Fonksiyonlar

Konu Anlatımı

Fonksiyonlar

Fonksiyonlar, belirli bir görevi yerine getiren yeniden kullanılabilir kod bloklarıdır. Kod tekrarını önler, okunabilirliği artırır.

Fonksiyon Tanımlama

Function Declaration: function fonksiyonAdi(parametreler) { gövde } Function Expression: const fonksiyonAdi = function(parametreler) { gövde } Arrow Function: const fonksiyonAdi = (parametreler) => { gövde }

Parametreler ve Argümanlar

Parametreler fonksiyon tanımlanırken belirlenir. Argümanlar fonksiyon çağrılırken verilen değerlerdir. Varsayılan parametreler: function fn(x = 10) {}.

return İfadesi

return, fonksiyonun sonucunu döndürür ve fonksiyonu sonlandırır. return yazılmazsa undefined döner.

Scope (Kapsam)

Global Scope: Her yerden erişilebilir. Local/Fonksiyon Scope: Yalnızca fonksiyon içinde. Block Scope: {} içinde tanımlı let/const.

Callback Fonksiyonlar

Bir fonksiyona diğer fonksiyonun argüman olarak geçirilmesi. Array.map(), Array.filter(), Array.reduce() gibi yüksek seviyeli fonksiyonlarda yaygın kullanılır.

Fonksiyon Tanımı ve Çağrısı

Fonksiyon (yordam), belirli bir işi yapan ve gerektiğinde çağrılabilen kod bloğudur. Tanımı üç parçadan oluşur: dönüş tipi (geriye ne verileceği), fonksiyon adı ve parametre listesi (girdiler). Fonksiyon çağrılırken parantez içine gerçek (argüman) değerler yazılır; gövdede return ifadesi ile değer geri verilir ya da void ise yalnızca iş yapılır. Fonksiyon kullanmanın temel kazanımları kod tekrarını önlemek, programı parçalara ayırmak ve hatanın tek noktada toplanmasını sağlamaktır.

Parametre, Argüman ve Kapsam

• Parametre tanımdaki yer tutucudur (int a, int b), argüman ise çağrıda gönderilen gerçek değerdir (topla(3, 5)).
• Değer iletimi (by value) yollanırsa fonksiyon içindeki değişiklik çağıranı etkilemez; referans iletimi (by reference) ile değişiklik geri yansır.
• Fonksiyon içinde tanımlanan değişkenler yerel (local)dir; blok bitince erişilemez. Global değişkenler her yerden görünür olur ve izlemeyi zorlaştırır.
• Kendi kendini çağıran fonksiyona özyineleme (recursive) denir; her özyinelemede taban (base) koşulu verilmelidir, aksi hâlde sonsuz çağrı olur.

Adım Adım Fonksiyon Tasarımı

1. Yapılacak işi tek cümlede tanımla ve girdi-çıktıyı belirle.
2. Dönüş tipini seç: sonuç döndürüyorsa int/double, yalnızca işlem yapıyorsa void.
3. Gövdeyi yaz; mümkün olduğunca tek fonksiyonda tek iş yaptır.
4. Çağır, dönen değeri kaydet ve örnek değerlerle hem fonksiyonu hem çağıran kısmı test et.

Örnek Uygulama

notOrt hesaplayan bir fonksiyon 3 sayı alıp ortalamayı döndürür: toplam = n1 + n2 + n3, geri dönüş = toplam / 3. Aynı işlem iki ayrı yerde gerekiyorsa kod iki kez yazılmaz, fonksiyon iki kez çağrılır; düzeltme tek yerde yapılır.

Sınav Odaklı Noktalar

Sınavlar çoğunlukla fonksiyonun kaç kez çağrıldığını, dönen değeri ve parametre-argüman farkını sorar. Özyineleme sorularında taban koşulu ve çağrı sayısını adım adım yazmak çözümü verir.

Ne Öğreneceğiz

Programlama Temelleri dersi kapsamında Fonksiyonlar konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Fonksiyonlar ile ilgili temel kavramları açıklar.
• Fonksiyonlar konusunun Programlama Temelleri dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
• Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
• Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Fonksiyonlar yeniden kullanılabilir kod bloklarıdır; kod tekrarını önler
• Arrow Function: const fn = (param) => { gövde } kısa yazım sağlar
• return fonksiyon sonucunu döndürür; yazılmazsa undefined döner
• Callback fonksiyonlar argüman olarak geçirilir; map, filter, reduce'ta kullanılır
• Fonksiyon tanımda parametre, çağrıda argüman kullanır.
• Return ifadesi fonksiyonu anında sonlandırır; ardındaki kod çalışmaz.
• Void fonksiyon değer döndürmez, yalnızca işlem yapar.
• Global değişken yerine parametre ile veri aktarmak hata riskini azaltır.
• Özyinelemede taban koşulu yoksa çağrı zinciri sonsuza dek uzar.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama: