9. SınıfKimya Teknolojisi

Tehlike Sembolleri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

GHS/CLP sembollerini tehlike sınıflarıyla eşleştirerek ambalaj etiketini değerlendirir.
Sayılı üçgen ve NFPA 704 kodlarını okuyup acil müdahale bilgisini çıkarır.
H ve P ifadelerini kod numarasına göre tehlike ve korunma cümlesine dönüştürür.
P-apan ve kaynama noktası verilerinden NFPA yanıcılık derecesini belirler.
Depodaki ambalajlarda sembol ve etiket uygunsuzluklarını denetim listesiyle tespit eder.

Kırmızı çerçeveli beyaz elmas sembolü olmayan tehlikeli kimyasal ambalajı sahaya alınmaz.
NFPA kodu müdahale bilgisidir; sağlık karesi 3 veya 4 ise maske ve eldiven hemen zorunlu hale gelir.
Sarı kare reaktiviteyi gösterir; değeri 3 ve üzerindeyse madde ısı, basınç veya suyla şiddetli tepkimeye girebilir.
Aynı rafta oksitleyici ile yanıcı bulundurulmaz; depo denetiminde ilk karşılaştırma budur.
H ifadesi tehlikeyi, P ifadesi korunma yolunu anlatır; ikisi birlikte okunur, tek başına yorumlanmaz.
GHS sembolü ve tehlike ifadesi kategoriye göre belirlenir; kullanıcı yorumu eklenemez, derişim sınırı sistem tarafından verilir.
Etiketi yıpranmış ya da okunmayan ambalaj tehlikesiz kabul edilmez, üzerine geçici etiket yapıştırılır.
Korozyon sembolü asit ve bazların hem canlı dokuya hem metale zarar verdiğini gösterir.
Tehlike ifadeleri (H) zararı, önleyici ifadeler (P) korunma ve acil durum davranışını anlatır.
Kimyasala başlamadan önce SDS okunur; etiket-SDS çelişkisinde ürünün resmî sınıflandırması esastır.

NFPA 704 okuma sırası: mavi (sağlık), kırmızı (yanıcılık), sarı (reaktivite), beyaz (özel).
NFPA yanıcılık 4: p-apan 23 °C altında ve kaynama 38 °C altında; yanıcılık 3: p-apan 23 °C altı, kaynama 38 °C üstü.
NFPA yanıcılık 2: p-apan 23-93 °C; yanıcılık 1: 93-230 °C; yanıcılık 0: p-apan 230 °C üzerinde.
NFPA sağlık ve reaktivite ölçeği 0-4; 4 en yüksek tehlike, 0 ise ek koruma gerekmez.
Sayılı üçgen: 1 kararsız, 2 oksitleyici, 5 yanıcı sıvı, 8 aşındırıcı, 9 toksik ve bulaşıcı.
P305+P351+P338: gözle temas halinde bol suyla birkaç dakika yıka, uygunsa kontakt lensi çıkar ve devam et.
Uygunsuzluk oranı = uygunsuz ambalaj adedi / denetlenen toplam ambalaj adedi.
GHS kapsamında dokuz piktogram, tehlike ifadeleri (H) ve önleyici ifadeler (P) birlikte kullanılır.
Güvenlik Veri Sayfası on altı bölümden oluşur; tehlike tanımlama ilk bölümdür.
Etiket bütünü: ürün adı + üretici bilgisi + piktogram + H cümleleri + P cümleleri.

NFPA karelerini renk yerine sıradan ezberleyip karıştırmak: Sıra mavi-kırmızı-sarı-beyazdır; kırmızıyı sağlık sanmak yanıcı derecesini gizler ve yanlış söndürücü seçimine yol açar.
GHS elmas sembolünü eski turuncu risk-ifadesi etiketiyle karıştırmak: GHS beyaz zeminli, kırmızı çerçeveli eşkenar dörtgendir ve içinde tek bir siyah görsel bulunur.
Sarı karenin sarı atık kutusuyla ilgili olduğunu sanmak: NFPA sarı karesi reaktiviteyi gösterir; atık ayrım rengi değildir, ikisi aynı sistemde yer almaz.
P ifadesini gereksiz görüpertelemek: P305 göz temasında yıkamayı ertelerse kimyasal gözde kalıcı hasar bırakır; kod bir acil talimattır.
Yalnızca ön yüz sembolüne bakıp yan ve arka yüzleri denetlememek: Tehlike bilgisinin tüm yüzlerde bulunması gerekir; tek yüz denetimi eksik sayıdır.
Sembolü tek başına yorumlayıp etiketi okumamak: Piktogram tehlikeyi işaret eder; ciddiyet ve önlem bilgisi H ve P cümlelerindedir, yalnız sembole bakmak eksik karar verdirir.
GHS piktogramını geri dönüşüm işaretiyle karıştırmak: GHS piktogramları kırmızı-beyaz çerçeve içinde verilir ve kimyasal etiketinde kullanılır; geri dönüşüm işaretleri yuvarlak ve mavi-yeşil tonludur.

NFPA sorularında önce kırmızı kareye bak, sonra mavi ve sarıyı sırala; beyaz kare çoğu soruda karar verici değildir.
H kodlarını üç gruba ayır: H2xx fiziksel, H3xx sağlık, H4xx çevre; bu ayrım şık eleme hızını belirgin biçimde artırır.
P kodlarında ilk iki hane eylemi, kalan hane korunma yolunu verir; 305-351-338 kalıbını ayrı ayrı değil tek bütün olarak ezberle.
Sayılı üçgenlerde 2 oksitleyici, 5 yanıcı sıvı, 8 aşındırıcı ve 9 toksik her sınavda adı geçer; 1 kararsız ile bu dördünü ayır.
Ambalaj denetimi sorusunda önce etiket var mı de, sonra uyumsuz komşu var mı diye sor; iki aşamalı eleme hata payını düşürür.
Piktogram sorularında sembolü iki kelimeyle adlandır, sonra şıkları onunla ele; renk tuzağına düşme.
Kod sorularında H ve P ayrımını hatırla: H tehlike anlatır, P ne yapılacağını söyler.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.