Çizim Araçları ve Malzeme

Konu Anlatımı

Çizim Araçları ve Malzeme

Çizim Araçları ve Malzeme konusu, teknik resmin doğru ve okunaklı çizilmesi için gereken araçların seçimini, kullanımını ve bakımını kapsar. Araç doğru seçilmezse çizgi kalınlığı istenen değerden sapar, ölçü okları temiz çıkmaz ve resim okunmaz hâle gelir. Bu nedenle çizim kalitesi, büyük ölçüde kullanılan malzemenin uygunluğu ve düzenli bakımıyla ilgilidir.

Temel Bilgiler

• Kalem uçları sert, orta sert ve yumuşak olmak üzere farklı gruplarda seçilir; gövde çizgileri sert uçla, tonlama ise yumuşak uçla çizilir.
• Cetvel, köşebent ve gönye doğru kenarı ve açıyı taşır; aşınmış bir cetvel kenarı tüm çizgileri kaydırır.
• Perge iki uç arasındaki açıklığı sabit tuttuğu sürece güvenilir ölçü verir; uçlar arasındaki mesafe değişirse ölçü kayar.
• Teknik çizim kâğıdı milimetrelik ızgara taşır; ızgara çizimi yönlendirir, ölçü değerini kendisi belirlemez.
• Silgi, kurşene ve düzeltme sıvısı yalnız hata düzeltmek için kullanılır; ölçü ve yazılar bu yolla değiştirilmez.

Çizim malzemesi seçilirken uç sertliği ile çizgi kalınlığı arasındaki ilişki göz önüne alınır. Bir resimde en az iki çizgi kalınlığı kullanılacağı için iki farklı sertlikte kalem hazır bulunmalıdır. Ölçü yazıları için ince uç, görünür kenarlar için daha kalın uç tercih edilir.

Araçların Doğru Kullanımı

Cetvel kâğıta paralel olmayan açılarda kullanılmaz; gerektiğinde gönye altına kâğıt sabitlenir. Köşebentle dik çizgi çekilirken cetvel kâğıt kenarına dayanır, kâğıt darbelenerek kaydırılmaz. Elle çizilen dik çizgiler gözle anlaşılamayacağı için köşebentle karşılaştırılarak denetlenir. Perge ile alınan ölçü, çizim üzerinde işaretlenip sonra cetvelle aktarılabilir.

Çizim Ortamının Koşulları

Çizim masası düz ve sağlam olmalı, kâğıt düşmesin diye sabitlenmelidir. Aydınlatma yeterli ve gözü yormayan biçimde olmalıdır; gölgede kalan çizgi kalınlıkları farklı görünebildiği için karşıdan ışık düşmemesine dikkat edilir. Nemli ortamda saklanan kâğıt düzleşir ve ölçü ile çizgi kalınlığı bozulur.

Bakım ve Saklama

Yazı kalemleri ve teknik kalemler kutu içinde uç yukarıda tutularak saklanır, ıslak ve sıcak ortamda bırakılmaz. Cetvel ve gönyeler yüzü çizikli, ezik parçacıkların yanında tutulmaz. Kesici uçlu araçların keskin uçları kılıf içinde taşınır, kılıfsız bırakılan uç yaralanma riski doğurur. Kullanılmış malzemeler her çalışma sonrası kontrol edilerek yerine konur ve eksikleri tamamlanır.

Ölçüm Kontrolü

Çizime başlamadan önce kalem uçları kâğıt üzerinde denenmeli, cetvel kenarı ile perge doğruluğu kontrol edilmelidir. Bu ön kontroller yapılmadığında ölçü hataları çizim aşamasında fark edilemez ve tüm ölçülendirme yeniden yapılır. Aynı ölçünün iki kez alınıp karşılaştırılması, ölçüm güvenilirliğini artıran en basit yöntemdir.

Özet

Çizim araçları, doğru seçildiğinde çizgi kalınlığını ve ölçü oklarını standartlara uygun hâle getirir. Kalem sertliği, cetvel ve gönye güvenilirliği ile perge doğruluğu çizimin temelidir. Araçlar kuru, temiz ve düzenli saklanmalı, kullanım öncesi ve sonrası kontrol edilmelidir. Çizim ortamının aydınlatması ve kâğıdın sabitlenmesi de ölçü kalitesini doğrudan etkiler.

