9. SınıfMotorlu Araçlar Teknolojisi

Elektrik Şeması Sembolleri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Araç elektrik şemasının hangi bilgileri taşıdığını açıklar.
Akü, sigorta, anahtar, röle, ampul ve kablo sembollerini tanır ve karşılaştırır.
Kumanda devresi ile yük devresini ayırt eder.
Şemayı izleyerek arızanın hangi noktada olabileceğini yönlendirir.
Ölçüm sonuçlarını şema üzerinde işaretleyip bakım kaydı tutar.

Sembol parçanın markasını değil işlevini anlatır; aynı sembol farklı markalardaki parçalara karşılık gelebilir.
Akü sembolü artı ve eksi kutupları gösterir; kırmızı hat artı, siyah hat eksi taraf olarak çekilir.
Sigorta, devre hattındaki aşırı akıma karşı devreyi kesen koruma elemanıdır.
Röle, düşük akımlı kumanda devresiyle yüksek akımlı yük devresini birbirinden ayırır.
Topraklama sembolü, devrenin araç şasisine bağlandığı noktayı gösterir.
Kablo kesiti taşıyabileceği akımı belirler; ince kesit ısınarak yalıtımı zayıflatır.
Şemadaki her etiket, araç üzerindeki parçayla eşleştirilerek doğrulanmalıdır.

Akü kutupları: artı işaretli uç artı kutup başlığına, eksi işaretli uç eksi kutup başlığına bağlanır.
Sıcaklık arttıkça kablo direnci artar; aşırı ısınma yalıtımı zayıflatır ve kısa devreye yol açar.
Röle kuralı: kumanda devresi düşük akım, yük devresi yüksek akım taşır; ikisi yalnızca röle üzerinden ilişkilidir.
Sigorta anma akımı, hattın sürekli taşıması beklenen akımın üzerinde seçilir.
Topraklama sembolü, devrenin şasiye bağlandığı noktayı gösterir ve akımın dönüş yolunu tamamlar.
Kablonun taşıyabileceği akım arttıkça gereken kesit alanı da artar.
Açık kontak, çalışmadığı durumda devreyi keser; kapalı kontak ise çalışmadığı durumda devreyi tamamlar.
Kırmızı kablo artı kutup, siyah kablo eksi kutup hattı olarak kullanılır.

Sembolü renk sanmak: Semboller renk taşımaz; renk yalnızca kablo ucundaki boyadan görünür ve şema bilgisi vermez.
Koruma elemanını atlatmak: Sigortayı söküp yerine düz tel bağlamak, arızayı durdurmak yerine çok daha büyük bir arızaya yol açar.
Kumanda ile yük devresini karıştırmak: Rölenin giriş tarafı düşük akım, çıkış tarafı yüksek akım taşıyan bölümdür.
Kesiti şemadan okumak: Kablo kesiti çizim üzerinde görünmez; etiket okunarak ve ölçümle belirlenmelidir.
Etiket ile şemayı eşleştirmemek: Aynı tip parçadan birden çok varsa konum bilgisi ayırt etmeyi sağlar.

Bir sorunu çözmeden önce devrenin başlangıç noktasını ve koruma elemanını şemada bulun.
Kablo uçlarını ölçerken akım yerine gerilim ölçün; ölçüm sırası hattın yapısına göre seçilir.
Röle sökmeden önce soket bağlantısını numaralı şemayla karşılaştırın; yanlış soket hasara yol açar.
Çizim okuma alışkanlığı için kendi aracınızın basit bir aydınlatma devresini kâğıda çizmeyi deneyin.
Ölçtüğünüz her değeri tarihiyle birlikte deftere yazın; ikinci ölçüm karşılaştırma için gerekli olacaktır.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.