9. SınıfCoğrafya

Nüfusun Dağılışı ve Hareketleri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Nüfus yoğunluğu kavramını açıklar; aritmetik ve fizyolojik yoğunluk arasındaki farkı örneklerle erteler.
Nüfusun dağılışını etkileyen doğal ve beşerî faktörleri sınıflandırır ve karşılaştırır.
Verilen nüfus ve yüzey alanı verilerinden nüfus yoğunluğunu doğru adımlarla hesaplar.
İç göç ile dış göç kavramlarını ayırt eder; gönüllü, zorunlu ve mevsimlik göçü tanımlar.
Göçlerin nüfus yoğunluğu, yaş ortalaması, konut, ulaşım ve altyapı üzerindeki etkilerini sorgular.
Nüfus haritaları ile nüfus verilerini okuyarak kalabalıklaşan ve seyrek alanları belirler.

Nüfus yoğunluğu, nüfusun eşit olmadığı bir dağılımı gösterir; yüksek değer kalabalıklaşmayı, düşük değer seyrekliği ifade eder.
Aritmetik yoğunluk toplam yüzey alanını, fizyolojik yoğunluk ise yalnızca yerleşilebilir alanı esas aldığı için ikisi arasında büyük fark oluşabilir.
İklim, yer şekli, su ve toprak gibi doğal faktörler nüfusun dağılışında temel belirleyicidir.
Ulaşım, iş imkânı, eğitim ve sağlık hizmetleri beşerî faktör olarak nüfusu belirli noktalara toplar.
Sınırlar içinde gerçekleşen nüfus hareketi iç göç, sınırların ötesine geçen hareket dış göç olarak adlandırılır.
Göçler gönüllü, zorunlu ve mevsimlik olmak üzere hareketin nedeni ve zamanlamasına göre sınıflandırılır.
Kırdan kente yönelen iç göç, kentte yapılaşmayı genişletirken kırsal alanda yaş ortalamasını yükseltir.
Nüfus değişimi hesaplanırken gelen göç artış, giden göç ise azalış yönünde dikkate alınır.

Nüfus yoğunluğu hesabında alanı göz ardı etmek: Nüfus sayısını doğrudan kişi/km² olarak okumak yaygın bir hatadır. Mutlaka toplam nüfus, toplam yüzey alanına bölünmelidir; alan km² değilse önce birime çevrilmelidir.
Gelen ve giden göçün yönünü ters almak: Ülkeye gelenler nüfusu artırırken ülkeden ayrılanlar nüfusu azaltır. Bu iki hareketin işaretini karıştırmak yapılan hesabın tamamını yanlışlaştırır.
Zorunlu göçü gönüllü göçle aynı saymak: Gönüllü göç bireyin kendi tercihidir; zorunlu göç ise güvenlik, savaş veya afet gibi dışarıdan dayatılan koşullardan doğar. Ayırt edici olan hareketin nedenidir, mesafe ölçütü değil.
Aritmetik ve fizyolojik yoğunluğu karıştırmak: Fizyolojik yoğunlukta payda ülke yüzey alanının tamamı değil, üzerinde yerleşim yapılmış alandır. Yerleşilebilir alanın dar olduğu ülkelerde fark belirgin biçimde açılır.
Göçün yalnızca nüfus sayısını değiştirdiğini düşünmek: Göç aynı zamanda konut, ulaşım, eğitim, sağlık ve altyapı ihtiyacı doğurur. Yalnızca sayı üzerinden düşünmek konuyu eksik yorumlamaktır.
Mevsimlik göçü kalıcı yer değiştirme sanmak: Yaylaya çıkma ve turizm amaçlı ikinci konut hareketleri belirli dönemlerde tekrarlanır; yıl boyu süren kalıcı bir nüfus aktarımı değildir.

Yoğunluk sorusunda önce birimi yaz: nüfus kişi, alan km² olduğunda sonuç kişi/km² olarak okunur.
Alan km² olarak verilmemişse önce dönüşüm yap; 1 km² 100 hektara, 1 hektar 10000 m²'ye karşılık gelir.
Göç sorularında nüfus değişimini doğum, ölüm, gelen ve giden olarak dört kutuya ayırarak yaz; hata ayıklaması kolaylaşır.
İç göç ile dış göç ayrımında ülke adını değil, sınırın aşılıp aşılmadığını esas al.
Nüfus yoğunluğu yüksek olan yerde konut, ulaşım ve çevre baskısının da yüksek olduğunu hatırla.
Nüfus haritasında koyu tonlu alanlar genellikle yoğun nüfusu, açık tonlu alanlar seyrek nüfusu gösterir.