9. SınıfMetal Teknolojisi

Paslanma, Korozyon ve Koruma Yöntemleri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Paslanmanın kimyasal sürecini açıklar ve nem ile oksijenin rolünü belirtir.
Korozyon hızını kütle kaybı ve birim alan üzerinden hesaplar, kalınlık kaybına çevirir.
Galvanizasyon, boya, fosfatlama ve paslanmaz çelik yöntemlerini karşılaştırır.
Katotik koruma ile bariyer koruma arasındaki farkı mekanizma düzeyinde açıklar.
Bir parçanın kaplama ömrünü kalınlık ve korozyon hızı verisinden hesaplar ve denetim planı kurar.

Korozyon için metal yüzeyi, nem ve oksijen olmak üzere üç koşul gereklidir; biri eksikse süreç durur.
Pas, gözenekli hidratlı demir oksit tabakasıdır ve su ile oksijeni içeri taşıyarak korozyonu kendi kendine besler.
Korozyon hızı r = Δm ÷ (A × t) bağıntısıyla g/cm²/gün olarak hesaplanır.
Kalınlık kaybı için hız metalin yoğunluğuna bölünür; çelikte ρ = 7,85 g/cm³ alınır.
Günlük değer 365 ile çarpılarak yıllık kalınlık kaybına çevrilir ve bu değer ömre kararında kullanılır.
Galvanizasyon katotik koruma sağlar; çinko demirden daha aktiftir ve önce korozyona uğrar.
Boya yalnız bariyer koruma verir; kaplama bütünlüğü bozulduğunda çelik açıkta kalır.
Atmosfer koşullarında boyanın kuru film kalınlığı 60 - 80 mikron olmalıdır; ince film erken çatlar.
Korozyon bütçesi genellikle yıllık 0,1 mm olarak belirlenir ve tasarımda sınır olarak kullanılır.

Korozyon hızı: r = Δm ÷ (A × t) (g/cm²/gün)
Günlük kalınlık kaybı: d = r ÷ ρ (cm/gün)
Yıllık kalınlık kaybı: d_yıl = d × 365 (cm/yıl)
Çelik yoğunluğu: ρ = 7,85 g/cm³ (korozyon hesabında kullanılan referans)
Kaplama ömrü: t_ömür = kaplama kalınlığı ÷ yıllık kalınlık kaybı
Anot ve katot ayrımı: daha aktif metal (çinko) anottur, çelik katottur
Korozyon bütçesi: tasarımda kabul edilen en yüksek yıllık kayıp (genellikle 0,1 mm)
Boru ömrü: t_ömür = (duvar kalınlığı ÷ yıllık kayıp) × güvenlik katsayısı
Toplam kütle kaybı: Δm = r × A × t

Boya ile galvanizasyonu aynı koruma saymak: Boya yalnız bariyer koruma verir ve çizikte açık verir; galvanizasyon katotik koruma sağlar ve çizikten sonra da korur.
Kaplama kalınlığını ölçmemek: Boyada kuru film kalınlığı, galvanizde çinko kalınlığı ölçülmezse korozyon çok daha hızlı başlar.
Yüzey hazırlığını atlamak: Yağ, pas ve pürüzlülük kaplamanın tutunmasını engeller; kaplama öncesi yüzey temizlenip düzeltilmelidir.
Korozyon hızını kalınlık kaybına çevirmemek: Kütle kaybı g/cm²/gün olarak ölçülür; ömre karar vermek için yoğunluğa bölünüp yıllığa çevrilmelidir.
Hesaplanan ömre güvenlik payı vermemek: Parçanın hesaplanan ömür boyunca çalışacağı varsayılmamalı; korozyon bütçesi ve güvenlik katsayısı uygulanmalıdır.
Paslanmaz çeliği her ortamda kullanmak: Klorür bakırından zengin ortamlarda çukur aşınması başlar ve parça delinebilir; ortam analizi yapılmalıdır.
Fosfatlama tek başına uzun süreli koruma sanmak: Fosfatlama yapıştırıcı tabaka oluşturur; tek başına uzun süreli bariyer koruma değildir.
Kaplama altındaki pası gizlemek: Paslı yüzeye yapılan kaplama kısa sürede kabarır; kaplama öncesi pas tamamen alınmalıdır.

Korozyon hızını ilk kez hesaplarken gün değil hafta birimini seç; sayılar daha okunur olur, sonra güne çevir.
Galvanizasyonun gücünü anlamak için elektrokimya sırası mantığını hatırla: daha aktif olan önce korur.
Ölçtüğün numuneyi tartmadan önce yüzeyindeki gevşek pası fırça ile al; aksi hâlde korozyon olduğundan hızlı görünür.
Atölyede uzun süre bekleyen çelik parçaların yüzeyinde yag izi arar; yag altında pas birikiyor demektir.
Bir kaplamanın ömrünü söylerken her zaman kuru film ya da metal kalınlığını da söyle; ömür tek başına anlamsızdır.
Deney defterine korozyon hızını g/cm²/gün olarak yaz; yıl boyunca biriktirilen veri gerçek ortam hızını verir.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.