Ne Öğreneceğiz

Teknik resimde kullanılan çizim araçlarının seçimi, doğru kullanımı, ölçüm kontrolü ve bakımı ele alınır. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Teknik çizimde kullanılan araç ve malzemeleri tanır, görevlerine göre sınıflandırır.
• Kalem sertliği ile çizgi kalınlığı arasındaki ilişkiyi açıklar ve uygun uç seçer.
• Cetvel, gönye ve perge ile doğru ölçü alır ve ölçüm sonucunu güvenilir biçimde kontrol eder.
• Çizim ortamının kâğıt, aydınlatma ve düzen koşullarının kaliteye etkisini değerlendirir.
• Araç ve malzemeleri iş güvenliği kurallarına uygun biçimde kullanır, saklar ve bakımını yapar.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Kalem ucunun sertliği doğrudan çizgi kalınlığını belirler, uç aşınmışsa çizgi ince çıkar.
• Cetvel ve gönyelerin kenarı aşınmışsa çizilen çizgiler cetvele paralel olmaz.
• Perge uçları arası mesafe çizim sırasında değiştirilirse alınan ölçüler güvenilmez olur.
• Kesici uçlu araçlar kılıf içinde taşınmalı, kılıfsız uç yaralanma riski oluşturur.
• Kâğıt nemli ortamda saklanırsa düzleşir, ölçü ve çizgi kalınlığı bozulur.
• Çizim masası düz olmalı, kâğıt kaymaması için sabitlenmelidir.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Bir görünüş çiziminde gövde çizgisi 1 mm, ayrıntı çizgisi 0,5 mm olacaktır. Hangi uçlar hazır bulunmalıdır?

1. Adım 1: Kademe serisindeki kalınlıkları yaz: 0,5 / 0,7 / 1 / 1,4 / 2 mm.
2. Adım 2: Gövde çizgisi için sert, ayrıntı çizgisi için daha yumuşak uç seç.
3. Adım 3: İki ucu da kâğıt üzerinde deneyerek kalınlığı doğrula.

Sonuç/cevap: Sert uç gövde çizgisi için, orta sert uç ayrıntı çizgisi için hazır bulunmalıdır.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Dönem sonunda kalem, cetvel ve gönye sayımı yapılacaktır. Neden kayıt alınır?

1. Adım 1: Kullanılan ve kullanılmayan araçları listele.
2. Adım 2: Ucu biten kalemleri ve aşınmış cetvelleri ayır.
3. Adım 3: Eksikleri temin listesine ekle ve teslim kaydını güncelle.

Sonuç/cevap: Kayıt, eksik malzemenin zamanında temin edilmesini ve çizim kalitesinin sürmesini sağlar.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Kalem Ucu Seçimi konusunun adımları:

1. Adım 1: Kademe serisindeki kalınlıkları yaz: 0,5 / 0,7 / 1 / 1,4 / 2 mm.
2. Adım 2: Gövde çizgisi için sert, ayrıntı çizgisi için daha yumuşak uç seç.
3. Adım 3: İki ucu da kâğıt üzerinde deneyerek kalınlığı doğrula.

Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

Yumuşak ucu gövde çizgisi için kullanmak: Yumuşak uç kalın çizgi veremez; gövde çizgileri sert uçla, tonlama yumuşak uçla çizilmelidir.

Aşınmış cetvelle çizim yapmak: Aşınmış kenar tüm çizgileri kaydırır ve resimde ölçü hatasına yol açar; cetvel kullanmadan önce kenarı denetlenmelidir.

Perge açıklığını çizim sırasında değiştirmek: Perge sabit açıklıkla çalışır; açıklık değiştiğinde alınan ölçüler güvenilmez hâle gelir.

Kesici uçlu aracı kılıfsız taşımak: Açık uç yaralanma ve iş kazası riski oluşturur; keskin uçlar kılıf içinde taşınmalıdır.

Nemli ortamda kâğıt ve araç saklamak: Nem kâğıdı düzleştirir, çizgi kalınlığını bozar ve ölçü okunurluğunu düşürür; malzeme kuru ve düzenli bir yerde tutulmalıdır.

Kendini Dene

Soru: Bir resim hazırlarken kullandığın çizim araçlarını listele; her birinin hangi iş için kullanıldığını ve nasıl saklandığını 4-5 cümleyle anlat.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Kullanılan araçları en az dört tane sayması 3 puan; her aracın görevini doğru açıklaması 4 puan; saklama koşullarını (kuru ortam, uç yukarıda, kılıf içinde taşıma) belirtmesi 2 puan; kurallı Türkçe 1 puan. Toplam 10 puan.