9. SınıfKimya
Laboratuvar Güvenliği ve Kimyasal Maddeler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Laboratuvar genel güvenlik kurallarını gerekçesiyle birlikte sıralar.
- Kişisel koruyucu ekipmanları doğru yerde ve doğru biçimde kullanır.
- Tehlike sembollerini ve kimyasal madde etiketinde bulunması gereken bilgileri tanır.
- Asit, baz ve yanıcı maddelerin saklanma koşullarını açıklar.
- Laboratuvar kazalarında izlenecek ilk yardım adımlarını doğru sırayla uygular.
Önemli noktalar
- Laboratuvara girerken önlük ve emniyet gözlüğü zorunludur; yemek ve içmek yasaktır.
- Kimyasal maddeler asla ağızla çekilir, pipetleme lastik ampulle yapılır.
- Kırık cam elle toplanmaz, fırça veya kartonla kırık cam kutusuna aktarılır.
- Göz ve yüz hizasında tepkime kabı ısıtılmaz, kapaklı kap asla kapalı ısıtılmaz.
- Etiketinde tehlike sembolü ve saklama koşulu olmayan kap kullanılmaz.
- Su, elektrik yangınında kullanılmaz; yangın türüne uygun söndürücü seçilir.
Formüller ve kurallar
- Kimyasal temas: önce bol su (en az 15 dk), sonra nötralizasyon, sonra bildirim
- Asit dökülmesi: su → sodyum bikarbonat çözeltisi ile nötralize
- Baz dökülmesi: su → seyreltik asit ile nötralize
- Güçlü asidi seyreltirken asit suya eklenir, su asla aside eklenmez
- Elektrik yangını: su yasak, kuru kimyevi toz veya karbondioksit kullanılır
- beher ≈ yaklaşık ölçüm; ölçü silindiri = hassas hacim ölçümü
- Saklama: asit ↔ baz ayrı, yanıcı ↔ oksitleyici ayrı, ışıksız-serin ortam
Sık yapılan hatalar
- Asidi suya değil, suyu aside dökmenin denmesi: Ters yönde döküm ısı artışına ve sıçramaya yol açar; doğru kural asit suya azar azar eklenir.
- Elektrik yangınında su kullanmak: Su iletken olduğundan yangını büyütmekle kalmaz, çarpılma riski de yaratır; kuru kimyevi toz kullanılır.
- Gözü elle ovuşturmak: Kimyasal sıçradığında göz ovuşturulmaz; göz on beş dakika yıkanır ve sağlık birimine başvurulur.
- Kırık camı elle toplamak: Kesik riski nedeniyle cam fırça veya kartonla toplanır ve kırık cam kutusuna atılır.
- Beher bardakla hassas ölçüm yapmak: Beher yaklaşık ölçüm içindir; hassas hacim için ölçü silindiri kullanılmalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Güvenlik sorusunda ilk müdahaleyi bul: kimyasal temas için önce su, yangın için önce kaynak kesme.
- Şıklarda su geçen yangın sorularında elektrik var mı diye hemen kontrol et.
- Ölçüm aleti sorularında hassasiyeti düşün: yaklaşık mı, hassas mı? Beher yaklaşık, silindir hassastır.
- Saklama sorularında ikiliyi ayır: asit-baz ayrı, yanıcı-oksitleyici ayrı durur.
- Etiket sorularında dört bilgiyi ara: madde adı, üretici, tehlike sembolü, saklama koşulu.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Laboratuvar Güvenliği ve Kimyasal Maddeler konusunun çözümlü sorularını çöz.