9. SınıfMakine ve Tasarım Teknolojisi
Çizim Yazı ve Sayı Yazımı — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Standart yazı tipini ve harf yüksekliğini doğru seçer.
- Çizgi kalınlığı ile rakam genişliğini harf yüksekliğine göre hesaplar.
- Ondalık ayracı ile çarpma işaretini birbirinden ayırt eder.
- Yazının okunabilir yerleşimini denetler ve gerekçelendirir.
- Rakam ile harf karışmasına yol açan hataları fark eder.
Önemli noktalar
- Harf yüksekliği resmin ölçeğinden bağımsızdır; küçültülmüş resimde de okunabilir kalır.
- Bir resimde yazı tipi tek türdür; dik yazı ile eğik yazı karıştırılamaz.
- Rakam 1 ile harf I, rakam 0 ile harf O karıştırılmayacak biçimde yazılır.
- Türkçe harfler Ç, Ğ, İ, Ö, Ş, Ü teknik yazıda aynen kullanılır.
- Bir metin bloğunda ya büyük harf ya da küçük harf kullanılır, ikisi birlikte kullanılmaz.
- Yazının altı ve üstü çizilmez, harfler birbirine bağlanmadan çizilir.
- Parça adı, malzeme ve ölçek bilgisi başlık bloğunda aynı yazı hizasında yer alır.
Formüller ve kurallar
- Harf yüksekliği standart değerleri: 2,5 - 3,5 - 5 - 7 - 10 - 14 - 20 mm.
- Çizgi kalınlığı, harf yüksekliğinin yaklaşık onda biri kadardır: d = h / 10.
- Rakam ve büyük harflerin genişliği, harf yüksekliğinin yarısı alınır: b = h / 2.
- Eğik yazı, dikey doğrultudan 15 derece sapma ile çizilir.
- Ondalık ayracı alt seviyeye yazılan virgüldür, çarpma işareti ise ortada çizilen noktadır.
- Tam kısımdaki baştaki sıfır yazılmaz; değer ondalık ayracıyla başlar.
- Harf aralığı yaklaşık bir çizgi kalınlığı, kelime aralığı bundan büyük bırakılır.
- Yazılar resmin alt veya sağ tarafından okunabilecek biçimde yerleştirilir.
Sık yapılan hatalar
- Harf yüksekliğini ölçeğe göre küçültmek: Küçük ölçekli resimde yazıyı küçültmek, yazının okunamaz hâle gelmesine yol açar; ölçek değişse bile harf yüksekliği standart değerde kalır.
- Ondalık ayracı olarak nokta kullanmak: Nokta ondalık ayracı değildir ve çarpma işaretidir; ondalık için virgül yazılmalı, virgül alt seviyeye çizilmelidir.
- Rakam 1 ile harf I'i aynı biçimde yazmak: İki karakter benzer göründüğü için ölçü değeri yanlış okunur; rakam 1'e taban çizgisi biçiminde bir kaide verilmesi gerekir.
- Dik yazı ile eğik yazıyı aynı resimde karıştırmak: Farklı yazı tipleri resmin ortak dilini bozar; resmin tamamında tek bir yazı tipi seçilmelidir.
- Ölçü değerinin yanına birim ya da ölçek yazmak: Ölçü değeri parçanın gerçek ölçüsünü verir ve birimsiz yazılır; ölçek bilgisi yalnızca başlık bloğunda yer alır.
- Yazıyı okunmayacak biçimde döndürerek yerleştirmek: Yazının alt veya sağ tarafından okunabilmesi zorunludur; döndürülmüş yazı resmin okunmasını engeller.
Hızlı tekrar ipuçları
- Yazı yüksekliği seçilirken önce kağıt boyutu ve resmin okunma mesafesi düşünülmelidir.
- Yazı için dar uçlu teknik çizim kalemi kullanılır; kalınlık harf yüksekliğiyle uyumlu olmalıdır.
- Rakamlar önce küçük sınav kâğıdında çalışılıp sonra resme aktarılır.
- Yazı hizası cetvel ve köşeli cetvel yardımıyla kontrol edilir; gözle yazılmamalıdır.
- Çıktı alınacak resimde yazının kâğıt yönüne göre okunduğu denetlenmelidir.
- İnce çizgiler yazının hemen yanına değecek biçimde çekilmez, aralarında boşluk bırakılır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.