9. SınıfKimya

Zayıf Etkileşimler — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Zayıf etkileşimlerin güçlü bağlardan farkını açıklar.
Hidrojen bağı oluşum koşulunu doğru biçimde belirler.
Dipol-dipol ve London kuvvetlerini polarite ve molekül ağırlığına göre ayırt eder.
Kaynama ve erime noktası değişimlerini etkileşim türüyle ilişkilendirir.
Suyun anomali ve önemini moleküler düzeyde açıklar.

Zayıf etkileşimler erime, buharlaşma ve çözünme süreçlerinde kırılır; kimyasal bağlar değil.
Hidrojen bağı yalnızca N, O veya F'a bağlı hidrojenle oluşur.
London kuvveti her maddede vardır ve molekül büyüdükçe güçlenir.
Dipol-dipol etkileşimi yalnızca polar moleküller arasında görülür.
Suyun 100 °C kaynaması ve 4 °C'de en yoğun olması hidrojen bağının sonuçlarıdır.
Kaynama noktası arttıkça tanecikler arası etkileşim güçlenir.

Güç sırası: iyonik/kovalent/metalik bağ >> hidrojen bağı > dipol-dipol > London
Hidrojen bağı: N, O veya F'a bağlı H ile başka molekülün N, O, F'i arasında oluşur
London kuvveti molekül ağırlığı/artışıyla güçlenir: F₂ (−188 °C) → I₂ (184 °C)
Benzer benzeri çözer: polar madde polar solventte, apolar madde apolar solventte çözünür
Suyun yoğunluğu 4 °C'de 1 g/cm³ ile en yüksektir; buzdan hafif olduğu için yüzer
Buharlaşma endotermiktir; vücuttan ısı alarak serinletir
Su 0 °C'de donar, 100 °C'de kaynar (1 atmosfer basıncında)

HCl veya H₂S'te de hidrojen bağı olduğunu sanmak: Hidrojen bağında hidrojen doğrudan N, O veya F'a bağlı olmalıdır; Cl ve S bu koşulu sağlamaz.
Buharlaşmayı sıcaklık artışı sanmak: Buharlaşma çevreden ısı alır, ortamı serinletir; yalnızca yüzeydeki en hızlı moleküllerin kaçışıdır.
Kaynama noktasını molekül büyüklüğüne bağlamayı atlamak: Hidrojen bağı yoksa kaynama noktası moleküler ağırlıkla artar (F₂' den I₂'ye).
Zayıf etkileşimleri kimyasal bağ sanmak: Buharlaşan suda O-H bağları kırılmaz, yalnızca moleküller birbirinden ayrılır.
Suyun 4 °C anomalisini unutmak: Suyun en yüksek yoğunluğu 4 °C'dedir; 0 °C'de değil, bu nedenle buz değil su üstte kalır.

Sıralama sorusunda önce hidrojen bağını ara; varsa o madde serinin dışında kalır.
Hidrojen bağı şıklarında N-O-F kuralını doğrula, hidrojenin hangi atoma bağlı olduğuna bak.
Düşük erime ve kaynama noktası görürsen moleküllü yapı ve zayıf etkileşim diye düşün.
Çözünürlük sorularında önce polariteyi belirle, ardından benzer benzeri çözer ilkesini uygula.
Suyun anomali sorularında yoğunluk ile sıcaklık ilişkisini 4 °C üzerinden kur.