9. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Buton ve Anahtar Bağlantıları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Açma kapama butonu ile devre anahtarının çalışma farkını açıklar.
- Seri ve paralel bağlantının hangi amaçla kullanıldığını uygular.
- Sıra üstü ve sıra altı kumanda düzenlerini karşılaştırır.
- Kumanda devresini açma, durdurma ve acil durdurma butonlarıyla kurar.
- Buton bağlantılarında oluşan arızayı belirler ve giderir.
Önemli noktalar
- Açma kapama butonu geçici iletim sağlar, bırakılınca kontak eski konumuna döner.
- Devre anahtarı çevrildikten sonra konumunu kendi mekanik kilidiyle korur.
- Bir yolu açmak için kontaktlar seri, bir yolu kapatmak için paralel bağlanır.
- Durdurma ve acil durdurma butonları normalde kapalı kontakla kullanılır.
- Kumanda hattı yalnızca düğme sinyalini taşır, güç hattı yükü besler.
- Sıra üstü düzende arıza bütün grupları, sıra altı düzende tek grubu etkiler.
Formüller ve kurallar
- Açma butonu kuralı: basılıyken kontağı kapanır, bırakılınca açılır.
- Durdurma butonu kuralı: normalde kapalıdır, basıldığında hattı açar.
- Seri bağlantı ilkesi: bütün kontaklar birleşmeden yol açılmaz.
- Paralel bağlantı ilkesi: kontak kendi hattından akımı yükten keser.
- Sıra üstü düzen: bütün düğmeler aynı yük hattı üzerinde sıralanır.
- Sıra altı düzen: her düğme kendi yük hattının üzerinde yer alır.
- Kumanda devresi çekirdeği: açma butonu, durdurma butonu ve ana kontaktör.
- Emniyet kuralı: hattı kopabilecek eleman normalde kapalı kontakla kurulur.
Sık yapılan hatalar
- Durdurma butonunu normalde açık kontakla seçmek: kablo koptuğunda cihaz çalışmayı sürdürür ve emniyet ortadan kalkar.
- Açma ve durdurma butonlarının görevlerini karıştırmak: basılan düğme beklenen yönde etki etmeyince yük kendiliğinden başlar veya kapanır.
- Bütün grupları tek bir koruma elemanından beslemek: tek bir arıza bütün panoyu kapatır ve arıza tespitini zorlaştırır.
- Sıra üstü düzende tek bir düğmeye bütün yükü yüklemek: düğme arızalandığında hiçbir yük kumanda edilemez hâle gelir.
- Kablo ucunu gevşek bırakmak: temas direnci artar, uç ısınır ve tekrarlayan arızalara yol açar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Buton ve anahtar uçlarını sökmeden önce kumanda hattının enerjisini kesin.
- Kontak uçlarını sıkarken kablo örgüsünün dağılmamasına dikkat edin.
- Etiketleme yaparak hangi düğmenin hangi yükü yönettiğini kayıt altına alın.
- Isınan bir buton gövdesini kullanmadan önce bağlantıları mutlaka denetleyin.
- Paralel yüklerde her grubu ayrı bir koruma elemanından geçirin.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.