9. SınıfTekstil Teknolojisi
Dikiş Türleri ve Dikiş Kalitesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Dikiş payını ölçer ve dikiş hattını doğru hazırlar
- Dikiş türlerini kullanım yerine göre ayırt eder
- Dikiş adedi ve dikiş süresini hesaplar
- İplik uzunluğu tüketimini dikiş boyu ve atkı payına göre hesaplar
- Overlok kenar bağlamayı ve dikiş hata denetimini uygular
Önemli noktalar
- Dikiş kalitesi dikiş türü, dikiş payı ve dikiş yoğunluğu ile belirlenir.
- Dikiş payı dikimden önce ölçülür ve iki parçada eşitliği doğrulanır.
- Dikiş yoğunluğu birim uzunluktaki dikiş adedidir; dış dikişte 10-12 dikiş/santimetre önerilir.
- Her dikişte iki iğne deliği oluşur; delik sayısı dikiş adedinin iki katıdır.
- Bir dikişte iplik tüketimi, dikiş boyu ile atkı payının toplamıdır.
- Aşırı dikiş yoğunluğu kumaşı sertleştirir ve yırtılma riskini artırır.
- İğne numarası kumaş gramajına uygun seçilmezse iğne deliği büyür ve dikişte hava kalır.
- Overlok kenar bağlamada iğne sayısı arttıkça kenar daha esnek ama daha kalın olur.
- İplik sarfında yüzde 5 ile yüzde 10 makine payı ayrıca eklenir.
Formüller ve kurallar
- Dikiş adedi = dikiş boyu (cm) × dikiş yoğunluğu (dikiş/santimetre)
- İğne deliği sayısı = dikiş adedi × 2
- Bir dikişte iplik uzunluğu = dikiş boyu + atkı payı
- Toplam iplik tüketimi (mm) = toplam dikiş adedi × bir dikişteki ip uzunluğu
- Makine paylı iplik planı = tüketim / 100 × (100 + fire yüzdesi)
- Dikim süresi (dakika) = dikiş adedi ÷ dakikadaki dikiş sayısı
- Nm 70 ipliğin tex karşılığı = 1000 ÷ 70 = 14,3 tex
- 1 metrelik hatta dikiş sayısı = yoğunluk × 100
- Overlok tipi yazımı: kenar iğnesi ÷ atkı iğnesi (örneğin 4/3, 5/3)
Sık yapılan hatalar
- Dikiş payını dikmeden sonra ölçmek: Pay dikimden önce ölçülmeli ve iki parçada eşit olduğu doğrulanmalıdır.
- Atkı payını sabit vermek: Gevşek dikişte fazla, sıkışık dikişte az atkı payı gerekir; kumaş cinsine göre ayarlanır.
- Dikiş yoğunluğunu aşırı artırmak: Aşırı sık dikiş kumaşı sertleştirir ve yırtılma riskini artırır; iğne numarası birlikte değerlendirilir.
- Kumaşın gramajına uygun iğne seçmemek: İnce iğne kalın kumaşta geniş delik açar ve dikişte hava kalır.
- İşaretlemeyi kırışık kumaşta yapmak: Çekilen hat, dikildiğinde dikişlerin kıvrık çıkmasına yol açar.
- Makine payını hesaba katmamak: İğne kalkması ve iplik kesme nedeniyle yüzde 5 ile yüzde 10 fire eklenmelidir.
- Overlok tipini kumaşın esnekliğine göre seçmemek: İğne sayısı arttıkça kenar daha esnek ama daha kalın olur; kumaşa uygun tip seçilir.
- Kalite kararını sözlü vermek: Kabul, koşullu kabul ya da ret kararı yazılı raporla belgelenmelidir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Dikiş payını ölçmek için şeffaf şablon cetvel kullan; her parçada aynı noktadan ölç.
- İlk parçayı dikip sökerek payı ve yoğunluğu doğrula; hata binlerce parçada fark edilmez.
- İğne numarasını kumaşın gramajıyla birlikte seç; delik büyüklüğünü ölçerek kontrol et.
- Dikiş ipliği rengini kumaştan bir ton açık seç; dikiş hattı daha temiz görünür.
- Overlok sonrası kenarı parmakla çekerek esnekliğini kontrol et.
- Dikiş planını parça sayısıyla birlikte yaz; süre ve iplik ihtiyacı bu plandan çıkar.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.