Döşeme ve Duvar

Konu Anlatımı

Döşeme ve Duvar

Döşeme ve Duvar, Yapı Teknik Resmi dersi kapsamındaki Yapı Elemanları ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur.

Temel Bilgiler

• Temel yükü zemine aktarır.
• Kolon düşey, kiriş yatay taşıyıcıdır.
• Döşeme kat yüzeyini oluşturur.

Uygulama ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve yapılan işlemler standartlara göre kontrol edilmelidir. Öğrenilen bilgiler atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştirildiğinde kalıcılık artar.

Döşeme Tipleri

Yerinde dökme döşeme kalıp, donatı ve döküm sırasıyla şantiyede yapılır ve yapının taşıyıcı parçasıyla bütünleşir; boyut serbestliği yüksektir. Hazır (prefabrik) döşeme fabrikada üretilip monte edilir, hafif ve hızlıdır. Boşluklu tuğla ve prizma döşemeler hafifletici elemanlarla çalışır; içinden tesisat boruları geçirilebilir. Döşeme kalınlığı açıklığın yaklaşık 1/20'si ile 1/25'i arasında seçilir; 4 m açıklıkta 16-20 cm arasında bir kalınlık yeterli görülür.

Duvar Sistemleri ve Kalınlıklar

Taşıyıcı duvarlar döşeme ve kiriş yüklerini temele aktarır; çoğunlukla tek sıra tuğla olan 19 cm'den başlar, yük ve kat sayısı arttıkça kalınlaşır. Dış cephede ısı koşullarına göre 39 cm çift sıra duvar da uygulanır. Bölüme duvarı yük taşımaz; alçıpan ya da ince tuğla ile 8-10 cm kalınlıkta kurulur. Tuğla, gaz beton ve alçıpan blok; ısı, nem ve yangın davranışı bakımından farklılık gösterir, seçim yapı tipine göre yapılır.

Döşeme-Duvar Birleşimi ve Lento

Döşeme kenarı taşıyıcı duvara yaklaşık 5 cm (çeyrek tuğla) oturtulur ve birleşim yerinde zorunlu derz bırakılır. Kapı ve pencere açıklıklarının üstüne, gelen yükü yan duvarlara aktaran lento (kirişçik) konur; lentolar ahşap, çelik ya da betonarme yapılabilir. Doğru konulmayan lento, sıva ve çerçevede çatlakların en yaygın nedenidir.

Nem, Isı ve Kontrol

Döşeme altı ve duvar birleşimlerinde köprüleşen ısı kaybı engellenir, ıslak hacimlerde su yalıtımı döşeme yüzeyine yayılır. Sınavda döşeme kalınlığı kuralı, duvar kalınlığı ile işlev eşleştirmesi ve lento gibi birleşim elemanları sorulur.

Uygulama İpuçları

Şantiyede döşeme kalınlığı çizimde belirtilir, kalıp sökümü beton yeterli dirence ulaştıktan sonra yapılır. Duvar örmesinde derz dolgusu eksiksiz uygulanır; boş derz, hem yük aktarımını hem de ısı ve ses performansını düşürür.

Uygulama: Döşeme ve Duvarın Ayrımı

Döşeme yatay, duvar düşey elemandır; hangisinin taşıyıcı olduğu proje çiziminde belirtilir. Bu ayrım, temel ile kolon yerleşimini doğrudan etkiler.

Karşılaştırma

Armut döşeme kirişsiz çalışır ve düz bir yüzey verir; kirişli döşeme ise kirişlerle desteklenir ve kalıbı daha karmaşıktır.

Yapı duvarı ile bölme duvarı ayrı elemanlardır; bölme duvarı taşıma görevi üstlenmez ve sonradan kaldırılabilir.

Sık Durum

Bölme duvarı taşıyıcı sanılır; oysa taşıyıcı sistem çizimde bellidir ve keyfî değiştirilemez.

Ne Öğreneceğiz

Yapı Teknik Resmi dersi kapsamında Döşeme ve Duvar konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Döşeme ve Duvar ile ilgili temel kavramları açıklar.
• Döşeme ve Duvar konusunun Yapı Teknik Resmi dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
• Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
• Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Temel yükü zemine aktarır.
• Kolon düşey, kiriş yatay taşıyıcıdır.
• Döşeme kat yüzeyini oluşturur.
• Yerinde dökme döşeme bütünleşiktir ve boyut serbestliği sağlar; prefabrik döşeme hızlı monte edilir.
• Kapı ve pencere üstlerine, yükü yan duvarlara aktaran lento konar; lentosuz açıklıkta sıva çatlar.
• Boşluklu tuğla ve prizma döşemeler hafifletici elemanlarla çalışır, tesisat geçişine uygundur.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Temel yükü zemine aktarır.

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Sonuç/cevap: Doğru uygulama sonucunda konuyla ilgili kazanım elde edilir.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Zemin artı 3 katlı bir binada zemin kattaki taşıyıcı duvar kalınlığı üst katlara göre nasıl değerlendirilir? Gerekçelendiriniz.

1. Adım 1: Yükü karşılaştır: zemin kat, üst katların tamamının yükünü taşır.
2. Adım 2: Kesit ihtiyacını değerlendir: yük büyüdükçe gerekli duvar kesiti artar.
3. Adım 3: Sonucu yaz: zemin kattaki duvar, üst katlara göre daha kalın ya da aynı kesitte ama daha yüksek dayanımlı betonla yapılmalıdır.

Sonuç/cevap: Zemin kat duvarı üst katlara göre daha yüksek taşıma kapasitesine sahip olmalıdır, çünkü bütün yük bu katta toplanır.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Döşeme ve Duvar - Örnek 1 konusunun adımları:

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

Döşeme ve Duvar ile ilgili kavramları birbirine karıştırmak: Temel kavramları tablo veya zihin haritasıyla ayırt et.

Uygulamada standartlara ve iş güvenliği kurallarına uymamak: Her adımda güvenlik ve kalite kurallarını uygula.

Kullanılan araç-gereci amacına uygun seçmemek ve bakımını ihmal etmek: Doğru ekipmanı seç, kullanım öncesi ve sonrası kontrol et.

Bölme duvarını taşıyıcı sanmak: Bölme duvar yük taşımaz; 19 cm yerine ince yapılır, aksi durumda gereksiz yük ve maliyet oluşur.

Kapı üstüne lento koymamak: Açıklığın üstündeki yük yan duvarlara aktarılmazsa çerçeveler ve sıva çatlar, duvar stabilitesi bozulur.

Özet

Döşeme ve Duvar, Yapı Teknik Resmi dersi kapsamında ele alınan temel konulardan biridir. Temel yükü zemine aktarır. Kolon düşey, kiriş yatay taşıyıcıdır. Döşeme kat yüzeyini oluşturur. Bu bilgiler uygulama ve iş güvenliği kurallarıyla birlikte pekiştirilmelidir.

Kendini Dene

Soru: Bir binada taşıyıcı duvar ile bölme duvar arasındaki farkı; yük taşıma, kalınlık ve müdahale edilebilirlik başlıklarını kullanarak 4-5 cümleyle açıkla.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Taşıma farkını açıklaması 3 puan; kalınlık ve malzeme farkını belirtmesi 2 puan; bölme duvara müdahale edilebildiğini, taşıyıcı duvara edilemeyeceğini söylemesi 3 puan; yapı güvenliği vurgusu 1 puan; kurallı Türkçe 1 puan. Toplam 10 puan.