermede kümeli yöntem, zincirleme yönteme göre kaydırmaya daha dayanıklıdır. Projede verilmeyen ölçü sonradan sahada belirlenir ve bu durum yazılı olarak kayda geçirilir; belirsizlik yazılı olarak çözülmeden uygulamaya başlanmaz.

Kendini dene:

1. Bir 1:100 ölçekli planda 3 santimetre ölçülen bir hat gerçekte kaç metredir?
2. Kümeli ölçü ile zincirleme ölçü arasındaki temel fark nedir?
3. Proje ile saha örtüşmediğinde uygulama öncesi hangi yol izlenmelidir?
4. Kesik ve şematik çizim hangi bilgiyi verir?

Ne Öğreneceğiz

Tesisat projesinin taşıdığı bilgiler, çizim setindeki aletler, ölçek ve teknik yazı kuralları ile proje okuma yöntemi. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Tesisat projesinin taşıdığı güzergâh, çap ve kot bilgilerini okur ve açıklar.
• Çizim setindeki aletleri görevlerine göre sınıflandırarak doğru aracı seçer.
• Ölçek ve ölçek çizgisi kurallarını uygulayarak gerçek boyu hesaplar.
• Kümeli ve zincirleme ölçü yöntemlerini karşılaştırır ve doğru yöntemi seçer.
• Teknik yazı ile ölçü çizgisi kurallarına uyar.
• Projedeki belirsizliği yazılı onay yoluyla çözer ve uygulamayı belirsizliğe bırakmaz.