KKD

Konu Anlatımı

Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD)

KKD, işçiyi meslek hastalıklarından ve iş kazalarından korumak için kullanılan araç gereç ve malzemelerdir. KKD, mühendislik ve idari kontrol tedbirleri yeterli olmadığında son çare olarak kullanılır. Ancak inşaat sahasında kullanımı zorunludur.

Baş Koruyucu (Baret)

Tip I: Üstten gelen darbelere karşı korur. EN 397 standardı. İnşaat sahasında zorunludur. 5 yıllık kullanım ömrü vardır. Darbe aldıktan sonra değiştirilmelidir. Güneşlik ve kulaklık eklenebilir.

Göz ve Yüz Koruyucu

Gözlük: Toz, cisim ve sıçramalara karşı korur. EN 166 standardı. Yan korumalı olmalıdır. Buharlanmaya karşı buğulanmama özelliğine sahip olmalıdır.

Yüz siperliği: Yüzün tamamını korur. Kaynak, taşlama ve kesme işlerinde kullanılır. EN 166 standardı. Isı ve darbeye karşı korur.

İşitme Koruyucu

85 dB üzeri gürültü ortamında zorunludur. Kulak tıkaçları (23 dB SNR) veya kulaklıklar (30+ dB SNR) kullanılabilir. Gürültü maruziyeti ölçümü yapılmalıdır. Periyodik işitme testleri yapılmalıdır.

Solunum Koruyucu

Toz maskesi (FFP2/FFP3): Partikül koruması. Tozlu ortamlarda kullanılır. Tek kullanımlık. 20-30 dakika süreyle kullanılabilir.

Yarım yüz respiratör: Kimyasal buhar ve gazlara karşı korur. Aktif karbon filtreli. Değiştirilebilir filtre kartuşları.

Tam yüz respiratör: Tüm yüzü kapsar. Yüksek maruziyet durumlarında kullanılır. Bağımsız hava kaynağı ile de kullanılabilir.

Eldiven ve Ayakkabı

İş eldiveni: EN 388 standardı. Kesme, delinme ve aşınmaya karşı korur. İş türüne göre doğru sınıf seçilmelidir.

Emniyet ayakkabısı: EN 345 standardı. Çelik burunlu olmalıdır. Kaymaz taban olmalıdır. Delinmeye karşı korumalı taban bulunmalıdır.

KKD'nin Sınıflandırılması ve Seçimi

Kişisel koruyucu donanım, tehlikeye göre gruplanır: baş koruyucu (baret), göz ve yüz koruyucu, solunum koruyucu, işitme koruyucu, el ve vücut koruyucu, ayak koruyucu, düşmeyi önleyen sistemler. Seçim, standartla birlikte yapılır: her KKD'nin dayandığı standart ve performans sınıfı belirtilir; standartsız ürün işe alınmaz.

Uyum ve Kullanım Öncesi Kontrol

KKD, kullanıcının ölçüsüne ve işin süresine uymalıdır: kemer doğru bedende, gözlük yüz hizasında, maske sızdırmaz çalışmalıdır. Kullanım öncesi görsel kontrol yapılır: dikişler, kancalar, elastikiyet ve filtre durumu. Hasarlı ürün çıkarılır ve imha edilir; geçici tamir kabul edilmez.

Bakım, Ömür ve Kayıt

Kullanım sonrası KKD temizlenir, kurulanır ve etiketindeki saklama koşuluna göre konur; kimyasal kirli eldiven atılır. Ömür dolan ürün zamanı gelmeden de emekli edilir; bazı ürünler (düşme durdurma sistemleri) periyodik kontrole tabidir. Zimmet ve kontrol kayıtları, işletme denetiminde istenen temel belgelerdendir.

Öğrenme ve Davranış

Doğru kullanım eğitimle pekişir: maskenin oturması, kemerin bağlama noktası, baretin ayarı fiilen uygulanarak öğretilir. KKD'nin işlevi ve süresi anlatılmazsa çalışan onu yük gibi görür; bu yüzden eğitim, donanımın kendisi kadar önemlidir.

