Konu Anlatımı
Şehirdeki Yerler ve Kelime Dağarcığı
Bir şehirde günlük yaşamın sürdüğü yapılar, sınavlarda en sık çıkan kelime grubunu oluşturur. Bunların çoğu İngilizcede işlevine göre adlandırılır: bank (banka), supermarket (süpermarket), pharmacy veya chemist's (eczane), hospital (hastane), library (kütüphane), museum (müze), cinema (sinema), park, square (meydan), post office (postane), bus station (otogar), market (pazar yeri), bakery (fırın), café, restaurant, hotel, town hall (belediye binası), university (üniversite), stadium (stadyum). Telaffuzda dikkat edilecekler: pharmacy /ˈfɑːməsi/, museum /mjuˈziːəm/, bakery /ˈbeɪkəri/.
Bu kelimeler bir yerin tarifinde bulunurken yön edatlarıyla birleştirilir: The bank is next to the supermarket. The museum is opposite the square. Ayrıca göreve göre farklı yapılar seçilmelidir: mektup göndermek post office'a, para çekmek bankaya, ilaç almak pharmacy'ye gidilir. Sınavlarda eşleştirme sorularında bu işlev-eşleşme bilgisi doğrudan ölçülür.
Kır, Köy ve Doğa Sözcükleri
Şehir dışındaki yaşamı anlatan kelimeler village (köy), countryside (kır bölgesi), farm (çiftlik), field veya arable land (tarla), orchard (meyve bahçesi), vineyard (bağ), forest (orman), river (nehir), mill (değirmen), cottage (kulübe, kır evi), barn (ahır), haystack (saman yığını) biçimindedir. Kır hayatıyla ilgili fiiller arasında plant (dikmek), harvest (hasat etmek), milk (sağmak), feed (beslemek) bulunur. countryside sözcüğü telaffuzda /ˈkʌntrisaɪd/ şeklinde okunur ve sayılamaz bir isimdir; bu nedenle the countryside biçiminde belirliyiyle kullanılır.
Kır ve şehir karşılaştırılırken yaygınlık ifadeleri devreye girer: a lot of / plenty of (bol miktarda), a few (birkaç, çoğul isimle), a little (biraz, sayılamaz isimle), few (az, olumsuz anlam), little (az, olumsuz anlam), no (hiç). Örneğin There are a few shops in the village. cümlesi birkaç dükkânın varlığını, There are few shops in the village. cümlesi ise dükkânların yetersizliğini anlatır; aradaki anlam farkı sınavda sık sorulur.
Yerleşim Yerini Nitelendiren Sıfatlar
Bir yerleşim yerini anlatırken kullanılan sıfatlar ikiye ayrılır: olumlu ve olumsuz nitelikler. Olumlu taraf busy (yoğun), lively (canlı), modern, historical (tarihî), clean, well-organised, peaceful (sakin), attractive (çekici) kelimeleridir; olumsuz taraf ise crowded (kalabalık), noisy (gürültülü), polluted (kirli), dull (sıkıcı), traffic-congested (trafik sıkışıklığı olan) kelimeleridir. Sıfatlar isimden önce gelir: a quiet village. ve be fiilinden sonra predikatif kullanılabilir: The village is quiet.
Bir şehri tanıtırken erişim ve olanaklar da belirleyicidir: easy to reach (ulaşımı kolay), well-connected (ulaşım ağı iyi), full of facilities (olanaklarla dolu), close to the centre (merkeze yakın). Bu ifadeler kompozisyon ve diyalog sorularında sıkça kullanılır. Ayrıca büyüklük belirteçleri olan big, small, large, tiny, huge sıfatları yerleşim yerinin nüfusunu değil, ölçeğini anlatır: a big city ile a large town farklı algılanabilir.
Yön Tarifi Yapmak
Yön tarifinde emir kipi kullanılır ve özne genellikle atlanır: Go straight ahead. Turn left at the corner. Take the second turning on the right. The bus stop is on your right. Bütün bu ifadeler yön edatlarıyla birlikte çalışır: left, right, straight, past (geçerek), through (içinden), towards (doğru), along (boyunca). Bir yerin uzaklığını belirtmek için ise it's five minutes' walk (beş dakikalık yürüyüş) veya it's about two kilometres away kullanılır.
| Konu | Şehir | Kır |
|---|
| Ulaşım | underground, taxi, bus, traffic | tractor, horse, narrow roads |
| Yerler | skyscraper, flat, shopping mall | farm, cottage, field |
| Sıfatlar | busy, noisy, crowded, modern | quiet, peaceful, rural, green |
| Sorunlar | air pollution, litter, jam | isolation, limited services |
Sınav Odaklı: Karşılaştırma ve Seçim Soruları
Karşılaştırma sorularında önce iki seçeneğin hangi ölçütte tartışıldığına bakılır: ulaşım, huzur, iş imkânı, maliyet. Şıklar çoğunlukla sıfat kalıplarıyla kurulur: more convenient, less expensive, quieter than. Karşılaştırma yapılmadan önce comparative kalıplarının bilinmesi gerekir; ancak bu konuda yalnızca sıfat seçimi isteniyorsa bağlam yeterlidir. Örneğin trafikten şikâyet varsa crowded veya noisy, huzur aranıyorsa peaceful veya quiet doğru şıktır.
