Riskler

Konu Anlatımı

Riskler

Riskler, Mesleki Gelişim Atölyesi dersi kapsamındaki İSG ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur.

Temel Bilgiler

• Makine ve elektrik riskleri değerlendirilir.
• Aciliyet düğmesi (e-stop) hayat kurtarır.
• KKD zorunludur.

Uygulama ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve yapılan işlemler standartlara göre kontrol edilmelidir. Öğrenilen bilgiler atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştirildiğinde kalıcılık artar.

Risk Algılama ve Değerlendirme

Risk, tehlike ile maruz kalmanın birleşmesidir; tehlike zarar potansiyelini, maruz kalma ise bu tehlikeye ne sıklıkla ve ne süre boyunca temas edildiğini ifade eder. Değerlendirmede olasılık ve şiddet puanlanır, çarpılarak risk seviyesi bulunur: 1-6 arası düşük, 8-12 orta, 15-20 yüksek ve 25 kabul edilemez kabul edilir. Puanı yüksekten düşüğe doğru önlemler sıralanır.

Otomasyon Ortamının Özgül Riskleri

• Beklenmeyen başlangıç: kontrol sistemi energi verilince hareket başlayabilir; bu yüzden devreye alma öncesi alan boşaltılır.
• Sıkışma noktaları: silindir ve mengene uçlarında parmak sıkışması olur, koruma yüzeyi veya iki el kumandası gerekir.
• Kalan enerji: hava tankı ve yaylar, enerji kesilse de hareket kaynağıdır; tahliye edilir.
• Parazit ve gerilim: kumanda hatlarına giren arıza gerilimi beklenmedik komut yaratır.

Önleme Yaklaşımları

Öncelik hiyerarşisi şudur: tehlikeyi ortadan kaldır (tasarım), insanı koru (koruyucu), sonra uyarı ve KDV. Acil stop, hareket alanının dışında ve erişilebilir konumda bulunur; enerji kesim şalteri kilitleme etiketiyle kilitlenir. Periyodik kontrol listeleri, önlemlerin unutulmasını engeller.

Raporlama ve Takip

Kaza ve ramak kala olayları yazılı raporlanır; kök neden analiziyle tekrarı önlenir. Rapor, kişiyi suçlamayı değil, sistemi düzeltmeyi amaçlar. Önlem kapandıktan sonra etkinliği yeniden değerlendirilir; kapalı ama etkisiz önlem, riskin yeniden açılması demektir.

Sınav Odaklı Noktalar

Sınavda risk formülü, puan aralıklarının yorumu, önleme hiyerarşisi ve otomasyona özgü riskler (beklenmeyen başlangıç, kalan enerji) sorulur. Puan aralıkları hemen hemen her yıl tekrar etmektedir.

Acil Durum Protokolleri

Acil durum protokolleri, iş yerlerinde risklerin hızlı ve etkili bir şekilde yönetilmesini sağlamak için kritik öneme sahiptir. Acil durum durumunda, çalışanların en kısa sürede doğru adımları atabilmesi için protokollerin net ve anlaşılır bir şekilde hazırlanması gerekmektedir. Örneğin, acil durum durumunda ilk adım olarak, acil durum butonuna hızlıca ulaşılmalı ve acil durum durumunda kullanılan e-stop butonunun etkinleştirilmesiyle tehlike durumunun hemen azaltılması sağlanır. Bu süreçte, çalışanların protokolün her adımı üzerinde pratik yapması, acil durumlarda daha az kayıp ve daha fazla güvenli bir ortam oluşturmaya yardımcı olur.

Acil durum protokolleri, ayrıca iş yerlerindeki riskleri değerlendirmek ve önlem almak için gerekli olan bilgilerin hızlıca erişilmesini sağlar. Bu nedenle, her çalışanın acil durum protokolleriyle ilgili bilgileri öğrenmesi ve pratik yapması, iş yerlerindeki riskleri yönetmek için kritik öneme sahiptir. Ayrıca, acil durum protokolleri, iş yerlerindeki riskleri yönetirken çalışanların psikolojik durumlarını da dikkate alarak daha sağlıklı bir ortam oluşturmayı amaçlar. Bu nedenle, acil durum protokolleri, iş yerlerindeki riskleri yönetmek ve çalışanların güvenliğini sağlamak için en önemli araçlardan biridir.

Ne Öğreneceğiz

Mesleki Gelişim Atölyesi dersi kapsamında Riskler konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Riskler ile ilgili temel kavramları açıklar.
• Riskler konusunun Mesleki Gelişim Atölyesi dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
• Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
• Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Makine ve elektrik riskleri değerlendirilir.
• Aciliyet düğmesi (e-stop) hayat kurtarır.
• KKD zorunludur.
• Tehlike potansiyeli, maruz kalma sıklığıyla birleşince risk oluşur.
• Enerji kesildikten sonra dahi hava tankı ve yaylar tehlikedir.
• Ramak kala olaylar da kaza gibi raporlanır ve kök nedeni çözülür.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Makine ve elektrik riskleri değerlendirilir.

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Sonuç/cevap: Doğru uygulama sonucunda konuyla ilgili kazanım elde edilir.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Riskler - Örnek 1 konusunun adımları:

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

Riskler ile ilgili kavramları birbirine karıştırmak: Temel kavramları tablo veya zihin haritasıyla ayırt et.

Uygulamada standartlara ve iş güvenliği kurallarına uymamak: Her adımda güvenlik ve kalite kurallarını uygula.

Kullanılan araç-gereci amacına uygun seçmemek ve bakımını ihmal etmek: Doğru ekipmanı seç, kullanım öncesi ve sonrası kontrol et.

Enerji kesilince sistem güvende sanmak: Basınçlı hava ve yay gerilimi kalan enerjidir, tahliye edilir.

Kaçak elektriği yalnız elektrik arızası saymak: Kumanda hattındaki kaçağa beklenmedik hareket başlatabilir.

Raporu kişi suçlaması olarak yazmak: Amaç sistem düzeltmesidir; suçlama tekrarı önlemez.

Özet

Riskler, Mesleki Gelişim Atölyesi dersi kapsamında ele alınan temel konulardan biridir. Makine ve elektrik riskleri değerlendirilir. Aciliyet düğmesi (e-stop) hayat kurtarır. KKD zorunludur. Bu bilgiler uygulama ve iş güvenliği kurallarıyla birlikte pekiştirilmelidir.

Kendini Dene

Soru: Bir atölyede üç farklı tehlike belirleyip her biri için risk puanını (olasılık × şiddet) hesaplayınız ve önleme hiyerarşisine uygun birer öneri sununuz.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Üç farklı tehlikenin belirlenmesi 3 puan; her biri için olasılık ve şiddet değerlendirmesiyle risk puanının hesaplanması 6 puan; hiyerarşiye uygun üç önlemin önerilmesi 5 puan; düzen 1 puan. Toplam 15 puan.