9. SınıfKimya Teknolojisi
Numune ve Malzeme Taşıma — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Taşıma işlemini tehlike kaynağını azaltan bir süreç olarak planlar.
- Madde özelliğine uygun kap ve ambalaj seçer.
- Sıvı, katı ve kırılgan numunelerin taşınmasında uyulması gereken kuralları uygular.
- Taşıma etiketi ve teslim belgesinin eksiksiz düzenlenmesini sağlar.
- Taşıma sırasında sızıntı, kırılma ve karışma risklerine karşı önlem alır.
Önemli noktalar
- Sıvılar dar ağızlı, kapaklı ve sızdırmaz kaplarda taşınır.
- Kaplar aşırı doldurulmaz; sıvı kabında üstte boşluk bırakılır.
- Kap ağızları ağız yukarı bakacak biçimde taşınır.
- Aşındırıcı ve zehirli sıvılarda ikincil kap kullanılır.
- Kırılgan kaplar taşıma sepetinde ayrı bölmelerde taşınır ve desteklenir.
- Kapak ağzına bulaşmış kap taşınmaz; kapatılıp temizlenir.
- Gaz tüpleri ve basınçlı kaplar dik konumda, sabitlenerek ve ısıdan uzak taşınır.
- Taşıma etiketi taşıma boyunca okunabilir ve temiz kalır.
- Asansör kullanılmaz; sızıntının yayılabileceği güzergâhlar seçilmez.
- Taşıma sırasında sızıntı görülürse taşıma durdurulur, alan uyarılır ve temizlik prosedürü uygulanır.
Formüller ve kurallar
- Kap uyumluluğu: sıvı için dar ağızlı sızdırmaz kap, katı için sızdırmaz ambalaj seçilir.
- Kaplar aşırı doldurulmaz; sıvı kabında üstte boşluk bırakılır.
- Kap ağzı ağız yukarı bakacak biçimde taşınır, böylece sızıntı görülür.
- İkincil kap, birincil kap sızdığında çevreyi korur.
- Taşıma sepeti ve taşıma aracında kaplar sabitlenir, aralarında boşluk bırakılır.
- Taşıma etiketi; numune kodu, kaynak, teslim eden, teslim alan, tarih ve özel koşulları içerir.
- Teslim belgesi taşınan numune sayısını ve kodlarını listeler ve teslim alan tarafça imzalanır.
- Sayım tutmazsa eksik ya da fazla numune fark edilebilir; taşıma öncesi ve sonrası sayım zorunludur.
Sık yapılan hatalar
- Kap ağzını aşağı çevirerek taşımak: Ağız aşağı baktığında sızıntı fark edilmeden yere dökülür; ağız yukarı bakmalı, kap iki elle taşınmalıdır.
- Kapları aşırı doldurmak: Aşırı dolu kapta sıvı, taşıma sırasında köpürür ve taşar; hem ürün kaybı hem kaza riski oluşur.
- Aşındırıcı ya da zehirli sıvıyı tek kapta taşımak: İkincil kap kullanılmadığında sızıntı çevreye yayılır; bu tür taşımada mutlaka ikincil kap gerekir.
- Etiketsiz ya da okunmayan etiketle taşımak: Kap kimliği taşıma boyunca bilinmez; çarpışma ya da karışma durumunda hangi numune olduğu saptanamaz.
- Kırılgan numuneleri bölmeleri olmayan bir kaba koymak: Çarpışmada kırılma ve kimyasal saçılma olur; kaplar ayrı bölmelenerek desteklenmelidir.
- Taşıma listesindeki sayı ile fiilî sayıyı karşılaştırmamak: Sayım yapılmazsa eksik ya da fazla numune ancak çok sonra fark edilir ve iz zinciri kırılır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Taşımayı yapmadan önce kaptan sızıntı var mı diye kabı iki elin arasında hafifçe eğerek kontrol et.
- Bulaşmış kap kapağını temizlemeden taşıma; ağızdaki kalıntı taşıma sırasında eldivene bulaşır.
- Uzun yol taşımalarında kapları yere değil, yandan yükleyerek sarsıntıyı azalt.
- Kırılma olduysa küçük bir dökülme de olabilir; zemini kontrol etmeden temizlik yeterli sayılmaz.
- Etiketi taşıma sırasından önce bir kez daha oku; etiket taşınırken çoğu zaman son kontrol fırsatıdır.
- Bölgesel kuralları bilmiyorsan taşımadan önce sor; teslim belgesi ve güzergâh, gönderen kurumun düzenine göre uyarlanabilir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.