9. SınıfFizik
Isı Alışverişi ve Hâl Değişimi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Karışımda denge sıcaklığını hesaplar.
- Hâl değişimlerinde sıcaklık ve ısı ilişkisini açıklar.
- Suyun erime ve buharlaşma ısılarını hesaplamada kullanır.
- Isı miktarı ile sıcaklık değişimini ayrı ayrı hesaplar.
- Günlük hayattaki hâl değişimlerini fiziksel olarak yorumlar.
Önemli noktalar
- Karışımda kaybedilen ısı, kazanılan ısıya eşittir.
- Hâl değişimleri sırasında sıcaklık sabit kalır, yalnızca ısı değişir.
- Suyun erime ısısı 80 kcal/kg, buharlaşma ısısı 540 kcal/kg'dır.
- Sıcaklık değişiyorsa Q = m·c·ΔT, hâl değişiyorsa Q = m·L kullanılır.
- Buz 0 °C'de erirken ve su 100 °C'de kaynarken sıcaklık artmaz.
- Denge sıcaklığı, kütlelerin ağırlıklandırılmasıyla bulunur.
Formüller ve kurallar
- Denge sıcaklığı: T = (m₁T₁ + m₂T₂) ÷ (m₁ + m₂)
- Hâl değişimi: Q = m · L
- Sıcaklık değişimi: Q = m · c · ΔT
- Suyun erime ısısı: 80 kcal/kg
- Suyun buharlaşma ısısı: 540 kcal/kg
- Hâl değişiminde sıcaklık sabit kalır
Sık yapılan hatalar
- Hâl değişiminde sıcaklığın arttığını sanmak: Erime ve kaynama sırasında sıcaklık sabit kalır.
- Denge sıcaklığını iki sıcaklığın basit ortalaması almak: Kütleler farklıysa ağırlıklı ortalama alınır.
- Hâl değişiminde Q = m·c·ΔT kullanmak: Orada ΔT sıfırdır; Q = m·L formülü gerekir.
- Erime ile buharlaşma ısılarını karıştırmak: Su için erime 80 kcal/kg, buharlaşma 540 kcal/kg'dır.
- Kaynama noktasını her basınçta 100 °C sanmak: Basınç düştüğünde kaynama noktası düşer.
Hızlı tekrar ipuçları
- Problemi okurken ilk işi hâl değişimi mi yoksa ısınma mı diye belirlemek olsun.
- Denge sıcaklığında m·T çarpımlarını ayrı ayrı yaz, toplamadan önce kontrol et.
- 80 ve 540 katsayılarını ayrı ezberle; karıştırma en sık yapılan hatadır.
- Sıcaklık sabit sorularında faz değişimini ara; eğri yatay ise hâl değişimi vardır.
- Sonucun fiziksel doğruluğunu kontrol et: denge sıcaklığı iki başlangıç sıcaklığı arasında olmalıdır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Isı Alışverişi ve Hâl Değişimi konusunun çözümlü sorularını çöz.