9. SınıfKimya Teknolojisi
Acil Durum ve Tahliye — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Acil durum planının bölümlerini tanıyıp kendi laboratuvarının planını okuyabilir.
- Acil durum ekiplerinin görevlerini söyleyerek ekipte yerini belirler.
- Tahliye güzergâhını, toplanma yerini ve sayım yöntemini doğru uygular.
- Yangın türüne uygun söndürücüyü seçer ve söndürme girişiminin sınırlarını bilir.
- Kimyasal sızıntı ve gaz bulutu senaryolarında tahliye kararını gerekçesiyle verir.
- Kaza sonrası kayıt, bildirim ve değerlendirme adımlarını eksiksiz uygular.
Önemli noktalar
- Koruyucu ekipman kullanmadan hiçbir kazaya müdahale edilmez; kurtarıcının güvenliği her zaman ilk sırada gelir.
- Asansör yangın ve tahliye sırasında kullanılmaz; kişiler merdiven ve yangın merdivenine yönlendirilir.
- Toplanma yerinde sayım yapılmadan bina boşaltılmış sayılmaz; eksik kişi bildirilmeden müdahale kapatılmaz.
- Acil çıkış kapıları günlük geçişte kapalı tutulur, yalnız tahliye için açılmak üzere işaretlenir.
- Su; metal tozu içeren yangınlarda ve suyla reaksiyon veren maddelerde yangını yayabildiği için kullanılamaz.
- Bilinmeyen bir kimyasal sızıntısında koklanmaz, yükseltilmez ve üzerine su dökülmez; alan boşaltılır.
- Her kaza kaydı; zaman, madde, maruz kalan kişi, alınan önlem ve yapılan bildirim bilgilerini içerir.
- Tatbikat gerçek bir alarm gibi yürütülür; önceden haber verilen tatbikat, uyarı şüphesini gidermek için işe yaramaz.
- Kullanılmış bir söndürücü, derhal yeni bir söndürücüyle değiştirilerek yerine konulur.
- Plan; yerleşim, ekip veya numune biçimi değiştikçe güncellenir ve değişiklik eğitimle duyurulur.
Formüller ve kurallar
- Acil durum planı; kuruluş bilgileri, yangın önleme ve söndürme, tahliye planı, ilk yardım, kaza ve kurtarma bölümlerinden oluşur.
- Egzzoz debisi = oda hacmi (taban alanı × tavan yüksekliği) × saatlik hava değişimi sayısı.
- Yangın söndürücü seçimi: yanıcı sıvı için köpük, yanıcı katı için kuru toz, elektrik yangınında karbondioksit.
- Su ile söndürme yasağı: metal tozu içeren yangınlar ve suyla reaksiyon veren maddeler.
- Toplanma yeri sayımı: çıkan kişi sayısı kayıtlı personel sayısıyla karşılaştırılır, eksik varsa arama başlatılır.
- Acil çıkış kapısı günlük çalışmada kilitli tutulur, yalnız tahliye anında açılmak üzere işaretlenir.
- Asansör tahliye aracı olarak kullanılmaz; kuyu dumanın hızlı toplandığı bir boşluktur.
- Yıllık tatbikat sayısı = yangın tatbikatı sayısı + kimyasal sızıntı tatbikatı sayısı.
Sık yapılan hatalar
- Kendini korumadan kurtarma çalışmasına koşmak: Kişisel koruyucu ekipmanı ve uygun solunum yolu olmadan girilen bir olayda, kurtarılacak kişi sayısı da azalır.
- Su ile bütün yangınları söndürmeye çalışmak: Suyla reaksiyona giren maddelerde sıçrama ve yayılma görülür, yangın kısa sürede büyür.
- Asansörü tahliye aracı olarak kullanmak: Asansör kuyusu dumanın hızlı yayıldığı bir boşluktur ve elektrik arızasında hareket edemez.
- Sayım yapmadan binayı boşaltmış saymak: Kim kimin nerede olduğu bilinmeden arama gecikir, kurtarma ekibi yanlış bölgede çalışır.
- Önceden haber verilen tatbikatı gerçek alarm sanmak: Gerçek bir olayda uyarı şüphesi doğar, bu şüpheyi çözmek ek saniyeler kaybettirir.
- Yönlendirme tabelalarının görünmez kalmasını önemsememek: Duman dolmuş bir salonda tabelayı göremeyen çalışan yönünü kaybeder ve geri döner.
Hızlı tekrar ipuçları
- Acil durum planını okumak yerine güzergâhı her vardiyada bir kez yürüyerek doğrula; hafızaya güvenmek yanıltabilir.
- Söndürücü tüplerini denemek için boşaltma; kullanım öncesi tüpün yerinde, dolu ve göstergesinin normal bölgede olduğunu kontrol et.
- Sirenin kısa tekrarlı çalışması ile kesintisiz çalışmasının farkını öğren; bu ayrım uyarının türünü anlamanı sağlar.
- Tahliye sırasında cep telefonu ekranında yönlendirme arama; ekran ışığı duman içinde güçle görülür ve cihaz taşımak düşme riskini artırır.
- Toplanma yerine ilk giden kişi noktaya ulaşır ve sayımı başlatır; kimsenin çıkış kapısında bekletilmesine izin verme.
- Müdahale sırasında söylediğin her cümleyi kısa ve net söyle; net talimat, ortamdaki gürültüde kaybolan bağlamlı cümlelerden daha hızlı uygulanır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.