9. SınıfKimya

Kohezyon Kuvvetleri ve Yüzey Gerilimi — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Kohezyon kuvvetini, aynı maddenin tanecikleri arasındaki çekim olarak tanımlar ve açıklar.
Yüzey gerilimini, sıvının yüzey alanını en küçük değere indirme eğilimi olarak açıklar.
Yüzeydeki taneciklerin sıvı içindeki taneciklerden farklı durumunu mikroskobik düzeyde açıklar.
Yüzey gerilimini etkileyen sıvı cinsi, sıcaklık ve eklenen madde gibi etkenleri belirler.
Yüzey geriliminin birimini ve ölçüm ilkesini tanır.
Küresel damla biçimi, kılcal yükselme ve su üzerinde yüzen cisim gibi olayları yüzey gerilimiyle ilişkilendirir.

Kohezyon kuvveti aynı maddenin tanecikleri arasındaki çekimdir; maddeyi bir arada tutan temel etkendir.
Sıvının yüzeyindeki taneciklerin üst tarafında tanecik bulunmaz, bu nedenle net kuvvet içe yönlüdür.
Yüzey gerilimi, sıvının yüzey alanını en küçük değere indirme eğilimidir ve birimi newton bölü metredir.
Suyun yüzey gerilimi yüksektir; bunun nedeni su molekülleri arasında kurulan güçlü hidrojen bağlarıdır.
Sıcaklık yükseldikçe tanecikler arası çekim zayıflar ve yüzey gerilimi azalır.
Deterjan ve sabun yüzey etkin maddelerdir; yüzey gerilimini düşürerek sıvının ıslatıcılığını artırır.
Aynı sıvının farklı büyüklükteki damlalarının yüzey gerilimi aynıdır; yüzey gerilimi madde ve sıcaklığa bağlıdır.

Kohezyon: aynı cins maddelerin tanecikleri arasındaki çekim kuvveti
Yüzey gerilimi: sıvının yüzey alanını en küçük değere indirme eğilimi
Yüzey gerilimi birim formülü: γ = F / L (kuvvet / kenar uzunluğu); birimi N/m (birim SI sisteminde newton bölü metre)
Sıvının iç kısmındaki taneciğe etki eden net kuvvet yaklaşık sıfırdır
Yüzeydeki taneciğe etki eden net kuvvet içe (sıvının iç kısmına) doğrudur
Damlaların küresel olması: aynı hacim için en küçük yüzey alanına sahip cisim küredir; küre yüzey alanı S = 4·π·r²
Köpük ince zardır ve iç ve dış olmak üzere iki yüzey taşır
Sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi azalır; deterjan ve sabun yüzey gerilimini belirgin biçimde düşürür

Yüzey gerilimini sıvının iç kısmındaki taneciklerde aramak: Sıvının içindeki tanecikler dengeli çekim altındadır; asıl etkili olan, yüzeydeki taneciklerin alt tarafta komşu bulamaması nedeniyle içe yönlü çekilmesidir.
Yüzey geriliminin sıcaklıkla arttığını düşünmek: Sıcaklık yükseldikçe tanecikler arası çekim zayıflar, yüzey moleküllerini içe çeken kuvvet azalır ve yüzey gerilimi düşer.
Suyun yüzey geriliminin düşük olduğunu sanmak: Su molekülleri arasında güçlü hidrojen bağları kurulduğu için suyun yüzey gerilimi pek çok sıvıdan daha yüksektir.
Yüzey gerilimini yalnızca su için geçerli saymak: Cıva gibi metaller de çok yüksek yüzey gerilimine sahiptir; bunun nedeni tanecikleri arasındaki güçlü kohezyon kuvvetidir.
Yüzey geriliminin birimini newton bölü metre kare sanmak: Yüzey gerilimi, yüzeyin kenarı boyunca etki eden kuvvetin kenar uzunluğuna oranıdır; birimi newton bölü metredir.
Yüzey etkin maddelerin yüzey gerilimini artırdığını düşünmek: Deterjan ve sabun tanecikler arasına girerek çekimi zayıflatır; yüzey gerilimi belirgin biçimde düşer ve ıslatıcılık artar.

Bir olayda sıvı yüzeyi korunuyor veya küçülüyorsa yüzey gerilimini araştırın; yüzey alanını küçültme eğilimi işaretidir.
Deney sorularında önce hangi cismin yüzeye temas ettiğini, sonra yüzeyin neden zar gibi davrandığını yazın.
Yüzey gerilimi birimi sorusunda kuvvetin kenar uzunluğuna bölündüğünü hatırlayın; alan değil uzunluk kullanılır.
Deterjan ve sabun görülen her soruda yüzey geriliminin düştüğünü ve ıslatıcılığın arttığını yazın.
Sıcaklık sorularında ters orantı kuralını uygulayın; sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi azalır.
Kohezyon ve adezyon karşılaştırmasında önce hangi taneciklerin çekildiğini belirtin, sonra sonuca geçin.