9. SınıfMotorlu Araçlar Teknolojisi

Motor ve Şasi — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Dört zamanlı motorun çalışma çevrimini zamanlar açısından açıklar.
Benzinli ve dizel motorları ateşleme, sıkıştırma ve yakıt enjeksiyon yönünden karşılaştırır.
Silindir hacmi, sıkıştırma oranı ve güç değerlerini verilen ölçülerle hesaplar.
Yardımcı sistemleri (soğutma, yağlama, şarj) motorun göreviyle ilişkilendirir.
Monokok, merdiven ve kafes şasi tiplerini kullanım alanlarıyla ayırt eder.

Dizel motorda ateşleme buji ile değil, sıkıştırmanın oluşturduğu yüksek sıcaklıkla olur.
Common rail enjeksiyon basıncı yaklaşık 1600-2500 bar mertebesindedir ve pompa, enjektör ve ray ile kurulur.
Kızdırma bujileri motor çalıştıktan sonra da kontrol ünitesi tarafından kısa süre beslenmeye devam edebilir.
Soğutma sıvısı termostatı olmadan motor sürekli soğuk kalır ve gereksiz aşınma ile yakıt tüketimi artar.
Monokok yapıda taşıyıcı görevi gövde panellerine aittir; bu yüzden hasar onarımı ölçüm ve geometri kontrolü gerektirir.
Yağ basıncı düşüklüğü arıza lambası yanarsa motor derhal durdurulmalıdır.
İş zamanında yakıt yanarak basınç, krank milinde torka dönüşür.
Bağımsız süspansiyon her tekerleği ayrı hareket ettirir.
Şasi geometrisi bozulursa tekerlek açıları ve lastik aşınması değişir.

Dört zamanlı çevrim: her zaman 180 derece, tam çevrim 720 derece krank dönüşüdür.
Silindir hacmi = (p / 4) × çap² × strok; toplam hacim tek silindir hacmi × silindir sayısıdır.
Sıkıştırma oranı = (çalışma hacmi + ölü hacim) ÷ ölü hacim.
Güç (kW) = tork (Nm) × devir (d/dk) ÷ 9550.
Ateşleme sırası örnek olarak 1-3-4-2 diziliminde silindirler belirlenen sırayla ateşlenir.
Normal çalışma sıcaklığı 85-105 derecedir; şarj sistemi gerilimi 14,0-14,8 volttur.
Dört zaman: emme → sıkıştırma → iş → egzoz (720° krank).
Tekerlek açıları: kamber, kaster, toe.
Aşınmış motor takozu → titreşim ve vuruntu.

Benzinli motorda kızdırma bujisi aramak: Kızdırma bujisi dizel motora özgüdür; benzinli motorda ateşleme bujisi ve bobin bulunur, karışım buji kıvılcımıyla tutuşur.
Sıkıştırma oranını yalnızca çalışma hacmine bölmek: Oran (çalışma + ölü hacim) ÷ ölü hacimdir; hesaba ölü hacim dahil edilmezse sonuç yanlış çıkar.
Devir artışında torkun arttığını sanmak: Güç devirle artar, tork belirli bir devir bandında zirve yapar; ikisi aynı büyüklük değildir.
Soğutma sıvısını sıcakken açmak: Sistem 1,1 bar civarında basınçlıdır ve sıcaklık 100 derece üzerindedir; kapak ani açılırsa sıvı fışkırarak yakar.
Monokok gövdeyi şasi kirişi gibi düşünmek: Monokotta taşıyıcı görevi gövde panellerine aittir; onarımında geometri ölçümü şarttır.
Zamanları sırasız ezberlemek: Yanlış sıra motora başlamayı imkânsız kılar; dörtlü çevrimin sırası sabittir.
Motor takozunu önemsiz görmek: Aşınmış takoz şasiye titreşim taşır, vuruntu ve yorulma yaratır.
Şasi düzeltmesi sonrası ayarı atlamak: Geometri düzeltilse de tekerlek açıları ayarlanmazsa araç çekmeye devam eder.

Çevrim sorularında önce zamanı, sonra pistonun yönünü okuyun: emme ve egzoz yukarı doğru, iş ve sıkıştırma yönlerine göre zıt ilerler.
Benzin-dizel karşılaştırma sorularında ateşleme ve sıkıştırma oranı ikilisini merkeze alın, diğer özellikler ondan türetilir.
Güç hesabında 9550 katsayısını unutursanız şıkların büyüklüğü hatayı ele verir: kW değil kW büyüklüğünde olmayan şık yanlıştır.
Şasi sorularında motor yerleşimi ve çekiş düzeni birlikte verilirse önce ağırlık dağılımını düşünün.
Sınav öncesi 10-13 ve 16-23 sıkıştırma aralıklarını, 85-105 derece çalışma sıcaklığını ve 14-15 voltluk şarj gerilimini tekrar edin.
Zaman sırası sorularında emme ile başlayıp egzozla biten dörtlüyü hatırla.
Şasi onarımı sonrası ayar sorularında tekerlek açısı ayarını ara.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.