9. SınıfMatematik
Koşullu Önermeler ve Niceleyiciler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Koşullu önermeyi hipotez ve hüküm ile kurarak doğruluk değerini bulur.
- Koşullu önermenin tersini, karşıtını ve ters-karşıtını ayrı ayrı yazar.
- Bir ifadenin kendisine denk olan eşdeğerini doğruluk tablosuyla sınar.
- Her ve bazı niceleyicilerini kullanarak önerme kurar.
- Niceleyicili önermelerin değlini alırken niceleyici dönüşümünü uygular.
Önemli noktalar
- Koşullu önermeyi bozan tek durum, doğru öncülden yanlış sonuç çıkmasıdır.
- Bir koşullu önerme yalnızca ters-karşıtına denktir, tersine ve karşıtına denk değildir.
- Karşıt önerme, kendisine denk olan türevler arasında yer almaz.
- Niceleyicinin değili alınırken niceleyici ile yüklem birlikte değişir.
- Koşullu önermede ilk bileşen hipotez, ikinci bileşen hükümdür; yer değiştirme tersi oluşturur.
- İfade içindeki 'ise' bağlacını bulmak, sorunun hangi kalıpta olduğunu belirleyen ilk adımdır.
Formüller ve kurallar
- p ⇒ q yalnızca (D, Y) durumunda yanlıştır
- p ⇒ q ≡ ¬p ∨ q
- Ters: q ⇒ p; karşıt: ¬p ⇒ ¬q; ters-karşıt: ¬q ⇒ ¬p
- p ⇒ q ≡ ¬q ⇒ ¬p (ters-karşıt denkliği)
- ¬(p ⇒ q) ≡ p ∧ ¬q
- ¬(∀x, p(x)) ≡ ∃x, ¬p(x)
- ¬(∃x, p(x)) ≡ ∀x, ¬p(x)
Sık yapılan hatalar
- Ters ile ters-karşıtı karıştırmak: p ⇒ q'nun tersi q ⇒ p'dir; kendisine denk olan ise ¬q ⇒ ¬p ters-karşıtıdır.
- Karşıt önermeyi denk sanmak: ¬p ⇒ ¬q ifadesi p ⇒ q'ya denk değildir, yanlış sonuç verir.
- Niceleyiciyi değillendirirken unutmak: 'her' sözcüğü değilde 'bazı'ya dönmeli, yalnızca yüklem değiştirilmemelidir.
- Koşullu önermeyi nedensellik sanmak: p ⇒ q yalnızca doğruluk değerleriyle ilgilidir, zaman sırasını garanti etmez.
- Tek yanlış durumu ararken hükmü es geçmek: Koşullu önermeyi bozan durum yalnızca hipotez doğru, hüküm yanlışken oluşur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Koşullu önermenin değerini bulmak için ¬p ∨ q eşitliğini kullan, tabloyu baştan kurmadan sonuca ulaş.
- 'İse' geçen sorularda önce hipotezi ve hükmü ayrı renkle işaretle, ardından türevleri yaz.
- Denklik sorularında dört durumu hızlıca deneyip tek yanlış satırı arayan ifadeyi ele.
- Niceleyicili cümlelerde önce niceleyiciyi çerçevele, değilde yalnızca onun dönüşümünü uygula.
- Ters-karşıtın denkliğini ezberle; soruda 'hangisi kendisine denktir' kalıbı neredeyse her yıl çıkar.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Koşullu Önermeler ve Niceleyiciler konusunun çözümlü sorularını çöz.