9. SınıfBiyomedikal Cihaz Teknolojileri
Sinyal Ölçümü — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Sinüs, kare ve üçgen dalga şekillerini ayırt eder.
- Tepe, tepe-tepe, ortalama ve RMS gerilim büyüklüklerini hesaplar.
- Periyot ile frekans arasındaki ilişkiyi kullanarak ölçüm yapar.
- Osiloskopta dikey kazanç, yatay taban zamanı ve tetik ayarlarını kullanır.
- EKG gibi tıbbi cihaz sinyallerinin frekans bandını ölçüm sonucuyla ilişkilendirir.
Önemli noktalar
- Multimetre yalnızca ortalama veya RMS değeri verir; dalga şeklini görmek için osiloskop kullanılır.
- Sinüs dalgada RMS, tepe değerin yaklaşık %70,7'sidir; kare dalgada ise RMS'e eşittir.
- Periyot saniye, frekans hertz birimiyle ifade edilir ve birbirinin tersidir.
- Probun ×10 konumundayken ölçüm yapmadan kazanç okunmazsa sonuç on kat yanlış çıkar.
- EKG sinyali yaklaşık 0,5-40 Hz bandındadır; bu bandın dışındaki bileşenler filtrelenir.
- Dalga üzerindeki tırtıklı yapı çoğunlukla güç kaynağı parazitini, şekil bozukluğu filtre arızasını gösterir.
- Tepe-tepe ölçüm yapılıp tek tepe sanılırsa genlik yarım hesaplanır; ölçüm birimi çapraz kontrol edilmelidir.
Formüller ve kurallar
- Tepe-tepe değer: Vpp = 2 × Vp
- Sinüs RMS değeri: Vrms = Vp / √2 ≈ 0,707 × Vp
- Frekans: f = 1 / T
- Periyot: T = 1 / f
- Kare dalgada RMS ≈ tepe değer
- Defibrilatör enerjisi: E = ½ × C × U²
- Ekrandaki gerçek genlik: Okunan değer × prob kazancı
Sık yapılan hatalar
- Tepe-tepe değeri tek tepe sanmak: Vpp, iki tepe arasındaki farktır; tek tepe Vpp / 2 ile bulunur.
- Sinüs için kare dalga katsayısını kullanmak: Kare dalgada RMS tepeye eşittir, sinüste ise 0,707 katıdır.
- Periyodu frekans sanmak: Periyot saniye cinsindendir ve frekansın tersidir; 4 ms bir periyottur, frekans değildir.
- Prob kazancını okumayı unutmak: ×10 probda ölçüm on kat sapar; gerçek genlik hesaplanırken çarpan uygulanmalıdır.
- Milivol mertebesindeki EKG sinyalini volt aralığında ölçmeye çalışmak: Uygun aralık seçilmezse sinyal ekranda düz çizgi gibi görünür.
- Osiloskopta gövde ucunu referansa bağlamamak: Ölçüm noktası ile referans arasında fark olduğunda görüntü kayar veya gürültü artar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soru RMS soruyorsa önce dalga şeklini belirle: sinüs mü, kare mi; katsayı buna göre değişir.
- Periyot ile frekans arasında ters ilişki vardır; ms cinsinden periyodu saniyeye çevirip böl.
- Osiloskopta dalga ekranı doldurmadan ölçme: ne kadar büyük görünürse hata payı o kadar azalır.
- EKG gibi milivol sinyallerde giriş duyarlılığını düşür, kalibrasyon işaretini ölçüm öncesi kontrol et.
- Bozuk dalga gördüğünde önce gücü kesip filtre kondansatörlerini görsel olarak kontrol et; kabarma arızanın ilk belirtisidir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.