9. SınıfTekstil Teknolojisi

Dokuma — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Çözgü kumaşın boydan boya iskeletini, atkı ise enine bağlamayı sağlar.
Sıklık cm'de çözgü ve atkı sayısı olarak çift sayıyla yazılır, örneğin 30 × 25/cm.
Gramaj hem sıklığa hem iplik numarasına bağlıdır; yalnız sıklıkla gramaj tahmin edilmez.
Dimi dokumada çapraz diyagonal, saten dokumada uzun yüzmeler yüzey parlaklığı verir.
Alaca dokuma en basit yapıdır; her atkı sırayla bir çözgünün üstünden ve altından geçer.
Çözgü kopması delik ve dikey iz, atkı hatası ise yatay çizgi bırakır; hata yönü kaynağı gösterir.
Çözgü boyundadır ve gergin kalır; atkı eninden geçer.
Saraç (twill) dokumada çapraz diagonal doku oluşur.
Çözgü-atkı kaçıkları dokuma ayarıyla önlenir.

gram/m² = (çözgü sıklığı + atkı sıklığı) × iplik tex / 10, sıklıklar cm cinsinden.
1 m² kumaşta çözgü sayısı = çözgü sıklığı (/cm) × 100
Kumaş ağırlığı (g) = gramaj (g/m²) × alan (m²)
Toplam atkı sayısı = atkı sıklığı (/cm) × kumaş eni (cm) × kumaş uzunluğu (cm)
Dokumanın üç temel hareketi: çözgü açma, atkı geçirme, sıkıştırma.
Dikey yönde görülen hatalar çözgüden, yatay yönde görülen hatalar atkıdan kaynaklanır.
Dokuma = çözgü × atkı, dik açılı geçme.
Çerçevenin gerilimi eşit olmalıdır; fark → buruşukluk.
Bitirme sırası: arındırma → boyama → apre.

Çözgü ile atkıyı ters anmak: Çözgü boydan boya gider, atkı enine atılır; yön karışınca gramaj ve hata analizi tamamen ters okunur.
Gramajda sıklıkları toplamadan yalnız çözgüyü kullanmak: Kumaşın ağırlığını hem çözgü hem atkı taşır, formülde ikisi birden toplanır.
Sıklığı metrede aramak: Sıklık santimetre bazındadır; metrede aranırsa gramaj yüz kat saptar.
Sıkıştırmanın önemsiz sanmak: Tarak yeterince sıkıştırmazsa sıklık düşer, gramaj hedefin altına iner ve kumaş gevşer.
Yatay izi çözgüye bağlamak: Yatay çizgi ve eksik atkı atkı kaynaklıdır; dikey iz ve delik çözgü kopmasının işaretidir.
Çözgü ile atkıyı karıştırmak: Çerçevenin gerilimi yalnız çözgüdedir; atkı buna sahip değildir.
Gerilim farkını önemsiz görmek: Eşit olmayan gerilim gönye ve yüzey kusuru üretir.
Terbiyesiz kumaşı bitmiş sanmak: Ham dokuma, apre görmeden ölçü ve his olarak stabildir.

Gramaj sorusunda sıranı bozma: sıklıkları topla, tex ile çarp, 10'a böl; adımları ayrı yazarsan hata payı düşer.
Desen sorularında şemayı çiz: alaca iki devir, dimi kaydırılmış yüzmeler, saten seyrekleştirilmiş kesintidir.
Hata sorularında yönü belirle, sonra kaynağa git: dikey çözgü, yatay atkı.
Sipariş ve iş emri sorularında gramajı iki yerde kullan: maliyet ve sevkiyat ağırlığı.
Dokuma türü eşleştirme sorularında yüzeyi hatırla: mat alaca, çapraz dimi, parlak saten.
Yön sorularında boyu-çözgü, eni-atkı kalıbını kullan.
Kusur sorularında kaçık = atlama demektir; çift atkı ise fazladan geçmedir.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.