9. SınıfGrafik ve Fotoğraf / Tasarım
Ambalaj Tasarımı ve Dieline Çizimi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Ambalaj türlerini yapılarına göre ayırt eder ve uygun kutu modelini seçer
- İç ölçülerden hacim, taban ve yan yüzey alanını hesaplar
- Dieline çizgisini taşma payı ve montaj payıyla birlikte doğru kurgular
- Karton gramajını ve kutu ağırlığını yüzey alanı üzerinden hesaplar
- Renk, mürekkep ve bilgi yerleşimi kurallarını ambalaj bağlamında uygular
Önemli noktalar
- Kapasite iç ölçüden hesaplanır; dış ölçüye karton kalınlığı ve kırışma payı eklenir.
- Kalıpta kesim çizgisi, katlama çizgisi ve dik çizgi birbirinden ayrılır.
- Taşma payı en az 3 mm'dir ve kesim kaymasında açıkta kalan beyaz şeridi önler.
- Kırışma payının üzerine grafik basılırsa kutu kurulduğunda zemin çizgisi bükülür.
- Kutu ağırlığı, yüzey alanı ile kâğıt gramajının çarpımıdır.
- Oluk sayısı, kutu yüksekliğinin oluk derinliğine bölümüdür.
- Toplam mürekkep oranı yüzde 300'ü aşmaz; koyu zeminlerde bu sınır sık aşılır.
- Kurumsal renkler için Pantone eşleşmesi istenir ve basılı probada doğrulanır.
- Ambalaj bilgisi tipografi hiyerarşisine göre yerleşir; en küçük puntoda gözle okuma denetimi yapılır.
Formüller ve kurallar
- Hacim (cm³) = iç en × iç boy × iç yükseklik
- 1 litre = 1000 cm³
- Yan yüzey alanı = 2 × (en × yükseklik) + 2 × (boy × yükseklik)
- Kapaklı toplam alan = 2 × taban alanı + yan yüzey alanı
- Kutu ağırlığı (g) = alan (m²) × kâğıt gramajı (g/m²)
- Alan dönüşümü: 1 m² = 10000 cm², 1 cm² = 0,0001 m²
- Oluk sayısı = kutu yüksekliği (mm) / oluk derinliği (mm)
- Taşma payı kanvası = kesim ölçüsü + 2 × taşma payı (her kenar en az 3 mm)
- Palet sığan kutu sayısı = palet alanı (cm²) / kutu taban alanı (cm²)
Sık yapılan hatalar
- İç ölçü ile dış ölçüyü karıştırmak: Kapasite iç ölçüyle hesaplanır. Dış ölçüye karton kalınlığı ve kırışma payı eklenince alan büyür.
- Kesim çizgisini katlama çizgisi sanmak: Kalıpta dış hat kesim, iç hat katlamadır. Yanlış çizgi okunduğunda kutu kurulmaz.
- Taşma payını atlamak: Kesim kaydığında kenar şeridi açıkta kalır ve ürün kusurlu sayılır. Pay en az 3 mm olmalıdır.
- Kırışma payını grafikle doldurmak: Kırışma üzerine basılan görsel kutu kurulduğunda bükülür ve zemin çizgisi bozulur.
- Montaj payını eşit almamak: Yapraklardaki pay eşit değilse kutunun yanlarında farklı gerginlik ve görsel kayma oluşur.
- Toplam mürekkep sınırını gözden kaçırmak: Koyu ve doygun zeminlerde dört kanalın toplamı yüzde 300'ü aşabilir ve kâğıt kabarma yapar.
- Ekran mizanpajına güvenmek: Ekran renkleriyle basılı sonuç aynı değildir; yerleşim basılı probada gözle doğrulanmalıdır.
- En küçük puntoda bilgi yazıp denetmemek: Küçük puntolu bilgi rafta okunamayabilir; basılı prova alınıp gözle okunmalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kalıp ölçüsünü almadan yerleşim yapma; ölçüler üreticiden kalıp dosyası olarak istenir.
- Tasarımı önce gri tonlamada kur; renk paleti ancak bağlam netleşince eklenir.
- Her panele yerleştirilen bilgiyi ayrı ayrı okumayı dene; okunmayan panel varsa punto büyütülür.
- Kırışma payını ekran kılavuzu gibi çizgi katmanıyla işaretle ve dışa aktarmada gizle.
- Kutu tipine karar verirken montaj payının eşit olup olmadığını kalıp üzerinde ölç.
- Baskı öncesi dosyada dieline çizgilerini spot renk ile tanımla; basılı çıktıda görünmesinler.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.