9. SınıfFizik
İş, Güç ve Enerji — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Fiziksel işin koşullarını ve birimini açıklar.
- Güç kavramını iş ve süre ilişkisiyle hesaplar.
- Kinetik ile potansiyel enerjiyi formülleriyle ayırır.
- Enerji türlerini günlük hayattan örneklerle sınıflandırır.
- Verilen bir durumda iş, güç ve enerjiyi birlikte hesaplar.
Önemli noktalar
- İş yapılabilmesi için kuvvet ile yer değiştirme aynı yönde olmalıdır.
- Dik uygulanan kuvvet iş yapmaz; iş biriminde joule kullanılır.
- Güç, işin zamana oranıdır; aynı işi kısa sürede yapan daha güçlüdür.
- Kinetik enerji hızın karesiyle artar, potansiyel enerji yükseklikle artar.
- Enerji şekil değiştirir, yok olmaz; kayıp biçimde çevreye dağılır.
- Elektrik tüketimi kWh ile, mekanik iş ve enerji joule ile ölçülür.
Formüller ve kurallar
- İş: W = F · d (Joule)
- Güç: P = W / t (watt)
- Kinetik enerji: E_k = ½ · m · v²
- Potansiyel enerji: E_p = m · g · h
- 1 kW = 1000 W; 1 kWh = 3600000 J
- g ≈ 10 m/s² (yaklaşık hesaplarda)
Sık yapılan hatalar
- Kuvvet varsa iş vardır sanmak: Kuvvetin hareket yönünde bir yer değiştirme yoksa iş yapılmaz.
- Gücü iş ile karıştırmak: İş enerji aktarımıdır, güç ise işin zamana oranıdır.
- Kinetik enerjiyi hızla doğrusal sanmak: Kinetik enerji hızın karesiyle artar.
- Potansiyel enerjiyi kütleyle sınırlamak: Yükseklik ve yer çekimi ivmesi de belirleyicidir.
- kWh ile J arasındaki çevrimi unutmak: 1 kWh = 3600000 J'dir; fatura birimi ile fizik birimi farklıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- İş sorularında kuvvet ile yer değiştirme yönünü aynı anda işaretle; dikse iş sıfırdır.
- Güç sorusunda formülü soruya göre kur: istenen watt ise işle zamanı böl.
- Kinetik enerjide önce hızın karesini al, sonra çarp; sıralamayı ters yapma.
- Potansiyel enerjide g = 10 kullan ve yüksekliği masa seviyesinden ölç.
- kWh–J çevrimini 3,6 × 10⁶ ile yap; fatura sorularında bu oran anahtardır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra İş, Güç ve Enerji konusunun çözümlü sorularını çöz.