9. Sınıfİnşaat Teknolojisi
Harç ve Şap Karışım Oranları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tanımlar karışım oranının hacim ve kitle olarak farkını örneklerle açıklar
- Hesaplar 1 m³ harç için gerekli çimento ve kum miktarını standart tablodan okur
- Uygular yatay yüzeylerde kaba şap, düşey yüzeylerde sıva için uygun kalınlığı seçer
- Karşılaştırır 1:3 ile 1:5 karışımların çimento tüketimi ve dayanım arasındaki farkı
- Çözer 20 m² bir odanın sıva ve şap malzeme ihtiyacını yedek parça payıyla hesaplar
Önemli noktalar
- Karışım oranı hacim oranıdır: 10 L çimento ile 30 L kumun kitle oranı 12: 48 yani 1:4 olur
- 1 m³ 1:2 harç için 500 kg çimento ve 0,83 m³ kum; 500 / 1200 = 0,417 m³ çimento hacmi
- 1 m³ 1:3 harç için 450 kg çimento ve 1,13 m³ kum gerekir; çimento hacmi 0,375 m³'tür
- 1 m³ 1:4 harç için 350 kg çimento ve 1,17 m³ kum gerekir; 350 / 1200 = 0,292 m³ çimento hacmi
- Karışıma verilen su çimento hacminin yaklaşık yarısı kadardır; 1:3 oranında 0,19 m³ su düşer
- Kaba şap 3 ile 5 cm kalınlıkta ve 1:4 ya da 1:5 oranlıdır, ince şap 1,5 ile 2 cm kalınlıkta çekilir
- Her tüketim hesabında %10 yedek parça (zayi) payı eklenmelidir
- 1 m³ 1:3 harcın kütlesi 450 + 1808 = 2258 kg, 1 m³ 1:4 harcın kütlesi 350 + 1872 = 2222 kg'dır
- 1 m³ duvar işinde yaklaşık 0,25 m³ harç düşer; 1 m² 19 cm duvar için bu 0,05 m³ olur
Formüller ve kurallar
- Çimento hacmi: V_ç = m_ç / 1200 (m çimento için kg cinsinden kütle)
- Kum hacmi: V_k = n · V_ç (n, karışım oranındaki kum sayısı)
- Toplam kuru hacim: V_t = V_ç + V_k
- Karışım suyu: V_su = V_ç / 2
- Harç hacmi: V = A · kalınlık
- Yedek parçalı hacim: V_z = V · 1,10
- Harç kütlesi: m = m_ç + V_k · 1600 (kg, kum yoğunluğu 1600 kg/m³)
- Kalınlık artış katsayısı: k = yeni kalınlık / eski kalınlık
- Tuğla adedi: n = 1 / (0,41 · 0,20) (1 m² duvar için)
Sık yapılan hatalar
- Hacim oranını kitle oranı sanmak: 1:3 oranı bir kova çimento üç kova kum demektir; kitle karşılığı 1:4'tür.
- Toplam kuru hacmi 1 m³ kabul etmek: 1,13 m³ kum ile 0,375 m³ çimentonun toplamı 1,5 m³'ü aşar, ölçüm kova ile yapılır.
- Su miktarını göz kararı vermek: Kural net: su, çimento hacminin yarısı kadardır.
- Yedek parça payını atlamak: Kayıp her zaman vardır; %10 pay eklenmeden sipariş verilirse malzeme biter.
- Şap kalınlığını kot ölçmeden belirlemek: Kalınlık arttıkça tüketim doğrusal artar, yanlış ölçüm doğrudan zarar verir.
- Sıvayı tek katman çekmek: Kaba sıva ile ince sıva ayrı katmanlardır; tek katman çatlar ve dökülür.
- Duvar tüketiminde alanı doğrudan harç sanmak: Önce duvar hacmi (alan × kalınlık), sonra harç katsayısı uygulanır.
- Sıcak havada harç suyunu eksiltmemek: Sıcaklıkta buharlaşma hızlıdır, suyun bir bölümü ayrılmalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Sahada terazi kullanın: 1 m³ 1:3 harç 2258 kg gelir, bu değer terazide kontrol noktası olarak kullanılabilir.
- Kum ve çimentoyu ayrı ölçmek yerine kova sayısını yazın; karışım günlüğüne kova adedi yazmak denetimi kolaylaştırır.
- Aynı gün içinde aynı oranı kullanmaya özen gösterin; oran değişince renk ve sertlik farkı oluşur.
- Şap dökümünde kot çıtalarını dökümden önce koyun, sonra düzeltmek çok daha pahalıdır.
- Sıva için önce küçük bir deneme karışımı yapıp kovaya su ekleyerek kıvamı ayarlayın, sonra oranı bozmayın.
- Kum taşınırken rutubet değişir; çok ıslak kumda suyu azaltarak dengeleyin.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.