9. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Elektrik Çarpması ve İlk Yardım — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Elektrik çarpmasının oluşma koşullarını ve tehlikeli akım yollarını açıklar.
- Kaza yerinde ilk müdahale adımlarını doğru sırayla uygular.
- Enerjinin kesilmesi ile ölçümle doğrulanması arasındaki farkı bilir.
- Yanık yarasına uygulanması gereken ve yasaklanan işlemleri ayırt eder.
- Kazazedenin taşınması ve izlenmesi sırasında güvenli koşulları oluşturur.
- Çarpma olayının tutanağını düzenleyerek kayıt sorumluluğunu üstlenir.
Önemli noktalar
- Elektrik kesilmeden kazazedenin hiçbir noktasına dokunulmaz, çünkü yardımcı da akım yoluna katılır.
- Gözle kapanan bir kesici yeterli sayılmaz; sıfır gerilim ölçüm aracıyla gösterilmelidir.
- Kasların kasılıp gevşememesi, kazazedenin iletkeni iradesiyle bırakamamasının nedenidir.
- Göğüs bölgesinden geçen akım, kalp ritmi bozukluğu ve kalp durması riskini en yüksek taşır.
- Islak zemin ve terli el vücut direncini düşürür, aynı gerilim daha büyük akım geçirir.
- Yere devrilmiş yüksek gerilim hattının çevresinde yaklaşılmaz, bölgeden uzaklaşılır.
- Çarpma geçiren her kazazede tıbbi değerlendirme için sağlık kuruluşuna götürülür.
Formüller ve kurallar
- Çarpma koşulu: canlı iletken, temas ve kapalı akım yolu birlikte bulunmalıdır.
- Akım kuralı: akım, gerilimin vücut direncine bölünmesiyle bulunur.
- Sıralama kuralı: önce enerji kesilir, sonra gerilim ölçülür, en son kazazedeye dokunulur.
- Yasak kuralı: yaraya krem, buz, yağ veya yapışkan madde sürülmez.
- Bekleme kuralı: bilinçsiz kazazeye ağızdan sıvı ve yiyecek verilmez.
- Şüphe kuralı: görünür yara yoksa bile tıbbi değerlendirme gereklidir.
- Koruma kuralı: yalıtkan eldiven ve yalıtkan tabanlı ayakkabı çarpma riskini azaltır.
- Bakım kuralı: enerji kesme, kilitleme etiketi ve sıfır gerilim ölçümü birlikte uygulanır.
Sık yapılan hatalar
- Enerji kesildiğini düşünüp ölçüm yapmadan kazazeye dokunmak: kesici kapanmış görünse bile bir başka hattan besleme veya hatalı bağlantı söz konusu olabilir, bu yüzden doğrulama yapılmadan temas kurulmaz.
- Kazazedenin üzerine su dökerek uyandırmaya çalışmak: su iletkenliği artırır ve akım yolunu genişletir, ayrıca bilinçsiz kimsede sıvı akciğere kaçarak solunumu daha da bozabilir.
- Yanık yarasına merhem, krem ya da buz uygulamak: sürülen her madde yarayı bir tabaka ile örter, mikroorganizmaları tutar ve derin dokudaki ısının atılmasını engeller.
- Görünür yara olmadığını gerekçesiyle sağlık kuruluşuna gitmemek: kalp ritmi bozukluğu ve kas içi kanama gibi sorunlar saatler sonra belirip hızla ağırlaşabilir.
- Kazayı yalnızca sözlü olarak anlatıp kayıt tutmamak: yazılı olmayan olay, sonraki bakım planında dikkate alınmaz ve aynı kazaya yol açan koşullar değiştirilmez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Atölye girişinde acil yardım hattının numarasını ve kaza yeri adresini önceden bilin.
- Her işe başlamadan önce kesiciyi açın, kilitleme etiketini asın, sıfır gerilimi ölçün.
- Kaza yerinde ilk değerlendirmeyi yapacak kişi belirlensin; herkes aynı anda müdahale etmesin.
- Çarpma geçiren kazazedenin yakınını, gelişmeleri kayda geçirmekle görevlendirin.
- Sahada taşınan aletlerin kablo yalıtımını her kullanımdan önce gözle denetleyin.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.