Ne Öğreneceğiz

Mesleki Gelişim Atölyesi dersi kapsamında KKD konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• KKD ile ilgili temel kavramları açıklar.
• KKD konusunun Mesleki Gelişim Atölyesi dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
• Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
• Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Baret EN 397 standardına uygun olmalıdır ve 5 yıl ömrü vardır
• 85 dB üzeri gürültüde işitme koruyucu zorunludur
• FFP2/FFP3 toz maskesi tozlu ortamlarda kullanılır
• Emniyet ayakkabısı çelik burunlu ve kaymaz tabanlı olmalıdır
• Standartsız KKD işe alınmaz; performans sınıfı işe göre seçilir.
• Hasarlı KKD geçici olarak tamir edilmez, çıkarılır ve imha edilir.
• Zimmet ve kontrol kayıtları işletme denetiminde aranır.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Bir imalat sahasında gürültü ölçümü 92 dB olarak yapılmıştır. Hangi koruyucu donanım zorunludur ve ölçüm hangi eşiğe göre değerlendirilir?

1. Adım 1: Ölçüm değerini eşikle karşılaştır: 92 dB, 85 dB'lik günlük maruziyet sınırının üzerindedir.
2. Adım 2: Maruziyet süresini değerlendir: 8 saatlik maruziyet için eşdeğer sınır 85 dB'dir, üzeri için koruma zorunludur.
3. Adım 3: Donanımı seç: yeterli SNR değerine sahip (30 dB üzeri) kulaklık seçilir ve kullanım kaydı tutulur.

Sonuç/cevap: 92 dB, 85 dB eşiğinin üzerindedir; işitme koruyucu kulaklık zorunludur.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Çözücü temas etmiş eldiven temizlenip tekrar kullanılabilir mi?

1. Adım 1: Maddeyi değerlendir: çözücü eldiven malzemesine nüfuz etmiş olabilir.
2. Adım 2: Yüzeyi düşün: dış yüzey de kirli ve temas kaynağıdır.
3. Adım 3: Karar ver: eldiven atılır, yenisi takılır; temizlikle güvenlik geri gelmez.

Sonuç/cevap: Kullanılamaz; kimyasal nüfuz etmiş eldiven çıkarılır ve atılır, yenisiyle değiştirilir.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Gürültü Maruziyeti konusunun adımları:

1. Adım 1: Ölçüm değerini eşikle karşılaştır: 92 dB, 85 dB'lik günlük maruziyet sınırının üzerindedir.
2. Adım 2: Maruziyet süresini değerlendir: 8 saatlik maruziyet için eşdeğer sınır 85 dB'dir, üzeri için koruma zorunludur.
3. Adım 3: Donanımı seç: yeterli SNR değerine sahip (30 dB üzeri) kulaklık seçilir ve kullanım kaydı tutulur.

Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

KKD ile ilgili kavramları birbirine karıştırmak: Temel kavramları tablo veya zihin haritasıyla ayırt et.

Uygulamada standartlara ve iş güvenliği kurallarına uymamak: Her adımda güvenlik ve kalite kurallarını uygula.

Kullanılan araç-gereci amacına uygun seçmemek ve bakımını ihmal etmek: Doğru ekipmanı seç, kullanım öncesi ve sonrası kontrol et.

Her iş için tek bir maskeyi kullanmak: Filtre sınıfı tehlikeye göre seçilir; uygun olmayan filtre solunum koruması sağlamaz.

Hasarlı kemerden devam etmek: Dikişi açılmış kemer düşme anında görevini yapmaz; ürün kullanımdan çekilir.

Özet

KKD, Mesleki Gelişim Atölyesi dersi kapsamında ele alınan temel konulardan biridir. Baret EN 397 standardına uygun olmalıdır ve 5 yıl ömrü vardır 85 dB üzeri gürültüde işitme koruyucu zorunludur FFP2/FFP3 toz maskesi tozlu ortamlarda kullanılır Emniyet ayakkabısı çelik burunlu ve kaymaz tabanlı olmalıdır Bu bilgiler uygulama ve iş güvenliği kurallarıyla birlikte pekiştirilmelidir.

Kendini Dene

Soru: Kaynak, taşlama ve boyama işlerinin yapıldığı bir vardiyada kullanılacak KKD'leri iş türüne göre eşleştirerek dört madde yaz ve her seçim gerekçesini açıkla.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Kaynak için maskeli gözlük ve deri eldiven 3 puan; taşlama için yüz koruyucu ve gözlük 3 puan; boyama için kimyasal eldiven ve maske 2 puan; gerekçe 1 puan; kurallı Türkçe 1 puan. Toplam 10 puan.