9. Sınıfİnşaat Teknolojisi

Donatı ve Betonarme Detaylandırma — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Tanımlar beton ve donatının birlikte çalışma ilkesini ve donatı çubuğu kesit alanı bağıntısını
Hesaplar farklı çaplardaki inşaat donatı çubuklarının alanını ve metre başına ağırlığını
Uygular beton örtüsü ve donatı aralığı kurallarını kolon, kiriş ve döşemede
Karşılaştırır etriye çapını ve aralığını kesit boyutuna göre
Çözer 25 × 50 cm kesitli bir kirişin donatı ve beton miktarını adım adım

Donatı çubuğu kesit alanı daire kesitine göre bulunur: Ø16 için A = 3,1416 × 256 / 4 = 201,06 mm² yani 2,011 cm²
Metre ağırlığı pratik kuralı: kesit alanı (cm²) × 0,785 = kg/m. Ø8 için 0,503 × 0,785 = 0,395 kg/m
Beton örtüsü etriyenin dış yüzünden ölçülür; kapalı mekânda en az 2,5 cm, dış ortamda en az 4 cm
Kolon dikey donatısı 20 ile 30 cm aralığında, kiriş etriyesi en çok 15 cm aralıkta olmalıdır
Etriye aralığı kesit boyutuna bağlıdır; kirişte en çok 15 cm ve kesit yüksekliğinin yarısı
Kirişin her kesitinde en az bir bağlama çubuğu bulunmalıdır
Kolon köşe çubuklarının kancaları üst ve altta ters yöne açılır
1 m³ C25/30 beton için yaklaşık 300 kg çimento, 180 L su, 0,45 m³ kum ve 0,55 m³ çakıl düşer
Donatı sonrası en az 7 gün serin suyla nemli bakım (kürleme) yapılmalıdır

Donatı çubuğu kesit alanı: A = π · d² / 4 (d mm cinsinden, sonuç mm²)
Metre uzunluğundaki donatı ağırlığı: m = A · 0,785 (A cm² cinsinden, sonuç kg/m)
Donatı oranı: ρ = A_s / (b · h) · 100 (yüzde)
Gerekli çelik kesiti: A_s = ρ · b · h / 100
Etriye gövde boyu: L_e = 2 · (b + h) + 4 · d_e
Etriye adedi: n = L / a (L cm boy, a cm aralık)
Beton hacmi: V = A · h
Zayi paylı beton: V_z = V · 1,10
İç çap formülü: d = √(4 · A / π)

Kesit alanını çapla karıştırmak: Ø16 için 2,011 cm² bulunması gerekirken 16 cm² yazmak; alan bağıntısı daire kesitine göre çalışır.
Metre ağırlığı kuralını ters uygulamak: Metre ağırlığı kesit alanı ile 0,785'in çarpımıdır, 0,785 ile bölümü değil.
Örtüyü çubuk gövdesinden ölçmek: Beton örtüsü etriyenin en dış yüzünden ölçülür, gövde ekseninden değil.
Döşeme aralığında kesit kuralını atlamak: Döşeme donatısı en çok 20 cm ile kısa açıklığın dörtte birinin küçüğü olmalıdır.
Etriyeyi kesip kısaltmayı unutmak: Kesişen yerlerde üst üste binen boy örtü mesafesi kadar kısaltılır, yoksa fazla demir harcanır.
Koruma katmanını beton dökümünden sonra eklemek: Pas payı ve iskelet kalıba döküm öncesi sabitlenmelidir.
Zayi payını unutmak: 0,675 m³ beton için %10 pay eklendiğinde götürülecek miktar 0,74 m³ olur.
Kürlemeyi gün saymakla geçiştirmek: Serin suyla nemlendirme en az 7 gün sürmeli, ilk 3 gün özellikle önemlidir.

Çubuk kesit alanını ezbere bilmek yerine 0,785 katsayısını kullanın: A = d² × 0,785 (cm² cinsinden d için).
Şantiyede metreyi 1 demir olarak değil 1 parça olarak sayın; irsaliye metreyi toplam uzunluk olarak verir.
Donatı resminde kesit boyutlarını yazmadan çizgi kalabalığı yapmayın, çap etiketi ve aralık mutlaka yazılı olmalıdır.
Etriye boyu hesabında 2 · (b + h) ifadesini 2b + 2h şeklinde yazıp kontrol edin, karışan sayılar sık hata kaynağıdır.
Metreküp beton başına donatı ağırlığını (kg/m³) karşılaştırmak, eksik veya fazla donatıyı hemen fark etmenin en hızlı yoludur.
Betona dökülmüş donatıyı çekip düzeltmeye çalışmak yerine kalıp öncesi kontrol listesini doldurmak, maliyeti düşüren tek yoldur.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.