Veri Analizi ve Görselleştirme — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Veri toplama yöntemlerini amaca göre seçer ve uygun ölçüm aracını belirler.
• Ham veriyi temizler; eksik, yinelenen ve biçim hatalı kayıtları işaretler.
• Verinin türünü belirler ve nicel veride uygun merkezi eğilim ölçütünü seçer.
• Aralık ve standart sapma yardımıyla verinin yayılımını birlikte değerlendirir.
• Veriye uygun grafik türünü seçer; eksen adı, ölçek ve birimi doğru yazar.
• Eksik veri doldururken varsayımı belgeler ve yorumu veriden türetir.

Önemli noktalar

• Ortalama tek başına veriyi tanıtmaz; medyan ve yayılım ölçütleriyle birlikte değerlendirilir.
• Nitel veri sayısal biçime dönüştürülmeden aritmetik ortalama hesaplanamaz.
• Eksik veri doldurulurken kullanılan yöntem ve varsayım mutlaka yazılı olarak belirtilmelidir.
• Dikey eksen sıfırdan başlamazsa küçük değişimler olduğundan büyük gösterilebilir.
• Grafik türü verinin yapısına göre seçilir; keyfî seçim grafiği yanlış anlaşılır.
• Yorum veriden doğrudan türetilmeli, kanıtı gösterilemeyen yorum ileri sürülmemelidir.
• Veri seti; tarihi, kaynağı ve varsayımlarıyla birlikte sürümlenerek saklanmalıdır.

Formüller ve kurallar

• Ortalama, değerlerin aritmetik toplamının gözlem sayısına bölümüdür.
• Medyan, veri sıraya dizildiğinde ortada kalan değerdir; sayı çiftse ortadaki iki değerin ortalaması alınır.
• Mod, veri setinde en sık yinelenen değer ya da kategoridir.
• Aralık değeri, en büyük değer ile en küçük değer arasındaki farktır.
• Göreli frekans, bir özelliğe sahip kayıt sayısının toplam kayıt sayısına bölümüdür.
• Standart sapma, değerlerin ortalamadan uzaklıklarının ortalaması olarak hesaplanır.
• Yüzde değişim, artışın başlangıç değerine bölümü yüzde olarak ifade edilmesidir.
• Bir grafik ancak eksen adı, ölçek ve birim açıkça yazıldığında doğru okunabilir.

Sık yapılan hatalar

• Ortalama tek başına kullanmak: Uç değer varsa ortalama gerçeği yansıtmaz; medyan ve standart sapma ile birlikte yorumlanmalıdır.
• Eksen etiketini atlamak: Adı ve birimi yazılmayan grafik izleyiciye ölçtüğü şeyi söylemez ve karşılaştırma yapılamaz.
• Eksik kaydı sessizce silmek: Silme işlemi küme büyüklüğünü ve dağılımı değiştirir; yerine ortalama yazılan doldurma varsayımıyla birlikte belgelenmelidir.
• Daire grafiğiyle her şeyi göstermek: Çok fazla dilim grafiği okunamaz hâle getirir; karşılaştırma gerektiğinde sütun grafiği tercih edilmelidir.
• Eğilimi neden sanmak: Artan ya da azalan eğilim yalnızca bir istatistiksel göstergedir; nedeni veriden kanıtlanmadan sonuç diye sunulamaz.
• Ölçüm sırasını karıştırmak: Veri tarih sırasıyla kaydedilmezse zamanla değişim incelenemez ve çizgi grafiği anlamını yitirir.

Hızlı tekrar ipuçları

• Her analizde ortalamanın yanına medyanı da yaz; ikisi birlikte veri hakkında daha güvenilir konuşur.
• Grafiği yayına almadan önce eksen adına ölçümün birimini ve verinin tarih aralığını mutlaka ekle.
• Ortalama ile medyan arasında belirgin fark görünce uç değer adaylarını tek tek incele, kararı gerekçesiyle yaz.
• Eksik değerleri doldurduğunda kullandığın yöntemi tablo başlığının altına not olarak yaz, sonradan izlenebilsin.
• Aynı veriyle birden çok grafik üretme; yalnızca kararına hizmet eden ve doğru ölçekli grafiği tercih et.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin