9. SınıfTekstil Teknolojisi
Kumaş Eni ve Boyu — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kumaşın eni ve boyu kavramlarını doğru tanımlar ve aralarındaki ilişkiyi açıklar.
- En ve boy ölçümünü doğru koşullarda, doğru noktalardan alır.
- Ölçümde kullanılan birimleri birbirine doğru çevirir.
- Tolerans değerlerini okur ve ölçüm sonucunu şartnameyle karşılaştırır.
- Ölçüm verilerini kesim planlamasında ve fire hesabında kullanır.
Önemli noktalar
- Kumaşın eni çözgü yönündeki genişliği, boyu ise atkı yönündeki uzunluğudur.
- Ölçümde kumaş gergin değil, kendi ağırlığıyla düz serilmiş durumda olmalıdır.
- Ölçüm aracı esnemeyen yapıda olmalı; esnek bant ölçülen değeri bozar.
- Rulo açıldığında baş, orta ve son noktalarından ölçüm alınmadan tek ölçüme güvenilmez.
- Tolerans, nominal değere eklenip çıkarılarak en büyük ve en küçük ölçü sınırını verir.
- Farklı birim sistemleri karıştırıldığında değer on ya da yüz kat saptırılabilir.
- Yıkama ve ütülemeden sonra boy çekmesi olabileceğinden ölçüm tekrarlanmalıdır.
- Fire hesabı için yalnızca boy bilgisi yeterli değildir; en bilgisi de gereklidir.
Formüller ve kurallar
- Alan (m²) = en (m) × boy (m)
- Ağırlık (g) = alan (m²) × gramaj (g/m²)
- En büyük ölçü = nominal değer + tolerans
- En küçük ölçü = nominal değer − tolerans
- 1 m = 100 cm = 1000 mm
- 1 yard = 0,9144 m
- Kumaş ağırlığı (kg) = alan (m²) × gramaj (g/m²) / 1000
- Çekme yüzdesi = (kuru ölçü − ıslak ölçü) / kuru ölçü × 100
Sık yapılan hatalar
- Ölçümü gergin kumaş üzerinde almak: Germe, ölçülen değeri gerçek eninden büyük gösterir. Kumaş kendi ağırlığıyla düz serilmiş halde ölçülmelidir.
- Tek noktadan ölçüp karar vermek: Rulo açıldığında baş, orta ve son noktaları farklı olabilir. Tek ölçü sapmayı gizleyebilir.
- Metre değerini santimetre gibi yazmak: Birim dönüşümü yapılmadığında değer yüz kat saptırılır. Kayıtta hangi birimin kullanıldığı mutlaka yazılmalıdır.
- Islak kumaştan ölçülen değeri kesin kabul etmek: Islak ölçüm kuru ölçümden farklıdır. Kumaş nem dengesine ulaşmadan ölçülen değer güvenilir değildir.
- Fire hesabında yalnızca boy bilgisini kullanmak: Kaç kalıbın sığacağı en bilgisine bağlıdır. En ölçülmeden yapılan fire hesabı gerçekçi değildir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Ölçümü yapmadan önce rulo etiketindeki parti ve en bilgisini oku; hedef değeri önceden bil.
- Metre cinsinden okuduğun değeri metre cinsinden yaz; farklı birim kullanacaksan parantez içinde ikinci birimi ekle.
- Ölçüm bandını kumaşın üzerine düz koy, hafif temas ettir ve bırak; germeden ölç.
- Ölçtüğün değer tolerans sınırının dışındaysa hemen karar verme; aynı noktada ikinci ölçüm al.
- Çekme görüyorsan ıslak ve kuru ölçümü birlikte al ve farkı kaydet.
- Fire hesabını yapmadan önce kalıbın enini ve kumaşın enini aynı birimde karşılaştır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.