9. SınıfBiyomedikal Cihaz Teknolojileri
Temel Büyüklükler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Elektriksel gerilim, akım, direnç, güç ve enerji büyüklüklerini birimleriyle tanımlar.
- Ohm yasasını ve güç bağıntılarını (P = U × I, P = I²R) verilen verilerle uygular.
- Enerji tüketimini güç ve zamana göre hesaplayıp kWh cinsinden ifade eder.
- Şebeke AC gerilimi ile cihaz içi DC besleme arasındaki farkı açıklar.
- Seri ve paralel bağlantılarda gerilim düşümü ile akım dağılımını hesaplar.
Önemli noktalar
- Gerilim volt ile, akım amper ile, direnç ohm ile ölçülür; birimler sorulurken bu ayrım belirleyicidir.
- Şebeke 220 V 50 Hz AC, cihaz içi devreler ise 5-24 V DC ile çalışır.
- Güç anlık büyüklüktür watt ile, enerji toplam harcamadır kWh ile ifade edilir.
- Kablodaki ısınma P = I²R ile hesaplanır; akım iki katına çıkarsa kayıp dört katına çıkar.
- Seri bağlantıda akım sabit kalır, gerilim dirençler arasında paylaştırılır.
- Paralel bağlantıda gerilim sabittir, akım kollara paylaştırılır.
- Ölçümden önce multimetre uçları doğru moda alınmazsa DC yerine AC ölçümü hatalı sonuç verir.
Formüller ve kurallar
- Ohm yasası: U = I × R
- Akım: I = U / R
- Direnç: R = U / I
- Güç: P = U × I
- Güç (yalnız U ve R): P = U² / R
- Güç (yalnız I ve R): P = I² × R
- Enerji: E = P × t (kWh)
- Frekans-periyot: T = 1 / f
Sık yapılan hatalar
- mA ve µA'yı hesaba katmadan doğrudan bölmek: 60 mA değeri 0,06 A olmalıdır; aksi hâlde direnç yüzlerce kat yanlış çıkar.
- Güç ile enerjiyi karıştırmak: Cihaz 500 W güç çeker, faturaya giren büyüklük ise 500 W × süre olan kWh'dir.
- AC ölçümünde DC modu kullanmak: Priz gerilimi 220 V AC iken DC modda ölçüm anlamsız veya yarı değerde okunur.
- Seride gerilimlerin toplanacağını düşünmeden akımı toplamak: Seri devrede akım sabittir, toplanan büyüklük direnç ve gerilim düşümleridir.
- P = I²R formülünde akımı amper yerine miliamperle yazmak: Kayıp hesabı için akım mutlaka amper cinsinden yazılmalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soruda enerji soruluyorsa formülü P × t ile kur, sonucu mutlaka kWh cinsine çevir.
- Hangi direnç formülünü seçeceğini bilmiyorsan üçünü de yaz, yalnızca verilen büyüklükleri taşıyan denklemi kullan.
- Seri-paralel sorularında önce toplam direnci bul, akımı ondan sonra hesapla.
- Sonucun mantığını kontrol et: kaçak akım µA mertebesinde, normal akım A mertebesinde olmalıdır.
- Periyot sorularında frekansın tersini almayı unutma; 50 Hz = 0,02 s kalıbını ezberle.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.