9. SınıfKimya Teknolojisi
Atık Kapları ve Depolama — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Atık türüne uygun kap malzemesini ve kap tasarımını seçer.
- Atığın kaynağında ayrılması ve etiketlenmesi kurallarını uygular.
- Geçici depolama alanının koşullarını değerlendirir.
- Doluluk, doluluk kontrolü ve kap değiştirme düzenini kurar.
- Atık depolamasında oluşabilecek kazaları önleyen önlemleri uygular.
Önemli noktalar
- Atık kabı, atıkla tepkimeye girmeyen ve sızdırmaz bir malzemeden seçilir.
- Kaba sığmayan atık kaba zorlanmaz; yeni kap alınır.
- Atık oluştuğu yerde ve oluştuğu anda ayrılır.
- Her kap; atığın adı, tehlike sınıfı, tarihi ve dolduran kişiyle etiketlenir.
- Etiket okunabilir, dayanıklı ve sökülmeyen biçimde yapıştırılır.
- Kaplar aşırı doldurulmaz; doluluk sınırı dikkate alınır.
- Dolu kap kapatılarak uygun geçici depolama alanına taşınır ve yerine boş kap konur.
- Sıvı atıklar, sıvı tutmaya uygun tava ya da toplama kabı üzerinde depolanır.
- Uyumsuz atık türleri aynı alanda yan yana bırakılmaz.
- Depolama alanında yangın söndürücü ve göz yıkama ünitesi bulunur.
Formüller ve kurallar
- Atık kabı; atıkla tepkimeye girmeyen, sızdırmaz ve dayanıklı bir malzemeden seçilir.
- Kap ağzı, atık doldurulduğunda taşmayı önleyecek biçimde tasarlanır.
- Kabın tabanı düz olmalıdır; düz taban taşıma ve istifleme sırasında denge sağlar.
- Atık oluştuğu yerde ve oluştuğu anda ayrılır.
- Etiket; atığın adı, tehlike sınıfı, oluşma tarihi ve kabı dolduran kişiyi içerir.
- Kaplar aşırı doldurulmaz; kaba sığmayan atık için yeni kap alınır.
- Doluluk sınırına ulaşıldığında kap kapatılır, depolama alanına taşınır ve yerine boş kap konur.
- Geçici depolama alanı; havalandırma, sıcaklık koruması, sıvı toplama ve yangın korumasıyla donatılır.
Sık yapılan hatalar
- Atığın kaba sığdırılmaya çalılması: Sığmayan atık kaba zorlanırsa kap taşar, kırılır ve çalışma alanı kirletilir. Doğrusu yeni kap almaktır.
- Atığın oluşumdan sonra bekletilerek kaba konması: Bekleyen atık çevresiyle tepkimeye girer ve buharlaşır; ayrım geciktirildikçe tehlike artar.
- Etiketsiz ya da okunmayan kapla çalışmak: Kap içeriği tanınmadığında doğru işlem yapılamaz ve atık izlenebilirliği kaybolur.
- Tek bir kaba bütün atıkları koymak: Farklı tehlike sınıflarının karışması, yeni reaksiyon ve kazaya yol açar; ayrım kaynakta yapılmalıdır.
- Kaba sığmayana kadar bekleyip sonra taşımak: Taşma, dökülme ve kaza riski artar; doluluk sınırı doluluk değil, kaba sığmama noktası değildir.
- Etiketi söküp tekrar kullanmak ya da üzerini kapatmak: Etiket kaybı, atığın kimliğinin kaybolması demektir; sökülen etiket yerine yeni ve okunur etiket uygulanmalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kaplara doluluk çizgisi çiz; çizgiye ulaşıldığında değiştirmek, aşmaktan çok daha kolaydır.
- Sık oluşan atık türü için kap sayısını artırmak, ayrımın bozulmasını önlemenin en ucuz yoludur.
- Etiketi el yazısıyla yazacaksan mürekkebi akmayan kalem ve keskin uç kullan; okunamayan etiket hiç etiket yok sayılır.
- Kablara en yakın noktaya elinizi uzatabileceğiniz mesafede yerleştirin; erişemek zor olan kap doldurulmaz.
- Haftada bir kaba bakan biri olsun; düzenli gözlem, kazayı önlemek için en etkili denetimdir.
- Yeni bir atık türü oluşmaya başladığında hemen uygun kap talep et; kap ihtiyacını sonraya bırakma.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.