Çizim Araçları ve Malzeme

Konu Anlatımı

Çizim Araçları ve Malzeme

Mobilya teknik resmi, çizgi ve yazıdan oluşan bir dil gibidir; bu dili okuyan usta elindeki araçlarla parçayı üretir. Aynı resim, düzgün bir cetvelle çekilmiş ince çizgiyle kaba bir el çizimine dönüşebilir. Bu yüzden çizimde kullanılan her aracın görevi, seçim ölçütü ve olası kullanım hatası ayrı ayrı bilinmelidir. Araç doğru seçilmezse resim doğru okunsa bile üretim hatalı olur.

1. Düz Çizgi Araçları

Cetvel, düz çizgi çekmek ve ölçü aralıklarını göstermek için kullanılır. Cetvelin en az bir kenarı düz olmalı, iki kenarı birbirine paralel bulunmalıdır. Ahşap mobilyada genellikle 30 cm ve 50 cm uzunlukta cetveller tercih edilir; bu cetveller hafif oldukları için uzun çizgilerde eli yormaz. Cetvel ölçüyü taşıyan bir alet değildir; üretimde kullanılacak ölçü resimde yazılı değerden okunur. Kenarı aşınmış bir cetvel, doğru değer gösterese bile çizgiyi düz çekemez.

2. Açı ve Eğim Araçları

Gönye, dik ve 45 derecelik eğik çizgi çekmek için kullanılır. Üçgen gönye ise 30 ile 60 derece arasındaki açıları kurar; eğik raf ve çapraz destek çizimlerinde işe yarar. Gönye uzun çizgide kayabildiği için çoğu zaman cetvelle birlikte kullanılır. Eğim gerektiren yüzeylerde ise eğim cetveli veya su terazisi devreye girer; masa, dolap sırtlığı ve tezgâh gibi parçalarda eğim ölçümü zorunludur.

3. Yazı ve İnce Çizgi Araçları

Ölçü rakamları ve tarife yazıları, teknik yazı stili adı verilen özel uçlu kalemlerle yazılır. Bu kalemlerin uçları incedir ve rakamlar aynı yükseklikte çıkar. Daire kalem, cetvelle çekilemeyen eğri ve daire çizgileri için kullanılır; ucu aşırı sivri olan modeller ince çizgilerde iz bırakır. Ölçü oklarının ucu, simge çizimleri ve kısa işaretler de bu kalemle yapılır.

4. Kâğıt, Kalem ve Aksesuar

Çizim kâğıdı düz, dayanıklı ve yeterince kalın olmalıdır; ince kâğıt silgi sırasında yırtılır ve mürekkep bulaşır. Kalem uçları 0,2 mm ile 3 mm arasında değişen genişliklerde bulunur. Kalın çizgi için geniş uçlu, ince çizgi ve yazı için dar uçlu kalem kullanılır. Ebe kâğıdı çizim tozunu alır, bant ve kıskaç kâğıdı masaya sabitler. Çizim sırasında kâğıda uygulanan baskı kâğıdı kaydırabileceğinden, çizim bittikten sonra ölçüler bir kez daha okunarak doğrulanmalıdır.

5. Araç ile Çizgi Kalınlığı İlişkisi

Çizgi kalınlığı doğrudan kalem ucunun genişliğine bağlıdır. İki seri arasındaki farkın yeterli olması, baskıda iki tipin birbirinden ayrılmasını sağlar; fark çok az kalırsa çizgiler kaynaşır ve resim okunamaz hâle gelir.

6. Malzeme Seçiminde Ölçütler

• Çizim ölçeği, seçilecek cetvel uzunluğunu ve kâğıt boyutunu belirler.
• Çizgi kalınlığı, kalem ucunun genişliğine göre ayarlanır.
• Yazı yüksekliği, ölçek ve kâğıt boyutuyla birlikte düşünülür.
• Araçların bakımı, ölçüm ve çizgi doğruluğunu doğrudan etkiler.
• Her araç iş bitince temizlenip kendi yerine konulmalıdır.

Araç seçimi ölçekten bağımsız düşünülürse resim kâğıda sığmaz veya gereğinden büyük çıkar. Doğru seçim çizim süresini kısaltır, revizyonlarda düzeltme ihtiyacını azaltır. Bilgisayarlı çizim yaygınlaşsa bile saha ölçümü, hızlı eskiz ve revizyon notu için kâğıt ile kalem her zaman gereklidir.

Özet

Çizim araçları; cetvel, gönye, yazı stili, daire kalem, çizim kâğıdı, silgi ve sabitleme aksesuarlarıdır. Cetvel düz çizgiyi uzatır, ölçüyü resimdeki yazıdan okunur. Gönye dik ve eğik çizgi kurar, üçgen gönye ara açıları verir. Ölçü yazımı yazı stiliyle, eğri çizgiler daire kalemle çekilir. Araçların doğru seçimi ölçeğe, kâğıt boyutuna ve okunabilirliğe göre yapılır; araçlar bakımdan geçmezse ölçüm sonuçları güvenilmez olur.

