Vektörler ve Bileşke Büyüklükler

Fizik · 9. Sınıf · Fizik Bilimine Giriş

Fizikte büyüklükler ikiye ayrılır. Yalnızca büyüklüğü olan, yani miktarı söylendiğinde tam olarak anlaşılan büyüklüklere skaler büyüklük denir. Kütle, süre, sıcaklık, enerji ve alan skalerdir; 5 kg kütle denildiğinde ne yöne bakılacağı sorusu anlamsızdır. Buna karşılık vektörel büyüklük hem büyüklüğü hem de yönü ifade eder. Yer değiştirme, hız, ivme ve kuvvet vektörel büyüklüklerdendir. Bir aracın 60 km/sa sürati tek başına yetmez; kuzeye mi yoksa doğuya mı gittiği de belirtilmelidir. Yönü göstermek için genellikle ok kullanılır. Okun başlangıcı vektörün başlangıç noktasını, okun uzunluğu…

Vektörler ve Bileşke Büyüklükler Kazanımları

Skaler ve vektörel büyüklükleri verilen örneklerle doğru biçimde sınıflandırır.
Bir vektörü büyüklüğü ve yönü ile birlikte gösterir ve grafik üzerinde ifade eder.
Aynı yönde ve zıt yönde etki eden vektörlerin bileşkesini hesaplar.
Bileşke kuvvet ile denge kuvvetini birbirinden ayırarak örneklerle açıklar.
Günlük hayattaki kuvvet ve hız durumlarını vektörel olarak yorumlar.

Örnek Sorular ve Çözümleri

Örnek Soru 1 kolay

Bir yer değiştirmeyi tam olarak tanımlamak için hangi bilgiler gereklidir?

A) Büyüklüğü ve yönü
B) Yalnızca büyüklüğü
C) Yalnızca başlangıç noktası
D) Yalnızca geçen süre

Doğru cevap: A) Büyüklüğü ve yönü

Yer değiştirme vektörel büyüklüktür; miktarı kadar hangi yönde olunduğu da belirtilmelidir.

Örnek Soru 2 orta

Bileşkesi sıfır olan kuvvetler için ne söylenebilir?

A) Cisim mutlaka durmalıdır
B) Cisim durgun ya da sabit hızla hareket hâlindedir
C) Cisim mutlaka hızlanmalıdır
D) Cisim mutlaka yavaşlar

Doğru cevap: B) Cisim durgun ya da sabit hızla hareket hâlindedir

Bileşke sıfırsa net kuvvet yoktur; cisim duruyor ya da sabit hızla düzgün doğrusal hareket yapıyordur.

Örnek Soru 3 zor

Bir noktaya etki eden 30 N doğu, 30 N batı ve 20 N güney kuvvetlerinin bileşkesi kaçtır?

A) 0 N
B) 20 N batı
C) 20 N güney
D) 20 N doğu

Doğru cevap: C) 20 N güney

Doğu ile batı kuvvetleri birbirini götürür: 30 − 30 = 0 N. Geriye yalnızca 20 N güney kuvveti kaldığı için bileşke 20 N güneydir.

Konu Anlatımının Tamamı

Vektörler ve Bileşke Büyüklükler konu anlatımını açÇözümlü örnekler, formüller, ipuçları ve tüm sorular · 9. Sınıf Fizik

Bu sayfa Vektörler ve Bileşke Büyüklükler konusu için hazırlanmış kısa bir özetdir. Tam içerik için ders sayfasını açabilir, DersTeders ana sayfasından diğer konulara geçebilirsin.