9. SınıfBilişim Teknolojileri
Bilişim Etiği — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bilişim Etiği ile ilgili temel kavramları açıklar.
- Bilişim Etiği konusunun Bilişim Teknolojilerinin Temelleri dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
- Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
- İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
- Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.
Önemli noktalar
- Bilişim etiği, teknolojinin doğru ve ahlaki kullanımını ifade eder.
- Kişisel verilerin korunması KVKK kapsamında yasal bir zorunluluktur.
- Güçlü parola, iki adımlı doğrulama ve güncelleme temel güvenlik önlemleridir.
- Açık kaynak kod, telif hakkından vazgeçmek anlamına gelmez; lisans kuralları bağlayıcıdır.
- Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ait her bilgidir.
- Siber zorbalık tekrarlayan ve kasıtlı saldırılardır; tek seferlik tartışma değildir.
- Kaynak kod atfı yapılırken lisans metni korunmalı ve özgün çalışmalar belirtilmelidir.
- Etik olmayan bir iş teklifini reddetmek de mesleki bir sorumluluktur.
Formüller ve kurallar
- Bilişim etiği, teknolojinin doğru ve ahlaki kullanımını ifade eder.
- Kişisel verilerin korunması KVKK kapsamında yasal bir zorunluluktur.
- Güçlü parola, iki adımlı doğrulama ve güncelleme temel güvenlik önlemleridir.
- Telif hakkı eser yayıyla doğar; ayrıca kayıt şartı aranmaz.
- MIT: her şey serbest; GPL: değişiklikler de kaynak kodla paylaşılır.
- KVKK: açık rıza, sınırlı amaç, süre sonunda silme ilkeleri uygulanır.
- Dijital ayak izi = paylaşılan içerik + izlenen kayıtlar + hesap bilgileri.
- Copyleft: özgür yazılımın türevleri de özgür kalmak zorundadır.
Sık yapılan hatalar
- Bilişim Etiği ile ilgili kavramları birbirine karıştırmak: Temel kavramları tablo veya zihin haritasıyla ayırt et.
- Uygulamada standartlara ve iş güvenliği kurallarına uymamak: Her adımda güvenlik ve kalite kurallarını uygula.
- Kullanılan araç-gereci amacına uygun seçmemek ve bakımını ihmal etmek: Doğru ekipmanı seç, kullanım öncesi ve sonrası kontrol et.
- Açık kaynağı telifsiz sanmak: Açık kaynak kodun da lisansı vardır; kurallarına uyulmadan çoğaltma ihlal sayılır.
- İnternette bulunan görseli serbestçe kullanmak: Paylaşım, devir değildir; görselin telif durumu izinle belirlenir.
- KVKK'da rızayı önceden alıp keyfî kullanmak: Rıza belirli amaç için istenir; amaç dışında işleyiş ayrı bir ihlaldir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bilişim Etiği konusunu atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştir.
- Önemli noktaları kısa notlar hâlinde çıkarıp düzenli tekrar et.
- Uygulama öncesi iş güvenliği kontrol listesini gözden geçir.
- Lisans sorularında paylaşma zorunluluğu içeren seçeneği ara; GPL türünde vardır.
- KVKK sorularında dört seçeneği rıza, amaç, süre ve güvenlik başlıklarında değerlendir.
- Etik sınavlarında uygulanabilir ve en katı görüneni ayır; gerçek hayatta ikisi birlikte aranır.
- Siber zorbalık ile normal tartışma farkında kasıt ve tekrar eden zarar arayışını kontrol et.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.