9. SınıfFizik

Işığın Yansıması ve Düz Aynada Görüntü — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Açıklar: ışığın doğru yayılma ilkesini ve saydam olmayan cisimlerde gölge oluşumunun nedenini açıklar.
Uygular: yansıma yasasını kullanarak verilen geliş açısına karşılık gelen yansıma açısını bulur.
Belirler: düz aynada görüntünün sanal oluşunu, cisimle aynı büyüklükte ve aynaya aynı uzaklıkta bulunmasını belirler.
Çizer: düzlem aynada görüntünün yerini ışın çizimleriyle tek kızak yöntemine göre çizerek gösterir.
Karşılaştırır: düz ayna, çukur ayna ve tümsek aynanın görüntü doğası, büyüklüğü, konumu ve kullanımını karşılaştırır.

Işık saydam ortamlarda doğru çizgisel yolda yayılır; ışık çizgileri birbirini kestiği yerlerde tam karanlık oluşur.
Saydam olmayan cisimler ışığı geçirmez; cismin arkasında ışığın ulaşamadığı bölgeye gölge denir.
Yansıma yasasına göre geliş açısı ile yansıma açısı birbirine eşittir; açılar yüzeye dik normalden ölçülür.
Düz aynadaki görüntü sanaldır, cisimle aynı büyüklüktedir ve aynanın arkasında cisimle aynı uzaklıkta bulunur.
Düz aynada görüntü, aynaya göre cismin simetrik konumunda olduğu için yazının sağ ve sol yerleri yer değiştirmiş görünür.
Pürüzsüz yüzeyler düzenli yansıma, pürüzlü yüzeyler dağınık yansıma yapar; pürüzlü yüzeyde net görüntü oluşmaz.
Çukur aynanın görüntüsü cisme yakınken büyük ve sanal, cisim uzaklaştıkça büyük ve gerçek olur.
Tümsek aynanın görüntüsü daima sanal ve küçüktür; görüntünün küçük olması görüş alanını genişletir.
Işığın hızı 3 · 10⁸ m/s düzeyindedir; bir yıl içinde ışık yılı adı verilen mesafeyi kat eder.

Yansıma yasası: geliş açısı = yansıma açısı
Açılar normalden ölçülür: yüzeyle yapılan açı + normalle yapılan açı = 90 derece
Düz aynada konum kuralı: cismin aynaya uzaklığı = görüntünün aynaya uzaklığı
Düz aynada boyut kuralı: cismin boyu = görüntünün boyu
Aydınlanma = ışık akısı / aydınlatılan alan
Gölge benzerliği: gölge boyu / cisim boyu = ışık uzaklığı / cisim uzaklığı
Işığın hızı 3 · 10⁸ m/s düzeyindedir; saniyede yaklaşık 300000 km yol alır
Işık yılı, ışığın bir yılda kat ettiği mesafedir

Geliş açısını yüzeyden ölçmek: Açılar ayna yüzeyine dik olan normalden ölçülür. Yüzeyle ölçülen açı, normalle ölçülen açının tamamlayıcısıdır.
Yansıma açısını geliş açısının yerine yazmak: Geldiği açıyla gittiği açı eşittir; ışık aynanın diğer tarafına geçmez, geri döner.
Düz aynadaki görüntüyü gerçek saymak: Görüntü, ışık ışınlarının gerçekte kesişmediği sanal bir noktadır; ışık uzatılarak bulunur ve ekranda yakalanamaz.
Görüntünün aynaya uzaklığını iki kat almak: Kural, cismin aynaya uzaklığının görüntünün aynaya uzaklığına eşit olmasıdır; iki kat değildir.
Düz aynada görüntünün boyunu değişmiş saymak: Düz aynada görüntü cismin boyuyla aynıdır. Çukur ve tümsek aynadaki büyüme küçülme bu kuralı kapsamaz.
Her parlak yüzeyin ayna gibi davrandığını düşünmek: Yalnız pürüzsüz yüzeyler düzenli yansıma yapar; kâğıt ve duvar gibi pürüzlü yüzeyler ışığı dağıtır.
Yansımayı ışığın çarparak durması sanmak: Yansıma, ışığın yüzeyden geri dönerek yön değiştirmesidir; ışık yok olmaz, enerjisini korur.
Gölge ile yansımayı aynı olay saymak: Gölge, saydam olmayan cismin arkasında ışığın ulaşamadığı bölgedir; yansıma ise yüzeye düşen ışığın geri dönmesidir.

Şekil çizerken önce ayna yüzeyini düz bir çizgi olarak çiz, sonra yüzeye dik normali göster; normal kalemle çizilir.
Açı sorularında açıyı yüzeyden değil normalden ölç; ikisi birlikte 90 derece yapar.
Düz aynada görüntüyü çizerken yansıyan ışınları uzat; kesiştirmek görüntüyü gerçekmiş gibi gösterir.
Kâğıt katlama deneyinde katlama çizgisinin aynaya dik olmasına dikkat et; değilse ölçüm hatalı olur.
Işık hızı sorusunda sorulan birimi önce yaz; saniyede kaç kilometre soruluyorsa metre değeriyle uğraşma.
Küresel ayna sorusunda önce cismin aynaya uzaklığına bak; yakın mı uzak mı buna göre görüntü değişir.
Gölge sorularında ışık kaynağının nokta mı alan mı olduğunu kontrol et; alan kaynakta gölge kenarı yumuşaktır.