9. SınıfTekstil Teknolojisi
Dokuma Sıklığı, Gramaj ve Kumaş Analizi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Çözgü ve atkı sıklığını ölçüp tel/cm² değerine dönüştürür
- EPI ve PPI değerlerini santimetre değerine çevirir
- Gramajı ve kumaş yoğunluğunu hesaplar
- İplik numarası ile gramaj arasındaki ilişkiyi yorumlar
- Kumaş analiz raporunu okur ve numune seçimi kuralını uygular
Önemli noktalar
- Çözgü kumaş boyuna, atkı enine yerleşen ipliklerdir.
- Birim alandaki tel sayısı çözgü sıklığı ile atkı sıklığının çarpımıdır.
- Bir inç 2,54 santimetredir; sıklık dönüşümünde bu katsayı kullanılır.
- Sıklık oranı, kumaşın tek yönlü olup olmadığını gösterir.
- Gramaj birim alan ağırlığıdır ve g/m² cinsinden yazılır.
- Kumaş yoğunluğu, gramajın 1000'e bölünmesiyle bulunur.
- Toplam ağırlık, gramaj ile alanın çarpımıdır ve kilogram karşılığına çevrilir.
- Numune çapraz alınır ve düzleştirilerek ağırlıklandırılmadan ölçülmez.
- Analiz raporunda tolerans ve tarih bulunur; ikisi de karşılaştırma için zorunludur.
Formüller ve kurallar
- Tel sayısı (tel/cm²) = çözgü sıklığı × atkı sıklığı
- Sıklık dönüşümü: inç değeri = cm değeri × 2,54; cm değeri = inç değeri ÷ 2,54
- Çözgü / atkı oranı = çözgü sıklığı ÷ atkı sıklığı
- Kumaş yoğunluğu (g/cm³) = gramaj (g/m²) ÷ 1000
- Toplam ağırlık (g) = gramaj (g/m²) × alan (m²)
- Kilograma çevirme = gram cinsinden ağırlık ÷ 1000
- Tex: 1 kilometredeki iplik kütlesi (g); 1 m'deki kütle = tex ÷ 1000
- Bir kilogram iplikten çıkan uzunluk (m) = 1000 ÷ tex
- Bir metrekaredeki tel sayısı = (çözgü × 100) + (atkı × 100)
Sık yapılan hatalar
- Çözgü ile atkıyı yer değiştirmek: Çözgü kumaş boyuna, atkı enine yerleşir; yer değişikliği sıklık oranını ve rapor karşılaştırmasını bozar.
- Santimetre ile inç değerini karşılaştırmak: 2,54 katsayısıyla dönüşmeden iki birimli değer karşılaştırılamaz; aynı birime getirilir.
- Kumaşı gergin ölçmek: Gergin numane sıklığı düşük, gevşek numane yüksek gösterir; numune düzleştirilip ağırlıklandırılır.
- Yalnız gramaja bakarak karar vermek: Aynı gramajda farklı sıklıklı iki kumaş farklı karakterde olabilir; gramaj ve sıklık birlikte değerlendirilir.
- Sıklık oranını hesaplamamak: Oran, kumaşın tek yönlü olup olmadığını gösterir; atlanınca denge yanlış değerlendirilir.
- Tek kenardan numune almak: Kıvrık kenarlar temsilî değildir; çapraz numune alınmadan ölçüm yanıltıcıdır.
- Ağırlığı metrik sisteme çevirmeyi atlamak: Gramaj g/m² cinsindendir; toplam ağırlık bulunurken 1000'e bölünerek kilogram karşılığı yazılır.
- Tarihi eski raporu güncel saymak: Rapor alındığı tarihteki kumaşı tanımlar; aylar önceki bir rapor güncel üretimi temsil etmez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Numuneyi ölçümden önce 24 saat dinlendir; dinlenmemiş kumaşta sıklık yanıltıcıdır.
- Ölçümü iki kişi ayrı ayrı yapsın; değerler tutmuyorsa yöntem gözden geçirilir.
- Rapora sıklık için hem tel/cm hem EPI değerini yaz; karşılaştırmada kafa karışmaz.
- Aynı partiden farklı noktalardan üç numune al; ortalama rapora yazılır.
- Karşılaştırma yapmadan önce şartnamedeki birimi kontrol et; inç/santimetre hatası en sık ihtilaf sebebidir.
- Gramajı ölçerken numune terazisinin tartı kabını da tart ve farkı al.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.