9. SınıfBilişim Teknolojileri
Bilişim Teknolojileri · 9. Sınıf · Ağ Temelleri
Bulut bilişim, verileri ve işlemleri kendi cihazımızda değil, internet üzerinden erişilen uzak sunucularda tutma modelidir. İnternet servisi ise o sunucunun çalışma kuralı önceden belli biçimde sunduğu işlevdir. Ekranda gördüğümüz her düğme, arkasında bir sunucuda karşılığı olan bir istektir.
Bu konuda bulutun ne anlama geldiğini, hizmet modellerini, verinin nerede ve kimin elinde tutulduğunu, erişim güvenliğini ve kullanıcı sorumluluklarını öğreneceğiz. Bir sınıfın dosyasının başka bir şehirdeki bir sunucuda durması, aynı belgeyi iki kişinin aynı anda düzenlemesi, bir çalışmanın önceki hâlinin geri getirilmesi hep bu başlıkla ilgilidir.
Ön bilgi olarak ağ temelleri konusundaki sunucu, istemci ve iletişim kavramları yeterlidir. Bir dosyanın kendi bilgisayarımızda saklanması ile başka bir makinede saklanması arasındaki farkı, bağlantı kurulunca veri akışının başladığını bilmek bu konuyu kolaylaştırır.
Bulut hizmetleri üç ana modelde incelenir. Altyapı hizmeti modelinde sağlayıcı işlemci, bellek, depolama ve ağ gibi temel kaynakları kullanıcıya açar; işletim sisteminin kurulumu kullanıcının işidir. Platform hizmeti modelinde sağlayıcı, uygulamanın çalışacağı ortamı hazır verir; geliştirici yalnızca kendi yazdığı kodu yükler. Yazılım hizmeti modelinde ise uygulamanın tamamı sağlayıcının sunucusunda çalışır, kullanıcı onu tarayıcıdan açar.
Erişim biçimi açısından bulutlar genel erişime açık, özel ve topluluk bulutu olarak sınıflandırılır. Genel erişime açık bulutta herkes hizmetten yararlanabilir. Özel bulutta kaynaklar yalnızca tek bir kuruma ayrılır ve o kurumun güvenlik kurallarına göre yönetilir. Topluluk bulutunda ise aynı amaç için bir araya gelen kurumlar ortak altyapıyı paylaşır.
| Hizmet modeli | Kullanıcıya verilen | Kullanıcının sorumluluğu |
|---|---|---|
| Altyapı hizmeti | İşlemci, bellek, depolama, ağ | İşletim sistemi ve yazılım kurulumu |
| Platform hizmeti | Uygulamayı çalıştıran ortam | Kodu yazmak ve yüklemek |
| Yazılım hizmeti | Çalışan uygulamanın kendisi | Hesap açmak ve erişim izni vermek |
Bulutun yedekleme olmadığı da vurgulanmalıdır. Yedekleme, verinin ayrı bir kopyasının başka bir yerde tutulmasıdır. Bulutta merkezde tek kopya vardır; bu kopya silinince o belgeyi gören tüm hesaplarda da görünmez olur. Bu yüzden önemli çalışmaların ayrıca bir kopyasını kendi cihazında tutmak gerekir.
Bir sınıfın ortak çalışma klasörünü bulutta kullanma kararı verelim. Amaç, her öğrencinin aynı dosyaları görmesini ve birlikte düzenlemesini sağlamaktır.
Bu adımlar uygulandığında öğrenci, internet bağlantısı olan her cihazdan aynı belgeye ulaşır. Bağlantı kesildiğinde ise merkezdeki sunucuya ulaşılamaz; o anda yalnızca daha önce indirilmiş kopya üzerinde çalışılabilir.
Saha uygulaması olarak bir okulun ödev sistemini düşünelim. Öğrenci ödevini oturum açarak yükler, öğretmen indirip düzeltir ve notu sisteme geri yazar. Burada üç ayrı hesap, üç ayrı erişim yetkisi ve tek bir merkezî depolama alanı vardır. Bir öğrenci başkasının ödevini göremez; öğretmen ise yalnızca kendi sınıfının öğrencilerini görür.
Uygulamada karşılaşılabilecek sorunlar da vardır. Dosya yarım yüklenirse hizmet, tamamlanmayan yüklemeyi kabul etmez ve öğrenciyi uyarır. Bir hesabın parolası ele geçirilirse o kişi tüm dosyalara erişir; bu yüzden iki adımlı doğrulama etkin hâle getirilmelidir. Depolama alanı dolduğunda en eski dosyalar silinmeden önce kullanıcı uyarılmalıdır.
Bu tür sistemlerde veri saklama süresi ve hizmet kesintisinde verinin ne olacağı önceden yazılı olarak belirlenir. Kurum, verinin nerede tutulduğunu ve erişimi kimin denetlediğini bilmelidir; bu bilgi olmadan denetim yapılamaz.
