9. SınıfGrafik ve Fotoğraf / Tasarım

Kompozisyon — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Kompozisyonun temel öğelerini (nokta, çizgi, yüzey, hacim, boşluk) tasarımdaki işlevleriyle açıklar.
Görsel hiyerarşi araçlarını (boyut, kontrast, renk, konum) afiş ve sayfa düzeninde uygular.
Sütun, modüler ve temel ızgara türlerini ölçülere göre kurar ve öğeleri ızgaraya hizalar.
Üçler kuralı ve altın oran ile odak noktasını belirler, kompozisyon kararlarını gerekçelendirir.
Gestalt ilkelerini (yakınlık, benzerlik, devamlılık, kapanma) düzen okumasında kullanır.

Kompozisyon rastgele yerleştirme değil, öğelerin kararlı ve tekrarlanabilir biçimde yerleştirilmesidir.
Boşluk süs değil bir kurgu öğesidir; kenar payı, satır aralığı ve öğe aralıkları boşluk yönetimidir.
Görsel hiyerarşi boyut, kontrast, renk ve konum olmak dört araçla kurulur.
Izgara, öğelerin nereye konacağını yorumdan kurala çeviren gizli tasarım iskeletidir.
Üçler kuralı odayı merkeze değil kesişim noktalarına yerleştirerek daha hareketli denge verir.
Gestalt ilkeleri izleyicinin parçaları bir bütün olarak nasıl grupladığını açıklar.
Tasarım %25 boyutta küçültüldüğünde hâlâ okunmuyorsa hiyerarşi kurulamamıştır.

Üçler kuralı: alanı 3 × 3 ızgaraya böl, odağı dört kesişimden birine yerleştir.
Altın oran: φ ≈ 1,618; uzun kenar / kısa kenar = 1,618.
Satır aralığı (leading) ≈ punto değeri × 1,2
Sütun genişliği = (yazı genişliği − (sütun sayısı − 1) × oluk) / sütun sayısı
Vurgu gücü = boyut farkı × kontrast × renk ayrımı
Kenar payı en az harf yüksekliği kadar olmalıdır; aksi halde metin kesim payına düşer.
Okunabilirlik kuralı: başlık punto değeri gövde metninin en az 1,5 katıdır.

Izgara çizmeden öğe yerleştirmek: Öğeler göz kararı hizalanırsa hiçbirinin kenarı diğerini tutmaz ve düzen dağınık görünür.
Her öğeye aynı vurguyu vermek: Beş başlık da aynı boy ve renkte olursa okuma sırası kaybolur, hiçbiri öne çıkmaz.
Boşluğu doldurmaya çalışmak: Kenar payını ve boşluğu silmek metni sıkıştırır, okunabilirliği bozar ve tasarımı amatör gösterir.
Üçler kuralını merkeze yerleştirmekle karıştırmak: Üçler kuralı odayı eşit böler ve odağı kesişimlere taşır; merkeze yerleştirmek resmi simetri gerektirir.
Sütun genişliğini oluk payı düşülmeden hesaplamak: Oluklar çıkarılmadan bölme yapılırsa sütun genişliği fazla çıkar ve sayfa taşar.
Görseli ızgaraya hizalamadan serbest bırakmak: Tek bir eğik veya kayık öğe, tüm hizalamanın gücünü sıfırlar.

Soruda ölçü, sütun sayısı ve oluk verilmişse önce olukları topla, sonra kalanı sütuna böl; sıra hataları önler.
Eskiz aşamasında ızgarayı kalemle hafifçe çiz, silgi yerine düzeltmeyi çizgi üzerinde yap.
Tasarımı mutlaka küçük boyutta bir kereye bakarak okuyun; okunmuyorsa hiyerarşi yeniden kurulur.
Tek bir vurgu bırak; ikinci bir vurgu eklemek, ilk vurgunun etkisini yarıya düşürür.
Merkeze yerleşim yalnızca resmi işlerde; afiş ve web için üçler kuralını tercih et.
Altın oran hesabını ezberleme, 1,618 ile çarpmayı kurup sonucun sayfa oranına uyup olmadığını denetle.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.