Ne Öğreneceğiz

Mobilya teknik resminde kullanılan çizim araçlarını, kâğıt ve cetvel çeşitlerini ve doğru malzeme seçimini örneklerle birlikte ele alır. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Teknik resimde kullanılan çizim araçlarını ve her aracın görevini tanır.
• Kâğıt, cetvel ve kalem seçimini ölçek ve okunabilirlik ölçütlerine göre yapar.
• Araç kaynaklı çizim hatalarını tanır ve bu hataların sonucunu açıklar.
• Çizim malzemelerini uygun koşullarda saklar ve düzenli bakımını yapar.
• Geleneksel çizim ile bilgisayarlı çizim arasındaki iş akışını karşılaştırır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Cetvel ölçü taşımaz; resimde yazılı ölçüyü okuyup çizgiyi uzatır.
• Kalın ve ince çizgi serileri arasında en az iki kat fark olmalıdır.
• Kâğıt boyutu seçilirken iki kenardaki boşluk düşüldükten sonra kalan alan hesaplanır.
• Yazı stili uçları kısa sürede körelir, yazı bittikçe kalem değiştirilmelidir.
• Gönye uzun çizgide kayar, bu yüzden cetvelle birlikte kullanılır.
• Cetvel kenarı çizginin tam üzerine oturtulmadan çizgi çekilmez.
• Kırık veya körelmiş kalem ucu çizgi kalınlığını bozar, çizim yeniden yapılmalıdır.
• Kalem ve cetveller kuru, düz ve tozlu olmayan bir yerde saklanmalıdır.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: 1:5 ölçekli bir çizimde en uzun çizgi 240 mm'dir. Bu çizim için hangi cetvel seçilmelidir?

1. Adım 1: Cetvel, çizilecek en uzun çizgiden daha uzun olmalıdır.
2. Adım 2: En uzun çizgi 240 mm olarak ölçülür.
3. Adım 3: 240 mm'den uzun standart bir cetvel seçilir, 300 mm uygundur.
4. Adım 4: Daha kısa cetvelle çizgi iki parçaya bölünür ve kayma riski doğar.

Sonuç/cevap: Cevap: 300 mm uzunluğunda cetvel seçilmelidir.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: A3 kâğıtta kenar payı sonrası kalan 390 mm'lik alana 2:1 ölçekle bir bağlantı detayı çizilecektir. Bu detayda en fazla kaç mm'lik gerçek parça gösterilebilir?

1. Adım 1: Büyütmede çizimdeki her milimetre gerçekte iki milimetreye karşılık gelir.
2. Adım 2: Kullanılabilir alan 390 mm olarak alınır.
3. Adım 3: 390 değeri büyütme payı olan 2 ile çarpılır.
4. Adım 4: Sonuç 780 mm olarak bulunur, bu boy detayda sığar.

Sonuç/cevap: Cevap: Detayda en fazla 780 mm'lik gerçek parça gösterilebilir.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Cetvel Uzunluğu Seçimi konusunun adımları:

1. Adım 1: Cetvel, çizilecek en uzun çizgiden daha uzun olmalıdır.
2. Adım 2: En uzun çizgi 240 mm olarak ölçülür.
3. Adım 3: 240 mm'den uzun standart bir cetvel seçilir, 300 mm uygundur.
4. Adım 4: Daha kısa cetvelle çizgi iki parçaya bölünür ve kayma riski doğar.

Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

Hata: Cetvelin kenarına tam oturmadan çizgi çekmek, çizginin ölçek dışı kaymasına ve ölçü okumasında hataya yol açar.

Hata: Gönyeyi uzun çizgide tek başına kullanmak, çizgiyi eğik ve yarım bırakır; gönye uzun mesafede kayar.

Hata: Geniş uçlu kalemle ince çizgi çekmek, baskıda iki çizgi serisinin birbirine karışmasına yol açar.

Hata: Daire kalem ucunu aşırı sivri açmak, ince çizgilerde iz bırakır ve çizgi kalınlığı kuralını bozar.

Hata: Kâğıdı sabitlemeden çizmek, el baskısıyla kâğıdın kaymasına ve ölçülerin yer değiştirmesine neden olur.

Kendini Dene

Soru: Yönerge: Bir atölyenin çizim masasında eksik ve hatalı malzemeler tespit edilmiştir. Cetvel, gönye, yazı stili, daire kalem, kâğıt ve ebe kâğıdının her biri için kullanım alanını, seçim ölçütünü ve olası bir kullanım hatasının sonucunu yaz.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: cetvelin düz çizgi ve yön verdiği ile ölçüyü resimden okutmadığının yazılması 3 puan; gönye ile eğim cetvelinin ayrımı 3 puan; yazı stilinin ölçü rakamı ve daire kalemin eğri çizgi için kullanıldığının belirtilmesi 3 puan; kâğıt dayanıklılığı ve ebe kâğıdının toz temizliği görevi 2 puan; her araç için bir hata ve üretimdeki sonucunun yazılması 4 puan. Toplam 15 puan. Model cevap: Cetvel çizgiyi uzatır, ölçü resimden okunur; gönye açı kurar, eğim cetveli eğim ölçer; yazı stili rakam yazar, daire kalem eğri çizer; kâğıt dayanıklı olmalı, ebe kâğıdı toz alır; cetvel eğik kullanılırsa çizgi düz olmaz, kalem körelirse çizgi kalınlaşır.