Betimleme sorularında ise sıralama kuralı işler: yerleşim yeri adı, konumu, en belirgin özelliği, ardından örnekler. The town is famous for its old castle and it attracts thousands of visitors every year. gibi cümleler hem kelime hem de yapı bilgisini birlikte ölçer. There is/there are yapıları ile yön tarifi kalıplarını birleştirmek, bu konunun sınavdaki en yaygın soru tipidir.
Ne Öğreneceğiz
Şehir ve kır sözcükleri, yerleşim yeri sıfatları, yön tarifi ve yerleşim yeri karşılaştırmaları Bu konuda ögrenme çıktıları:
- Şehirdeki kamu yapılarını ve iş yerlerini İngilizce adlarıyla birlikte kullanır.
- Kır, köy ve tarım alanlarıyla ilgili temel kelimeleri telaffuz notlarıyla söyler.
- Yerleşim yerlerini nitelendiren sıfatları doğru bağlamda kullanır.
- Yön tarif ederken go straight, turn left gibi ifadeleri cümle içinde kullanır.
- Şehir ile kırdaki yaşamı karşılaştıran betimleme cümlesi kurar.
Ön Bilgi
Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:
- Şehirdeki yapıların İngilizce adları işlevleriyle eşleştirilmelidir: eczane için pharmacy kullanılır.
- countryside sayılamazdır ve the countryside biçiminde belirliyiyle kullanılır.
- a few ile few arasındaki fark anlamdadır: a few umut verir, few eksikliği vurgular.
- Yön tarifinde emir kipi kullanılır; özne genellikle söylenmez: Turn left, not You turn left.
- Sıfatlar isimden önce geldiği gibi be fiilinden sonra da kullanılabilir: The village is peaceful.
- Yer adları ile yapı adları birleştiğinde büyük harf kuralı yapı adlarında geçerlidir.
Basit Örnek ve Günlük Yaşam
Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:
Soru: İlacını almaya giden biri hangi yere gitmelidir? Cümleyi kurunuz.
- İlaç satan yapı eczanedir; İngilizcesi pharmacy veya chemist's'tir.
- Yer edatı için at veya to kullanılır: go to the pharmacy.
- Cümle Present Simple ile ve özne I ile kurulur.
Sonuç/cevap: I go to the pharmacy to get my medicine.
Adım Adım Çözülmüş Örnek
Örnek 1: İşlev ve Yer Eşleştirmesi konusunun adımları:
- İlaç satan yapı eczanedir; İngilizcesi pharmacy veya chemist's'tir.
- Yer edatı için at veya to kullanılır: go to the pharmacy.
- Cümle Present Simple ile ve özne I ile kurulur.
Karşılaştırma Tablosu
| Kavram | Açıklama |
|---|
| Şehirdeki yapıların İngilizce adları işl | Şehirdeki yapıların İngilizce adları işlevleriyle eşleştirilmelidir: eczane için pharmacy kullanılır. |
| countryside sayılamazdır ve the countrys | countryside sayılamazdır ve the countryside biçiminde belirliyiyle kullanılır. |
| a few ile few arasındaki fark anlamdadır | a few ile few arasındaki fark anlamdadır: a few umut verir, few eksikliği vurgular. |
| Yön tarifinde emir kipi kullanılır; özne | Yön tarifinde emir kipi kullanılır; özne genellikle söylenmez: Turn left, not You turn left. |
| Sıfatlar isimden önce geldiği gibi be fi | Sıfatlar isimden önce geldiği gibi be fiilinden sonra da kullanılabilir: The village is peaceful. |
| Yer adları ile yapı adları birleştiğinde | Yer adları ile yapı adları birleştiğinde büyük harf kuralı yapı adlarında geçerlidir. |
Özet
Şehir ve kır sözcükleri işlevleriyle birlikte öğrenilmelidir: eczane pharmacy, postane post office, çiftlik farm, tarla field. Yerleşim yerleri sıfatlarla nitelenir ve sıfat isimden önce gelir. Yön tariflerinde emir kipi ile go straight, turn left gibi kalıplar kullanılır. few ile a few arasındaki anlam farkı ve countryside'ın sayılamaz oluşu, sınavlarda en çok kontrol edilen ayrıntılardır.
Kendini Dene
Soru: Şehir ile kır hayatını karşılaştıran iki paragraf yaz; her iki yaşam biçimini de en az üç sıfatla nitelendir.
Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Şehir hayatı için en az üç doğru ifade 4 puan; kırsal hayat için en az üç doğru ifade 4 puan; karşılaştırmalı sıfatların (quieter, busier vb.) doğru kullanımı 4 puan; metnin düzeni ve anlaşılırlığı 3 puan. Toplam 15 puan.
Sık Yapılan Hatalar
<b>a few ile few'ı eş anlamlı sanmak:</b> There are few books. azlığı, There are a few books. ise yeterliliği anlatır; sınavlarda anlam farkı sorulur.
<b>the countryside yerine countryside demek:</b> countryside sayılamaz bir isimdir ve belirliyken the ile kullanılır: I live in the countryside.
<b>Yön tarifinde özne kullanmak:</b> You turn left at the bank. yerine turn left at the bank. denir; emir kipinde özne düşer.
<b>Sıfatı isimden sonra koymak:</b> a city busy yerine a busy city doğrudur; İngilizcede tanımlayıcı sıfat isimden önce gelir.
<b>a little ile a few'ı karıştırmak:</b> a little sayılamaz isimle (a little water), a few çoğul isimle kullanılır (a few bottles).