Kesik ve Detay Görünüşleri

Konu Anlatımı

Kesik ve Detay Görünüşleri

Kesik görünüş ve detay görünüşü, bir parçanın bütününü çizmek yerine yalnızca gereken bölümü göstermeye yarayan görünüşlerdir. Bu iki yöntem, resim dosyasını büyütmeden parçayı eksiksiz anlatmayı sağlar ve standartlarda ayrı ayrı tanımlanmış işaretleme kurallarına sahiptir.

Kesik görünüşte parçanın bazı bölümleri hiç çizilmez; detay görünüşünde ise küçük bir bölge büyütülerek çizilir. İkisinin ortak amacı, gereksiz ayrıntıdan arınmış ama bilgi kaybı olmayan bir resim elde etmektir.

1. Ne Öğreneceğiz ve Ön Bilgi

Bu konuda kesik görünüşün kullanıldığı yerleri ve sınır çizgisinin nasıl çizileceğini, detay görünüşünün nasıl hazırlanıp işaretlendiğini ve detay kesiti ile sade detay arasındaki farkı öğreneceğiz. Ön bilgi olarak görünüş çeşitlerini, ölçek kavramını ve temel çizgi türlerini bilmek gerekir.

• Görünüş, kesit ve kesik görünüş arasındaki temel ayrım
• Ölçek ile büyütme ilişkisi ve ölçeğin resimde yazılma zorunluluğu
• İnce kesikli zincir çizgi ile kalın sürekli çizginin kullanım yerleri

2. Temel Kavramlar ve Sınıflandırma

Kesik görünüş, parçanın yalnızca ilgilenilen kısmının gösterildiği görünüştür. Uzun ve aynı kesitli parçalarda tekrarlanan bölümler çizilmeden atlanır. Kesik görünüşün sınırı ince kesikli zincir çizgi ile çizilir ve uçları kalın kısa çizgilerle sonlandırılır. Kesilen kenar ise kalın sürekli çizgiyle belirtilir.

Detay görünüşü, ana görünüşte daire içine alınan küçük bir bölgenin daha büyük ölçekte çizilmiş hâlidir. Ana görünüşteki daire ince kesikli zincir çizgiyle çizilir ve bir büyük harfle adlandırılır; aynı harf detay görünüşünde tekrarlanır. Detayın ölçeği ana görünüşten büyük seçilir ve detayın kendi çerçevesine yazılır.

Detay görünüşü bir görünüş olabilir veya kesit alınarak hazırlanabilir. Detay kesitinde kesim düzlemi ok yönleriyle gösterilir ve iki uçta aynı büyük harf yazılır. Sade detayda ise kesim düzlemi çizilmez; bölgeyi gösteren daire, adlandırma harfi ve detay ölçeği yeterli bilgiyi verir.

Daire içine alma işareti parçanın tamamını sarmıyorsa çerçeve biçimindeki kapalı sınırla değiştirilebilir. Bu sınır da ince kesikli zincir çizgi ile çizilir.

Detayda yalnızca daire içine alınan bölgeye ait ölçüler verilir; ana görünüşte zaten yazılmış ölçüler tekrarlanmaz. Her ölçü resimde bir kez bulunmalıdır. Detay görünüşü resmin boş alanına yerleştirilir; aynı sayfada birden çok detay varsa her biri farklı büyük harfle adlandırılır.

3. Basit Örnek ve Adım Adım Çözüm

Boyu 600 mm olan düzgün kesitli bir milde yalnızca orta bölümün gösterilmesi gerekiyor. Adım adım şöyle ilerilir.

1. Adım 1: Kesik görünüş seçilir; çünkü parça uzundur ve bölümleri aynıdır.
2. Adım 2: Kesilecek iki yer belirlenir ve kesilen kenarlar kalın sürekli çizgiyle çizilir.
3. Adım 3: Her iki sınır ince kesikli zincir çizgi ile gösterilir.
4. Adım 4: Atlanan bölümün parçanın geri kalanıyla aynı olduğu anlaşılır biçimde bırakılır.

Böylece parçanın ölçüleri değişmeden resim çok daha kısa bir yüzeye sığar ve okunurluğu artar.

4. İleri Örnek ve Saha Uygulaması

Bir flanşın dört deliğinin çapının verilmesi gerektiği varsayılsın. Delikler ana görünüşte çok küçük göründüğü için her biri için ayrı detay gereksizdir; bunun yerine deliklerden yalnızca biri daire içine alınır ve 2:1 ölçekte A harfli detayı çizilir.

Detayda deliğin çapı ve konum çapı ölçülür; flanşın genel çapı ve kalınlığı gibi ana görünüşte zaten verilmiş ölçüler tekrarlanmaz. Detay kesiti gerekiyorsa kesim düzlemi ok yönleriyle çizilir ve iki uçta A harfi yazılır.

Saha uygulamasında en sık karşılaşılan sorun, detay ölçeğini yazmamaktır. Ölçek yazılmadığında okuyucu ana görünüşün ölçeğini detaya uygular ve parçayı yanlış boyutta üretir. Bu nedenle ölçek denetimi her teslimde yapılmalıdır.

5. Karşılaştırma Tablosu ve Denetim

Denetimde kesik görünüşte sınır ve kesilen kenar çizgilerinin doğru türde olup olmadığına, detayda daire içine alma işaretinin ve adlandırma harfinin bulunup bulunmadığına bakılır. Ayrıca her detayın ölçeğinin yazıldığı ve ölçülerin tekrarlanmadığı kontrol edilir.

• Her detayın kendi ölçeği yazılmış mı?
• Ana görünüşteki daire ile detay aynı harfle eşleşiyor mu?
• Detay kesitinde kesim düzlemi ok yönleri çizilmiş mi?
• Aynı ölçü resimde iki kez yazılmış mı?

6. Sık Yapılan Hatalar, Özet ve Kendini Dene

En sık hata, detay ölçeğini yazmamaktır. Ölçek belirtilmezse okuyucu ana görünüşün ölçeğini detaya uygular ve yanlış boyut elde eder. İkinci sık hata, ana görünüşteki daire içine alma işaretine harf yazmamaktır; bu durumda detayın hangi bölgeye ait olduğu anlaşılmaz.

Üçüncü hata, detay kesitini sade detay gibi çizmektir. Kesit alınıyorsa kesim düzlemi ok yönleriyle gösterilmelidir. Dördüncü hata, detayda ana görünüşteki ölçüleri tekrarlamaktır; her ölçü resimde yalnızca bir kez bulunmalıdır.

Özetle kesik görünüş parçayı kısaltır, detay görünüşü parçayı büyütür. Kendini denerken bir resimdeki sınır çizgilerinin türünü, daire içine alma işaretlerinin varlığını ve detay ölçeklerinin yazılıp yazılmadığını denetleyin.