Yerel bilgisayarda çalışan program ile bulut hizmetini karşılaştırmak, konunun özünü anlamanın en kısa yoludur.
| Ölçüt | Yerel bilgisayar | Bulut hizmeti |
|---|---|---|
| Verinin bulunduğu yer | Cihazın kendi diski | Sağlayıcının uzak sunucusu |
| Bağlantı zorunluluğu | Yoktur, program cihazda açılır | Vardır, istek internet üzerinden gider |
| Kurulum | Gerekli | Genellikle gerekmez |
| Veri silinince | Yalnızca o cihazdan silinir | Merkezden silinir, tüm hesaplar etkilenir |
| Yedekleme | Kullanıcının ayrıca yapması gerekir | Merkezde tek kopya bulunur |
Denetim yaparken şu sorular sorulmalıdır: Veri nerede saklanıyor? Hangi hesaplar erişebiliyor? Bağlantı kesilirse hangi işlemler durur? Veri silindiğinde yedek kalıyor mu? Bu soruların her biri hizmetin koşullarında açık biçimde aranmalıdır.
En sık görülen hata, bulutu bir yedekleme yöntemi sanmaktır. Bulutta tek kopya vardır; merkezde silinen veriyi yerelde bir önbellek geri getirmez. İkinci hata, hizmetin cihazın kendi donanımıyla çalıştığını düşünmektir. Oysa işlem ve saklama cihaz dışında, sağlayıcının sunucularında yapılır. Üçüncü hata ise paylaşım izni verirken hesap sahibini düşünmemektir. Paylaşılan klasördeki bir belge, izni olan her hesap tarafından açılabilir ve silinebilir.
Özetleyecek olursak bulut bilişim, veriyi ve işlemleri uzak sunucularda toplayan, erişimi internet üzerinden sağlayan bir hizmet modelidir. Hizmet modelleri altyapı, platform ve yazılım olarak üçe ayrılır; erişim biçimi genel, özel ve topluluk olarak sınıflandırılır. Bulut bir yedekleme aracı değildir ve internet bağlantısı olmadan çalışmaz. Verinin nerede saklandığını, kimlerin eriştiğini ve saklama süresinin ne olduğunu bilmek kullanıcının sorumluluğundadır.
Kendini dene: Bir sınıf grubu, ortak klasördeki belgelerin yanlışlıkla silinmemesi için yazılı bir kural hazırlasın. Kuralda hesap sahibi, yedekleme sıklığı, paylaşım izni ve silme yetkisinin kimsada olacağı açıkça yazılsın. Yazılan kural, hizmetin koşullarıyla karşılaştırılarak denetlensin.
Bulut bilişim, verileri ve işlemleri kendi cihazımızda değil, internet üzerinden erişilen uzak sunucularda tutma modelidir. İnternet servisi ise o sunucunun çalışma kuralı önceden belli biçimde sunduğu işlevdir. Ekranda gördüğümüz her düğme, arkasında bir sunucuda karşılığı olan bir istektir. Bu konuda bulutun ne…
Bulutta veri, kullanıcının cihazında değil hizmet sağlayıcının uzak sunucusunda saklanır.
Bulutu yedekleme sanmak: Bulutta merkezde tek kopya bulunur; bu kopya silindiğinde yereldeki önbellek onu geri getirmez. Yedek, verinin ayrı bir kopyasının başka bir yerde tutulmasıdır. Veriyi cihazda sandırmak: Ekranda açılan belge cihazın kendi diskinde değil, sağlayıcının sunucusundadır. Cihaz biçimlendirilse bile…
Bulut bilişim: veri ve işlemlerin internet üzerinden erişilen uzak sunucularda tutulması. · Hizmeti kullanan kişi, veriyi sunucuya ağ bağlantısıyla gönderir; cihaz yalnızca arayüz görevi görür. · Altyapı hizmeti, platform hizmeti ve yazılım hizmeti; sağlayıcının sorumluluğunun giderek daraldığı üç modeldir. · Genel…
Bulut hizmeti ile yerel bilgisayarda çalışan program arasındaki temel farkı açıklar. Altyapı, platform ve yazılım hizmeti modellerini karşılaştırarak sınıflandırır. Genel erişime açık, özel ve topluluk bulutu kavramlarını örneklerle uygular.
Bulut üzerinde çalışan bir hizmette veriyi taşıyan temel unsur nedir?
Doğru cevap: A) İnternet bağlantısı
İnternet bağlantısı kavramı Bulut Bilişim ve İnternet Servisleri konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Hangi hizmet modelinde sağlayıcı yalnızca uygulamayı sunar, donanımın ve işletim sisteminin yönetimini kullanıcı üstlenmez?
Doğru cevap: B) Yazılım hizmeti modeli
Bu modelde sağlayıcı uygulamayı kendi sunucularında çalıştırır; donanımı, işletim sisteminin kurulumunu ve yazılım güncellemesini o yönetir. Kullanıcı yalnızca tarayıcıyla erişir ve yerine hiçbir şey kurmaz.
Sınıftaki 30 öğrenci, her biri 40 MB dosya yükleyerek ortak bir bulut klasörü oluşturuyor. Toplam kaç MB veri depolanır?
Doğru cevap: C) 1200 MB
Toplam veri, öğrenci sayısı ile bir öğrencinin yüklediği dosya boyutunun çarpımına eşittir: 30 × 40 = 1200 MB olur. Klasörü açan herkes aynı dosyaları görür, veri kopyalanmaz.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bilişim Teknolojileri için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Bulut Bilişim ve İnternet Servisleri konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç