Yüksekte Çalışma

Konu Anlatımı

Yüksekte Çalışma

Yüksekte Çalışma, Mesleki Gelişim Atölyesi dersi kapsamındaki İSG ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur.

Temel Bilgiler

• Baret, emniyet kemeri ve çelik burunlu ayakkabı zorunludur.
• İskeleler kontrol edilmelidir.
• Kazı kenarları desteklenir.

Uygulama ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve yapılan işlemler standartlara göre kontrol edilmelidir. Öğrenilen bilgiler atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştirildiğinde kalıcılık artar.

Yüksekte Çalışmanın Tanımı ve Riski

Yerden yaklaşık 2 metre ve üzerinde düşme tehlikesi olan yerlerde yapılan işler yüksekte çalışma kapsamına girer. Buradaki temel tehlike düşmedir; düşme, inşaat kaynaklı iş kazalarında en sık ve en ağır sonuçlu kazalardandır. Yüksekte çalışmadan önce işin planlanması, çalışanın sağlık durumunun değerlendirilmesi ve düşmeyi önleyen sistemlerin kurulması gerekir. Korkuluk ve mesnet gibi pasif korumalar, aktif sistemlere tercih edilir; çünkü insan hatasına bağlı değildirler.

Korunma Yöntemleri

Korunma üç basamakta düşünülür. Birinci basamak kenar korumasıdır: kenar koruma sistemi, düşme durdurma sistemleri ve iş platformları. İkinci basamak düşmeyi durduran sistemlerdir: tam gövde emniyet kemeri, bağlantı elemanı ve uygun bir bağlama noktasıyla yaşamsal organlar korunur. Üçüncü basamak ise emniyet ağı gibi toplayıcı sistemlerdir. Emniyet kemeri gövdeye değil, üzerinde çalışılan yüzeye değil, düşmeye göre konumlandırılan bağlama noktasına takılır.

Merdiven ve İskele Kullanımı

Portatif merdivenler 4:1 oranı yani her 4 birim yükseklik için 1 birim uzaklıkla yerleştirilir, taban kaymaz zemine sabitlenir ve en az 3 basamağa kadar güvenlik önlemleriyle kullanılır. Merdiven tepesine çıkılmaz. İskeleler kurulumundan sonra ve her vardiyadan önce kontrol edilir; platform kenarları parmaklıkla çevrilir, iskele üzerine yük bindirilmez.

Düşme Durdurma Sisteminin Elemanları

Bir düşme durdurma sistemi; tam gövde emniyet kemeri, düşmeyi durduran enerji emici bağlantı elemanı ve dayanıklı bir bağlantı noktasından oluşur. Enerji emici eleman, düşme kuvvetini sınırlayarak gövdeye binen yükü güvenli seviyeye çeker. Sistem, kullanılmadan önce görsel kontrol edilir, kemer dikişleri ve metal parçalar kontrol edilir; uygun olmayan donanım kullanılmaz.

Planlama ve Sınav Odaklı Özet

Yüksekte işe başlamadan önce iş izni, hava koşulları, rüzgâr ve düşme altındaki alanın boşaltılması değerlendirilir. Sınavda en sık; korunma sırası (önce pasif koruma), merdiven oranı ve emniyet kemeri ile düşme durdurma sisteminin farkı sorulur.

Uygulama: Emniyet Seti Kullanımı

Yüksekte çalışma öncesinde emniyet kemeri, halat ve bağlama noktası birlikte kontrol edilir. Bağlama noktası gövde ağırlık merkezinin üzerinde kalmalıdır; aşağıda bağlanan halat düşüş yükünü artırır.

Karşılaştırma Tablosu

Rüzgâr kuvveti arttığında çalışma durdurulur ve platform indirilir.

Sık Durum

Eski halat kullanılmaya devam edilir; her kullanımda görsel kontrol şarttır.

Ne Öğreneceğiz

Mesleki Gelişim Atölyesi dersi kapsamında Yüksekte Çalışma konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Yüksekte Çalışma ile ilgili temel kavramları açıklar.
• Yüksekte Çalışma konusunun Mesleki Gelişim Atölyesi dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
• Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
• Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Baret, emniyet kemeri ve çelik burunlu ayakkabı zorunludur.
• İskeleler kontrol edilmelidir.
• Kazı kenarları desteklenir.
• Emniyet kemeri gövdeye bağlanmaz; dayanıklı bir bağlama noktasına, düşmeye göre konumlandırılarak takılır.
• Merdivenin tepesine çıkılmaz, merdiven 4:1 oranıyla yerleştirilir ve tabanı sabitlenir.
• İskele kurulumundan sonra ve her vardiyadan önce kontrol edilir.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Baret, emniyet kemeri ve çelik burunlu ayakkabı zorunludur.

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Sonuç/cevap: Doğru uygulama sonucunda konuyla ilgili kazanım elde edilir.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Yüksekte Çalışma - Örnek 1 konusunun adımları:

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Sık Yapılan Hatalar

Yüksekte Çalışma ile ilgili kavramları birbirine karıştırmak: Temel kavramları tablo veya zihin haritasıyla ayırt et.

Uygulamada standartlara ve iş güvenliği kurallarına uymamak: Her adımda güvenlik ve kalite kurallarını uygula.

Kullanılan araç-gereci amacına uygun seçmemek ve bakımını ihmal etmek: Doğru ekipmanı seç, kullanım öncesi ve sonrası kontrol et.

Emniyet kemerini gövdeye bağlamak: Düşme anında gövdeye binen kuvvet zarar verir; kemer dayanıklı bir bağlama noktasına, düşmeye uygun konumda bağlanır.

Merdivenin tepesinde çalışmak: Merdivenin en üst basamağı desteksizdir; iş yüksekliği aşılırsa platform veya iskele kullanılmalıdır.

Kendini Dene

Soru: Çatıda çalışacak ekip için hazırlanan çalışma öncesi kontrol listesini yaz: ekipman, yerleşim ve belgeler için üçer madde öner ve her maddeyi bir cümleyle açıkla.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Ekipman maddeleri (korkuluk, kemer, baret) 3 puan; yerleşim maddeleri (açıklık, malzeme sabitleme) 3 puan; belge maddeleri (çalışma izni, risk değerlendirmesi) 2 puan; maddelerin gerekçesi 1 puan; kurallı Türkçe 1 puan. Toplam 10 puan.