9. SınıfMatematik
Önermeler ve Bileşik Önermeler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Önermeyi ve doğruluk değerini tanımlayarak önerme olmayan cümleleri ayırt eder.
- Bileşik önermeleri 've', 'veya' ve 'değil' bağlaçlarıyla kurar ve doğruluk tablosunu adım adım oluşturur.
- De Morgan kurallarını kullanarak verilen bileşik önermenin eşdeğerini bulur.
- Totoloji ile çelişkiyi doğruluk tablosu üzerinden ayırt eder.
- Sınav sorularında karmaşık önermeleri parantez önceliğine göre değerlendirerek sonuca ulaşır.
Önemli noktalar
- Bir önermenin doğruluk değeri yalnızca doğru (D) veya yanlış (Y) olabilir, ikisi birden olamaz.
- Soru, emir, dilek ve ünlemler yargı bildirmediği için önerme olarak değerlendirilmez.
- n önermenin doğruluk tablosunda 2ⁿ satır bulunur; dört önermede 16 satır vardır.
- 've' bağlacında tek bir yanlış bileşen önermeyi tamamen yanlış yapar.
- De Morgan kuralında bağlaç ile tüm bileşenler birlikte değişir, yalnızca biri değil.
- Her satırda doğru çıkan bileşik önerme totoloji, her satırda yanlış çıkan çelişkidir.
Formüller ve kurallar
- p ∧ q: yalnızca (D, D) durumunda doğrudur, diğer üç durumda yanlıştır
- p ∨ q: yalnızca (Y, Y) durumunda yanlıştır, diğer durumlarda doğrudur
- ¬p: önermenin doğruluk değerini tersine çevirir (D ↔ Y)
- ¬(p ∧ q) ≡ ¬p ∨ ¬q (De Morgan)
- ¬(p ∨ q) ≡ ¬p ∧ ¬q (De Morgan)
- n önermenin doğruluk tablosunda 2ⁿ satır bulunur
- Totoloji: tüm satırlarda D; çelişki: tüm satırlarda Y
Sık yapılan hatalar
- Soru cümlesini önerme saymak: 'Bugün hava nasıl?' sorusu yargı bildirmediği için önerme değildir.
- 'veya' ile 've'yi karıştırmak: p ∨ q tek doğruyla doğrudur, p ∧ q ise iki doğruyu da şart koşar.
- Değili alırken bağlacı değiştirmemek: ¬(p ∧ q) ifadesinin eşdeğeri ¬p ∧ ¬q değil, ¬p ∨ ¬q'dır.
- Doğruluk tablosunu eksik kurmak: n önermenin tablosunda 2ⁿ satır vardır; dört satırlık tablo yalnızca iki önermeye yeter.
- Totoloji ile çelişkiyi tersine almak: Tüm satırda doğru olana totoloji, tüm satırda yanlış olana çelişki denir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Doğruluk tablosuna p ve q sütunlarını sırayla D-D, D-Y, Y-D, Y-Y yazarak hiç durumu atlamadan ilerle.
- 'veya' bağlacında yalnızca (Y, Y) durumunda sonuç yanlıştır; bu ayrıntı soruları hızla çözdürür.
- De Morgan kuralını uygularken önce bağlacı değiştir, sonra her bileşeni tek tek değille.
- Karmaşık ifadelerde parantez içini önce değerlendirip sonucu tek bir önermeye indirge.
- Totoloji sorularının tüm satırlarını kontrol et; tek bir yanlış satır ifadeyi totoloji olmaktan çıkarır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Önermeler ve Bileşik Önermeler konusunun çözümlü sorularını çöz.